Otwórz menu główne

Marek Jandołowicz

zakonnik, przywódca duchowy Konfederacji Barskiej

Marek Jandołowicz, ksiądz Marek, także Marek Jandowicz (ur. 1713 we Lwowie, zm. 1799, w Berezówce k. Lubaru (Wołyń)) – karmelita, kaznodzieja, charyzmatyczny przywódca duchowy konfederacji barskiej.

Marek Jandołowicz
Ilustracja
Marek Jandołowicz, portret pędzla nieznanego malarza z XVIII wieku
Data i miejsce urodzenia 1713
Lwów
Data i miejsce śmierci 11 września 1799
Berezówka na Wołyniu
kaznodzieja
Okres sprawowania od 1734
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Inkardynacja OCarm
Prezbiterat 1744

ŻyciorysEdytuj

Pochodził z lwowskiej rodziny mieszczańskiej. W 1734 wstąpił do zakonu karmelitów trzewiczkowych. W 1744 przyjął święcenia kapłańskie. Wzrastał duchowo w klasztorze w Berdyczowie i został kaznodzieją. Wyjątkowe zdolności kaznodziejskie, umiejętność leczenia i sposób obcowania z wiernymi sprawiły, iż na Podolu zaczął być uważany za cudotwórcę i świętego. Wieścił m.in. rychły upadek Stanisława Augusta. W 1759 został superiorem klasztoru karmelitów w Barze. Wraz z Józefem Pułaskim przygotowywał Konfederację barską, stając się jej przywódcą duchowym. Założył w Barze Zakon Rycerski Kawalerów Krzyża Świętego, którego głównym celem była obrona wiary katolickiej. 19 czerwca 1768 z krzyżem w ręku wystąpił przeciwko natarciu rosyjskiemu na Bar, podnosząc tym samym morale miasta. Po upadku twierdzy został pobity przez kozaków i odesłany jako wyjątkowo niebezpieczny do więzienia w Kijowie, gdzie spędził sześć lat. Sama Katarzyna II zadecydowała o jego dalszym losie. We wrześniu 1773 został wypuszczony na mocy amnestii i został przeorem w Barze. W 1786 przebywał w Warszawie, w klasztorze oo karmelitów na Lesznie. Podczas spotkania z nuncjuszem skłamał ze uczestniczył w ruchu konfederatów barskich[1]. W czasie insurekcji kościuszkowskiej błogosławił jeszcze brygadzie Józefa Kopcia.

Pochowany w podziemiach klasztoru o.o. karmelitów w Horodyszczu na Wołyniu, jego grób nawiedzały liczne pielgrzymki. Po powstaniu listopadowym władze rosyjskie skasowały klasztor. Jego kościół został zaadaptowany na prawosławną cerkiew parafialną. W 1858 powstał tam żeński monaster Narodzenia Matki Bożej[2][3]. Wejście do podziemi zostało wówczas zamurowane[4].

Według tradycji jest autorem „Wieszczby dla Polski” albo „Proroctwa ks. Marka” (Profecja ks. Marka), napisanej w 1763 lub 1767[5]. W tym mesjanistycznym wierszu przepowiedziane są klęski dla Polski, z których odrodzi się ona, jak Feniks z popiołów, by stać się ozdobą Europy. Jego postać stała się natchnieniem dla literatury romantycznej. Dość wymienić tylko „Proroctwo Ks. Marka” Seweryna Goszczyńskiego (1833) i dramat mistyczny Juliusza Słowackiego Ksiądz Marek (1843). Postać księdza Marka pojawia się także na początku poematu dygresyjnego Beniowski Słowackiego.

Portret ks. Marka znajduje się w klasztorze kapucynów w Nowym Mieście nad Pilicą.

PrzypisyEdytuj

  1. Paweł Jasienica, Rzeczpospolita Obojga Narodów. Dzieje agonii. Państwowy Instytut Wydawniczy. Warszawa 1982, s. 329.
  2. Pawluczuk U. A.: Życie monastyczne w II Rzeczypospolitej. Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2007, s. 30. ISBN 978-83-7431-127-4.
  3. Свято-Різдво Богородичний Городищенський чоловічий монастир.
  4. Feliks Koneczny, Święci w dziejach narodu polskiego, Warszawa, 1985.
  5. Autorstwo tego wiersza Władysław Konopczyński przypisuje ks. Tomaszowi Garlickiemu. Władysław Konopczyński; Tomasz Garlicki Polski Słownik Biograficzny t. VII s. 284.

Źródła;Edytuj