Maria Andegaweńska

Ten artykuł dotyczy królowej Węgier, żony Zygmunta Luksemburskiego. Zobacz też: Maria Andegaweńska - królowa Francji.

Maria Andegaweńska (węg. Mária, chor. Marija, ur. w 1371, zm. 17 maja 1395) – królowa Węgier i Chorwacji od 1382 r. z krótką przerwą w latach 1385-1386.

Maria Andegaweńska
królowa Węgier
Ilustracja
ilustracja herbu
Królowa Węgier i Chorwacji
Okres od 11 września 1382
do 1385
Poprzednik Ludwik Węgierski
Następca Karol II
Królowa Węgier i Chorwacji
Okres od 1386
do 17 maja 1395
Poprzednik Karol II
Następca Karol III z Durazzo
Dane biograficzne
Dynastia Andegawenowie
Data i miejsce urodzenia 1371
Buda, Węgry
Data śmierci 17 maja 1395
Ojciec Ludwik Węgierski
Matka Elżbieta Bośniaczka
Rodzeństwo Jadwiga Andegaweńska
Katarzyna Andegaweńska
Mąż Zygmunt Luksemburski

ŻyciorysEdytuj

Była drugą córką króla Polski i Węgier Ludwika Węgierskiego i Elżbiety Bośniaczki. Miała dwie siostry: starszą Katarzynę oraz młodszą Jadwigę.

W 1372 r. Ludwik rozpoczął negocjacje z cesarzem Karolem IV w sprawie zaręczyn Marii z synem cesarza, Zygmuntem. Babka Marii Elżbieta Łokietkówna była niechętna temu mariażowi, ale ostatecznie ustąpiła w tej kwestii i zaręczyny odbyły się w 1373 r.[1] Maria i Zygmunt byli spokrewnieni - Zygmunt był prawnukiem króla Polski Kazimierza Wielkiego a ojciec Marii był jego siostrzeńcem i jednocześnie jego następcą na polskim tronie.

Ludwik, wobec braku męskich potomków, starał się zapewnić córkom dziedziczenie w Polsce i na Węgrzech. Początkowo Maria została przeznaczona na dziedziczkę korony węgierskiej, lecz po śmierci jej starszej siostry Katarzyny w 1378 r., miała zostać królową Polski. W 1379 r. w Koszycach polscy delegaci złożyli hołd Marii jako przyszłej władczyni.[2]

Maria stale wychowywała się pod okiem matki, uchodziła za jej ulubienicę.[3]

W nocy z 10 na 11 września 1382 r. Ludwik I Wielki zmarł. Elżbieta Bośniaczka, która dotychczas żyła w cieniu teściowej i męża, staje się pierwszoplanową postacią polityki polsko-węgierskiej. Zmienia decyzję męża i z jej rozkazu 17 września 1382 r. Maria zostaje koronowana na króla Węgier.[3] Z uwagi na niepełnoletność Marii rzeczywista władza spoczęła jednak w ręku jej matki, która oficjalnie objęła funkcję regentki.

Tron w Polsce pozostał pusty, ponieważ panowie polscy nie zgadzali się na władcę, który ponownie rządziłby dwoma krajami. Domagano się od Elżbiety Bośniaczki, aby wysłała jedną z córek na stałe do Polski. Stało się to dopiero w drugiej połowie 1384 r. - Jadwiga wyruszyła do Krakowa na koronację.

Elżbieta Bośniaczka na początku 1384 r. próbowała zmienić plany zmarłego męża, tym razem co do wyboru męża dla Marii. Rozpoczęła negocjacje z królem Francji, aby jego syn, Ludwik Orleański, niedoszły mąż Katarzyny, poślubił Marię.[4] W efekcie Zygmunt Luksemburski zwołał wojska na kampanię zbrojną przeciwko regentce.[4] Ogólnie pozycja i poparcie dla Elżbiety na Węgrzech drastycznie spadało.

Korzystając z konfliktu pomiędzy regentką a Zygmuntem oraz jej rosnącą niepopularnością po władzę sięgnął wtedy najstarszy żyjący potomek Andegawenów - król Neapolu Karol III z Durazzo. W grudniu 1385 strącił Marię z tronu i koronował się na króla Węgier jako Karol II[5]. W wyniku spisku Elżbiety Bośniaczki i palatyna Mikołaja z Gary nowy król po 39 dniach od koronacji został zamordowany. Władzę w wewnętrznie osłabionym kraju ponownie objęły Elżbieta z córką[5]. W obawie przed zwolennikami zamordowanego monarchy obie kobiety schroniły się w posiadłości rodu z Gary w południowych Węgrzech. Wkrótce zostały napadnięte i uwięzione w zamku Nowy Grod nad Adriatykiem z polecenia męża Marii - Zygmunta Luksemburskiego. Elżbieta nie doczekała się pomocy od zięcia, który dążył do przejęcia korony węgierskiej, na co Elżbieta Bośniaczka nie chciała wyrazić zgody. Została uduszona na oczach córki przed 15 stycznia 1387[6]. Podczas koronacji Zygmunta w marcu 1387 r. Maria nadal była więziona. Odzyskała wolność dopiero w czerwcu 1387 r., zastając zupełnie odmieniony kraj. Maria była pełnoprawnym władcą, jednak w praktyce królowa na co dzień nie brała udziału w rządach. Sprawowała władzę w trakcie pobytów męża za granicą. Nie miała żadnego wpływu na męża, zdołała tylko poprosić męża o ukaranie zabójcy jej matki.

W 1392 r. na Węgrzech doszło do spotkania Marii z jej siostrą Jadwigą, królową Polski, w którym nie uczestniczył jednak Zygmunt. To było ostatnie spotkanie sióstr, ponieważ zaplanowane na luty 1395 r. spotkanie nie odbyło się ze względu na sprzeciw męża Marii.

Maria dopiero pod koniec 1394 r. zaszła w ciążę. 17 maja 1395 roku zmarła podczas polowania na skutek upadku z konia, który spowodował poronienie. Została pochowana w katedrze w Wielkim Waradynie (obecnie Oradea)[7].

4. Karol Robert      
    2. Ludwik Węgierski
5. Elżbieta Łokietkówna        
      1. Maria Andegaweńska
6. Stefan II Kotromanić    
    3. Elżbieta Bośniaczka    
7. Elżbieta kujawska      
 

PrzypisyEdytuj

  1. Kamil Janicki, Damy polskiego imperium, 2017, s. 216.
  2. Kamil Janicki, Damy polskiego imperium, 2017, s. 223.
  3. a b Kamil Janicki, Damy polskiego imperium, 2017, s. 244-245.
  4. a b Kamil Janicki, Damy polskiego imperium, 2017, s. 289.
  5. a b J. Nikodem, Jadwiga król Polski, Wrocław 2009, s. 248.
  6. J. Nikodem, Jadwiga król Polski, Wrocław 2009, s. 249.
  7. Nikodem J., Jadwiga król Polski, Wydawnictwo Ossolineum, Wrocław 2009, ​ISBN 978-83-04-04978-9​.

BibliografiaEdytuj