Maria Skalińska

polska botanik

Maria Skalińska z domu Grosglik, primo voto Sachs (ur. 27 grudnia 1890 w Warszawie, zm. 18 grudnia 1977 w Krakowie) – polska botanik.

Maria Skalińska
Data i miejsce urodzenia 27 grudnia 1890
Warszawa
Data i miejsce śmierci 18 grudnia 1977
Kraków
Zawód, zajęcie botanik
Tytuł naukowy prof. dr
Alma Mater Uniwersytet w Bernie
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi

ŻyciorysEdytuj

Urodziła się w rodzinie Stanisława Samuela Grosglika i Jadwigi ze Stożyńskich. Uczęszczała do Szkoły na Wiejskiej, a po jej ukończeniu w 1906 zaangażowała się w rozprowadzanie wydawnictw Polskiej Partii Socjalistycznej. Rok później wyjechała do Szwajcarii i rozpoczęła studia na Wydziale Przyrodniczym Uniwersytetu Berneńskiego, do grona jej wykładowców należeli m.in. Théophile Rudolphe Studer i Eduard Fischer. W 1912 przedstawił dysertację i uzyskała tytuł doktora filozofii magna cum laude, rok później powróciła do Warszawy i rozpoczęła pracę jako nauczycielka biologii w szkołach średnich. Równolegle korzystając z pracowni zoologicznej Towarzystwa Naukowego Warszawskiego prowadziła badania anatomiczno-histologiczne ryb i płazów. W 1916 Edmund Malinowski w ramach warszawskiej Wyższej Szkoły Ogrodniczej utworzył w Morach stację genetyczną i zatrudnił Marię (wówczas Sachsową) jako swoją asystentkę, po trzech latach rozpoczęła prowadzenie wykładów z genetyki i embriologii na tej uczelni. Od 1920 przez cztery lata była adiunktem w Zakładzie Genetyki i Hodowli Roślin Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Skierniewicach, dwa lata później została członkiem zarządu Związku Asystentów i Adiunktów i pełniła tę funkcję do 1927. Gdy w 1921 zlikwidowano Wyższą Szkołę Ogrodniczą rozpoczęła pracę wykładowcy na Wydziale Ogrodniczym Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego, a równolegle nauczała botaniki ogólnej na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym Wolnej Wszechnicy Polskiej. W 1924 przedstawiła na Uniwersytecie Jagiellońskim pracę habilitacyjną z zakresu genetyki roślin, objęła również stanowisko profesora ad personam w Wolnej Wszechnicy Polskiej, gdzie zorganizowała pierwszą w Polsce pracownię cytologiczno-genetyczną (prowadziła ją do wybuchu II wojny światowej). Rok później wyjechała do Szwajcarii, aby specjalizować się w zakresie genetyki roślin na Uniwersytecie w Genewie pod kierunkiem prof. Roberta Chodata. W 1928 przejęła kierowanie stacją genetyczną w Morach i rozpoczęła prowadzenie wykładów z hodowli roślin ozdobnych w Zakładzie Kwiaciarstwa Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego (SGGW). W 1934 zakończyła pracę w Morach, rozpoczęła pracę w łódzkim oddziale Wolnej Wszechnicy Polskiej oraz prowadzenie wykładów w Pracowni Kwiaciarstwa SGGW. Równolegle od 1924 regularnie dojeżdżała do Krakowa, gdzie na Uniwersytecie Jagiellońskim jako docent wykładała cytologię, embriologię i genetykę roślin. Początkowo posiadała tam tytuł veniam legendi, od 1938 była profesorem tytularnym. W sierpniu 1939 wyjechała do Londynu, gdzie uczestniczyła w Międzynarodowej Komisji ds. Nomenklatury i Terminologii Cytologiczno-Genetycznej. Po wybuchu II wojny światowej pozostała w Wielkiej Brytanii, pracowała naukowo i prowadziła badania nad filogenezą w Royal Botanics Garden w Kew. Od 1945 przez rok wykładała na Wydziale Chemicznym Uniwersytetu Londyńskiego botanikę dla polskich słuchaczy, a następnie powróciła do Polski i zamieszkała w Krakowie. Rozpoczęła pracę na Uniwersytecie Jagiellońskim jako profesor kontraktowy, stała na czele Katedry Anatomii i Cytologii Roślin i prowadziła wykłady z anatomii, cytologii i genetyki roślin. Od 1950 prowadziła studia nad embriologią roślin okrytonasiennych w celu przeprowadzenia badań oraz określenia liczby chromosomów u polskich roślin, a szczególnie występujących w Tatrach. W 1958 założyła serię botaniczną "Acta Biologica Cracoviensia", którą redagowała do końca życia. W 1961 przeszła na emeryturę, zmarła w 1977 i spoczywa na Cmentarzu Rakowickim.

Dorobek naukowyEdytuj

Maria Skalińska pozostawiła ponad sto prac naukowych, rozpraw, artykuły, notatki oraz wydawnictwa książkowe m.in. wydana w 1939 "Genetyka". Podczas badań prowadzonych w Tatrach odkryła w 1955 nowy gatunek trawy - wiechlinę szlachetną (łac. Poa nobilis). Aktywnie uczestniczyła w organizowanych w kraju i poza jego granicami zjazdach, kongresach i sympozjach naukowych. Jej nazwiskiem został nazwany jeden z gatunków mniszka, Taraxacum skalinskianum.

CzłonkostwoEdytuj

  • Członek korespondent (od 1946) i zwyczajny (od 1947) Towarzystwa Naukowego Warszawskiego;
  • Członek korespondent Polskiej Akademii Umiejętności (od 1949);
  • Członek British Genetical Society (od 1942);
  • Członek International Association of Plant Taxonomists (od 1962);
  • Członek International Organization of Biosystematics (od 1962);
  • Członek zarządu (1964) oraz członek honorowy Czechosłowackiego Towarzystwa Botanicznego (od 1967);
  • Członek honorowy Bułgarskiego Towarzystwa Botanicznego (od 1969).
  • Członek honorowy Polskiego Towarzystwa Botanicznego (od 1969);
  • Współpraca z Komitetem Botanicznym PAN;
  • Współpraca z Komisją Biologiczną Oddziału Krakowskiego PAN.

OdznaczeniaEdytuj

BibliografiaEdytuj