Marian Ignacy Morawski

Ten artykuł dotyczy duchownego. Zobacz też: Inne osoby o tym imieniu i nazwisku.

Marian Ignacy Morawski herbu Dzierżykraj (ur. 15 sierpnia 1845 w Gräfenbergu, zm. 6 maja 1901 w Krakowie) – jezuita, filozof. Najwybitniejszy na polskim gruncie neoscholastyk[1].

Marian Ignacy Morawski
Data i miejsce urodzenia 1845-08-1515 sierpnia 1845
Gräfenberg
Data i miejsce śmierci 1901-05-066 maja 1901
Kraków
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Inkardynacja Towarzystwo Jezusowe
Odznaczenia
brązowy Krzyż Zasługi (Francja)

ŻyciorysEdytuj

Jego ojcem był Wojciech, który owdowiawszy później sam został kapłanem, a matką siostrzenica Ks.Stanisława Chołoniewskiego, Marianna z Grocholskich.[2] Był stryjem swego imiennika, zamęczonego przez Niemców, Mariana Morawskiego.

Kształcił się w kolegium jezuitów w Metzu. W 1863 wstąpił do zakonu jezuitów. W 1870 był jednym z redaktorów Tygodnika Soborowego. W 1871 był kapelanem jeńców francuskich w Poznaniu. Wykładał filozofię (1873-1879). Był pionierem i jednym z najwybitniejszych przedstawicieli neoscholastyki w Polsce. W 1879 został dyrektorem konwiktu w Tarnopolu, a potem rektorem tej uczelni. Będąc zwolennikiem szkoły wyznaniowej i humanistycznej, ukazującej wzory postępowania, wskrzeszał koła i rozwinął teatr szkolny. Wspierał nowy zakład naukowo-wychowawczy powstały w Bąkowicach w pobliżu Chyrowa.

Ksiądz Morawski był pierwszym redaktorem Przeglądu Powszechnego i przełożonym Kolegium Pisarzy. Od 1887 wykładał dogmatykę szczegółową na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie od 1891 był profesorem zwyczajnym, a także dziekanem Wydziału (1894-1895). W 1891 powstała z jego inicjatywy pierwsza w Polsce Sodalicja Akademików.

Ogólne jego stanowisko filozoficzne jest zgodne z neoscholastyką, szczegółowo zajął się kwestią stosunku rozumu do wiary, między którymi według Morawskiego nie może być niezgody, ale wzajemna pomoc.

Został odznaczony brązowym Krzyżem Zasługi rządu francuskiego.

Niektóre publikacjeEdytuj

  • Filozofia i jej zadanie (Lwów 1877)
  • Celowość w naturze 1887, 3 wyd. 1891)
  • Ostatni dzień Flawiuszów (Kraków 1910, dramat dla teatru szkolnego)
  • Podstawy etyki i prawa (1891)
  • Wieczory nad Lemanem (1893)
  • Katechizm mniejszy (1888)
  • Katechizm większy (1888)
  • Świętych obcowanie – Pożycie mieszkańców nieba między sobą – Obcowanie ich z nami (I cz. 1903)
  • Dogmat łaski – 19 wykładów o porządku nadprzyrodzonym (1924)

Oprócz tego wydał kilka dzieł ascetycznych, wiele artykułów i recenzji.

Inne pismaEdytuj

  • O nabożeństwie do Najświętszego Serca Jezusowego w stosunku do dogmatu i kultu katolickiego
  • Dziewięć nauk o Sercu Jezusowym, jako Sercu Kościoła
  • O ofierze krzyża
  • O męce Pana Jezusa – Kazanie na Wielki Piątek
  • O rozmyślaniu i rachunku su­mienia podług św. Ignacego, wyd. 4 (1893)
  • Homilia na niedzielę Wielkanocną
  • Kazanie na niedzielę Zielonych Świątek – Czym jest Duch Święty w Kościele?
  • O ofierze Serca Jezusowego w Najświętszym Sakramencie
  • Kazanie na uroczystość Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny
  • Zarys nauki o Niepokalanym Poczęciu Najświętszej Maryi Panny
  • Kazanie na uroczystość Serca Maryi
  • Kazanie na uroczystość Zwiastowania Najświętszej Maryi Pannie
  • Kazanie na uroczystość Matki Boskiej Różańcowej
  • O Mądrości Krzyża. Kazanie na uroczystość św. Katarzyny
  • Kazanie na uroczystość św. Franciszka Ksawerego
  • Konferencja o poznaniu samego siebie
  • Skarb duchowny dla Braci Towarzystwa Je­zusowego (1894)
  • Novem officia erga Sacr. Cor Jesu ad mentem B. Margarithae Alacoque concinnata (Tar­nopol 1881)
  • O Kościele jako znaku, któremu się sprzeciwiają
  • Asemityzm. Kwestia żydowska wobec chrześcijańskiej etyki
  • Podpieracz katolicyzmu
  • Podstawy etyki i prawa, wyd. 3 (1907)
  • O pojedynku (1892)
  • O związ­ku sztuki z moralnością 1887
  • Co to jest hipnotyzm (1889)
  • Niebo nocne a dzienne (1900)
  • „Wyznania” liberała
  • „Spowiedź” Lwa Tołstoja
  • Rezenzja „Bez dogmatu” Henryka Sienkiewicza
  • W sprawie sztuki z powodu książki Stanisława Witkiewicza „Sztuka i krytyka u nas” (1892)
  • W czym tkwi siła Renana, wyd. 2 (1896)
  • Klasycyzm w szkołach średnich
  • Pielgrzymka życia, wyd. 2 (1892)
  • U stóp Sfinksa
  • Rzym – Koloseum – (Wrażenia z podróży)
  • Narodowość wobec filozofii i wobec chrystianizmu

PrzypisyEdytuj

  1. Andrzej Kazimierz Banach: Młodzież chłopska na Uniwersytecie Jagiellońskim w latach 1860/61-1917/18. Kraków: Księgarnia Akademicka, 1997, s. 86. ISBN 83-7188-188-6.
  2. Tuszewski TJ, Józef (1932). O. Marjan Morawski (1845-1901), Kraków: Wydawnictwo Ojców Jezuitów http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/applet?mimetype=image%2Fx.djvu&sec=false&handler=djvu_html5&content_url=%2FContent%2F271063%2Findex.djvu&p=64 s.64

BibliografiaEdytuj

  • Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy, 1564-1995, (red.) Ludwik Grzebień i inni, Wydział Filozoficzny Towarzystwa Jezusowego, Kraków 1996.
  • Wielka Ilustrowana Encyklopedia Gutenberga (1928-1939)