Maria Berny

polska działaczka kulturalna i polityczna

Maria Berny z domu Waćkowska (ur. 7 sierpnia 1932 w Trościance) – polska działaczka kulturalna i społeczna, pedagog oraz polityk, senator III i V kadencji.

Maria Berny
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 7 sierpnia 1932
Trościanka
Zawód, zajęcie działaczka kulturalna, pedagog, polityk
Alma Mater Uniwersytet Wrocławski
Stanowisko senator III i V kadencji (1993–1997, 2001–2005)
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski

ŻyciorysEdytuj

Wykształcenie, działalność zawodowa i społecznaEdytuj

Urodziła się na Wołyniu. Uczyła się w liceum pedagogicznym w Krzeszowicach, a następnie w 1970 ukończyła pedagogikę na Wydziale Filozoficzno-Historycznym Uniwersytetu Wrocławskiego[1].

Początkowo pracowała jako nauczycielka, a później jako animatorka kultury. Kierowała Klubem Miłośników Prasy i Książki we Wrocławiu (1967–1974)[2]. Zainicjowała utworzenie przy klubie Galerii pod Moną Lisą (1967), którą współtworzyli Jan Chwałczyk i Jerzy Ludwiński, a która prezentowała najnowsze kierunki sztuki, dzieła i ich twórców. W jej ramach odbywały się wernisaże i spotkania z artystami. Galeria stała się istotnym miejscem początków sztuki konceptualnej w Polsce. W wypracowanych ramach jej działania ważne miejsce zajmował aspekt dyskursywny[3]. Jako kierownik Galerii pod Moną Lisą Maria Berny weszła do komitetu organizacyjnego Sympozjum Plastycznego Wrocław ’70[4], które było inicjatywą m.in. Związku Polskich Artystów Plastyków i środowiska artystycznego związanego z kręgiem galerii. Należała do osób, które włączyły się w realizację kompozycji świetlnej Dziewięć promieni światła na niebie Henryka Stażewskiego[5].

W późniejszych latach Maria Berny zajmowała się kulturą w Zespole Uzdrowisk Kłodzkich (m.in. organizowała festiwale poświęcone Fryderykowi Chopinowi w Dusznikach-Zdroju i Stanisławowi Moniuszce w Kudowie-Zdroju). W latach 1975–1982 była dyrektorem Biura Wystaw Artystycznych we Wrocławiu[2], w tym okresie przygotowała liczne wystawy krajowe i zagraniczne[1].

Od 1945 działała w Organizacji Młodzieży Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego. Była członkinią Związku Młodzieży Polskiej i Związku Harcerstwa Polskiego, pełniła funkcję wiceprzewodniczącej Dolnośląskiej Rady Przyjaciół Harcerstwa[1].

W 2000 współtworzyła Stowarzyszenie Wspierania Bezpieczeństwa Obywateli[2]. Dołączyła do Stowarzyszenia „Kuźnica” z siedzibą w Krakowie, a także do Stowarzyszenia Kobiet Aktywnych i Twórczych we Wrocławiu[2][6].

Działalność politycznaEdytuj

Należała do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (od 1950), następnie do Socjaldemokracji Rzeczypospolitej Polskiej, w 1999 przystąpiła do Sojuszu Lewicy Demokratycznej (zasiadała we władzach regionalnych tej partii). W latach 1993–1997 sprawowała mandat senatora, reprezentowała województwo wrocławskie. W Senacie III kadencji pełniła funkcję zastępczyni przewodniczącego Komisji Kultury, Środków Przekazu, Wychowania Fizycznego i Sportu oraz była członkinią Komisji Regulaminowej i Spraw Senatorskich. W 1998 została radną sejmiku dolnośląskiego I kadencji[7], pełniąc funkcję wiceprzewodniczącej Komisji Kultury i Nauki[8]. Ponownie uzyskała mandat senatorski w 2001 z okręgu wrocławskiego, który wykonywała do 2005. W marcu 2004 przeszła do Klubu Senackiego Socjaldemokracji Polskiej[1]. W 1997[9] i 2005[10] nie uzyskiwała senackiej reelekcji.

PublikacjeEdytuj

W 2011 opublikowała książkę Wieża radości. Wspomnienia, opowiadającą o życiu kulturalnym Wrocławia i Dolnego Śląska[6]. Następnie ukazały się jej kolejne książki: Czwarta prawda. Wspomnienia nie tylko polityczne (2014), Wołynianka (2015)[11] oraz Klonu liść… (2017)[6].

OdznaczeniaEdytuj

W 1998 została odznaczona przez prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski[12].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Maria Berny, senat.pl [dostęp 2020-06-12].
  2. a b c d Maria Berny, polanica.pl, 18 maja 2012 [dostęp 2020-06-12].
  3. Piotr Lisowski, Archiwum Jerzego Ludwińskiego, „Jedniodniówka MWW”, 26 lipca 2013, s. 3 [dostęp 2020-06-12].
  4. Luiza Nader, Sympozjum Wrocław ’70: przestrzeń „niemożliwego”, „Dyskurs” (3), 2005, s. 151, OCLC 995636521.
  5. Henryk Stażewski. Kompozycja pionowa nieograniczona. Dziewięć promieni światła na niebie, sztukapubliczna.pl [dostęp 2020-06-12].
  6. a b c Spotkanie z Marią Berny z okazji wydania książki Klonu liść…, bibliotekapolanica.pl, 2017 [dostęp 2020-06-12].
  7. Dziesięć lat województwa dolnośląskiego, karkonosze.ws, 2 grudnia 2008 [zarchiwizowane 2011-07-07].
  8. Encyklopedia Wrocławia, Jan Harasimowicz (red.), wyd. III, Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2006, s. 68.
  9. Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 25 września 1997 r. o wynikach wyborów do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w dniu 21 września 1997 r. (M.P. z 1997 r. nr 64, poz. 621).
  10. Wybory do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej zarządzone na dzień 25 września 2005, pkw.gov.pl [dostęp 2020-06-12].
  11. Berny, Maria, Katalog Biblioteki Narodowej [dostęp 2020-06-12].
  12. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 listopada 1997 r. o nadaniu orderów i odznaczeń (M.P. z 1998 r. nr 5, poz. 86).

BibliografiaEdytuj