Maria Ludwika Bernhard

polska archeolog

Maria Ludwika Bernhard (ur. 6 sierpnia 1908 w Łodzi, zm. 4 sierpnia 1998 w Warszawie) – polska badaczka starożytności klasycznej, zasłużony naukowiec i wykładowca w dziedzinie archeologii śródziemnomorskiej, historyk sztuki i muzeolog; kombatantka – żołnierz AK.

ŻyciorysEdytuj

Archeologię, historię i historię sztuki studiowała na Uniwersytecie Warszawskim. Studia uzupełniające odbyła w latach 1937–1938 we Francuskiej Szkole Archeologicznej w Atenach (École française d'Athènes). Doktorat uzyskała w Warszawie w 1939 r. Podczas II wojny światowej brała udział w tajnym nauczaniu i konspiracji, uczestnicząc także w powstaniu warszawskim.

Od 1934 r. była asystentką w katedrze (początkowo w Zakładzie Archeologii Klasycznej) prof. Kazimierza Michałowskiego na Uniwersytecie Warszawskim. Po uzyskaniu stopnia docenta (1954) przejęła kierownictwo katedrą Archeologii Śródziemnomorskiej na Uniwersytecie Jagiellońskim, sprawowane aż do 1978 r. W 1956 otrzymała tytuł profesora. Przez kilka kadencji przewodniczyła Radzie Naukowej Zakładu Archeologii Śródziemnomorskiej PAN w Warszawie.

W latach 1936–1961 pracowała również w Muzeum Narodowym w Warszawie, kolejno jako: asystent, adiunkt, kustosz i kurator Zbiorów (później Galerii) Sztuki Starożytnej. Ponadto była komisarzem licznych wystaw sztuki antycznej w stołecznym Muzeum Narodowym. Uczestniczyła w powojennych wykopaliskowych pracach badawczych na Krymie (Mirmeki i Kalos Limen, 1956—1959)[1]. W 1967 kierowała polską ekspedycją wykopaliskową w Palmyrze. Była członkiem krajowych i zagranicznych gremiów naukowych, m.in. Niemieckiego Instytutu Archeologicznego (DAI).

15 października 1947 na wniosek Ministra Spraw Zagranicznych została odznaczona przez prezydenta RP Bolesława Bieruta Złotym Krzyżem Zasługi za wybitne zasługi położone przy ratowaniu zabytków i arcydzieł kultury polskiej[2].

Została pochowana na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera N-4-9)[3].

Dorobek naukowyEdytuj

Autorka licznych publikacji z zakresu sztuki starożytnej Grecji (w tym 4-tomowej Historii starożytnej sztuki greckiej oraz pierwszego polskiego całościowego opracowania tematu Lampki starożytne, 1955), w szczególności jednak dotyczących malarstwa wazowego – wśród nich Wazy greckie w Muzeum im. E. Majewskiego w Warszawie, 1936, pierwsza powojenna monografia-podręcznik Greckie malarstwo wazowe, 1966, a także istotny wkład 6 tomów polskich dla międzynarodowego „Corpus Vasorum Antiquorum”. Dorobek naukowy M.L. Bernhard obejmuje kilkadziesiąt prac z dziedziny historii sztuki i muzealnictwa (także w czasopismach, m.in. „Meander”, „Archeologia”, „Biuletyn Historii Sztuki”, „Rocznik Historii Sztuki”) oraz materiały popularnonaukowe. Jako archeolog była autorką skryptu dla studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego – Archeologia Grecji (Kraków 1977). Zapoczątkowała i przygotowała pierwszą rodzimą publikację encyklopedyczną dotyczącą starożytności (Mała encyklopedia kultury świata antycznego, t. I, 1958). Współpracowała również z zagranicznymi wydawnictwami encyklopedycznymi.

PrzypisyEdytuj

  1. Wbrew mylnej informacji podanej w nocie biograficznej przez H. Szymańską (zob. niżej), badaczka (będąca archeologiem klasycznym, a nie egiptologiem) nie uczestniczyła w eksploracji Tell Edfu w latach 1937–1939 – tym bardziej zaś w r. 1954, gdy Polacy nie mając jeszcze żadnych koncesji archeologicznych, w ogóle nie prowadzili badań w Egipcie. Nie występuje ona zatem w wykazach uczestników misji przedwojennych (K. Michałowski, Od Edfu do Faras. Polskie odkrycia archeologii śródziemnomorskiej, Warszawa 1974, s. 234–235).
  2. M.P. z 1947 r. nr 131, poz. 818.
  3. Antoni Bernhard. cmentarze.um.warszawa.pl. [dostęp 2019-10-31].

BibliografiaEdytuj

  • Wielka encyklopedia PWN, Warszawa 2001, t. 3, s. 473–474
  • Nowa encyklopedia powszechna PWN, Warszawa 2004, t. 1, s. 618

Linki zewnętrzneEdytuj