Otwórz menu główne
Mecenas Marian Podgóreczny, grudzień 2004 r.
Mecenas Marian Podgóreczny, grudzień 2004 r.

Marian Podgóreczny pseud. „Żbik” (ur. 2 lutego 1927, zm. 3 marca 2018) – polski dziennikarz, radca prawny, pisarz, starszy ułan Armii Krajowej, ostatnio w stopniu porucznika[1].

ŻyciorysEdytuj

Urodził się 2 lutego 1927 w Zaostrowieczu, pow. Nieśwież (obecnie Białoruś), w rodzinie nauczycielskiej, jako syn Józefa. W 1946 roku ukończył Gimnazjum Nauczycielskie w Łęczycy. Do liceum uczęszczał w Bydgoszczy. W latach 1947–1951 studiował na Wydziale Prawa Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, uzyskując tytuł magistra praw. Stopień wojskowy rotmistrz (kapitan)[2].

Okres wojny i okupacjiEdytuj

W ZWZ – AK od 1942 do 1945. Drużynowy Tajnej Drużny Harcerzy pod pseudonimem „Żbik”, następnie dowódca oddziału AK w Rejonie „Strażnica” (Nieśwież), z którym dołączył do zgrupowania AK pod dowództwem cichociemnego por. Adolfa Pilcha „Góra”, „Dolina”, walcząc z dwoma wrogami. Przebył cały 700-kilometrowy szlak bojowy z Puszczy Nalibockiej przez Puszczę Kampinoską, biorąc udział w powstaniu warszawskim[3], do lasów kieleckich. W latach 1945–1946, jako żołnierz Ruchu Samoobrony AK i Narodu (6. kompania – 25. pułku piechoty) został skierowany do pracy w MO (Opoczno, Łęczyca), podlegającej wówczas Ministerstwu Bezpieczeństwa Publicznego. Zgodnie z poleceniem swych władz konspiracyjnych nigdy nie skorzystał z amnestii, a także nie ujawnił w UB zarówno swych walk przeciwko partyzantom sowieckim, jak i swej prawdziwej roli w milicji. Uchodząc, poza wtajemniczonymi, za tzw. „utrwalacza Polski Ludowej”, uchronił się nie tylko sam przed represjami, ale też ocalił i innych „Doliniaków”. W oświadczeniu lustracyjnym, które był zobowiązany złożyć jako radca prawny ujawnił, że w latach 1945–1946 był funkcjonariuszem MO, wyjaśniając w jakim charakterze, nie mógł natomiast oświadczyć, że był tajnym współpracownikiem służb specjalnych, gdyż nim nigdy nie był. W związku z tym znalazł się w wykazie IPN 1706 osób, wykonujących obecnie funkcje publiczne, które złożyły w IPN „pozytywne” oświadczenie lustracyjne.

Działalność po wojnieEdytuj

W 1956 w publicznych wystąpieniach domagał się praworządności i równouprawnienia w stosunkach z ZSRR; w 1968 potępił publicznie bicie studentów w komisariatach MO, za co był represjonowany; w sierpniu 1980 brał udział w pamiętnym strajku gdańskich stoczniowców.

W latach 1947–1950 był redaktorem naczelnym Pomorskiej Czuwajki – miesięcznika Pomorskiej Chorągwi ZHP w Bydgoszczy. Jeszcze w czasie studiów pracował w redakcji dziennika Ziemia Pomorska w Bydgoszczy, potem w Dzienniku Bałtyckim w Gdyni (1950–1964). Zajmował się tematyką społeczno-prawną, pisał bezkompromisowe artykuły, narażając się ówczesnym władzom.

W latach 1963–1982 był także radca prawnym w Stoczni Remontowej Radunia w Gdańsku, a w okresie 1965–1982 był też dziennikarzem Wieczoru Wybrzeża.

Po 13 grudnia 1981 został wysłany na bezterminowy bezpłatny urlop w RSW „Prasa. Ponieważ nie poddał się obowiązkowi weryfikacji dziennikarzy, w 1982 przeszedł na wcześniejszą emeryturę.

Od listopada 1980 do 2000 radca prawny w Regionie Gdańskim Solidarności i Stoczni Gdańskiej. W listopadzie 1980 na KZD we Wrocławiu został wybrany na sekretarza Krajowej Komisji Zawodowej Radców Prawnych „S”. W latach 1980–1981 był członkiem redakcji Biuletynu Informacyjnego Stoczni Remontowej «Radunia», pisma KZ „S”[4].

W latach 1989–1992 publicysta Dziennika Bałtyckiego; 1990–1991 prezes Dziennikarskiej Spółdzielni Pracy Dziennik Bałtycki i dyrektor wydawnictwa Tygodnik Bałtycki. W tym samym czasie jest radcą prawnym Stowarzyszenia Autorów ZAiKS.

Został pochowany na cmentarzu komunalnym Sopocie[5].

Przynależność do związków i organizacjiEdytuj

Członek SDP, SDRP, Klubu Kawalerów OW Virtuti Militari Światowego Związku Żołnierzy AK (wiceprezes Koła w Sopocie, honorowy członek Stowarzyszenia Autorów Polskich).

PublikacjeEdytuj

  • Autor książek: Na koniu i pod koniem 1972, 2016, Albert Forster, gauleiter i oskarżony (Wyd. Morskie, Gdańsk 1977), trylogii Doliniacy 1990, 1991,2010, 2013, „Góra”, „Dolina” – partyzant nie pokonany – wywiad rzeka z cichociemnym Adolfem Pilchem 2015.

Wraz z Rajmundem Bolduanem był współautorem książek Deutschland w płomieniach (Wyd. Morskie, Gdynia 1960) o kaszubskiej partyzantce wchodzącej w skład AK, i Bez mundurów o Tajnym Hufcu Harcerzy w Gdyni.

OdznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Marian Podgóreczny. W: Biografie [on-line]. ak-kresy.pl. [dostęp 2017-09-20].
  2. Zmarł Marian Podgóreczny ps. "Żbik". Strona o Zgrupowaniu Stołpecko - Nalibockim Armii Krajowej, 2018-03-04. [dostęp 2018-03-08].
  3. a b c d e f g h i j k l m n o p q Powstańcze Biogramy – Marian Podgóreczny, www.1944.pl [dostęp 2017-08-09] (ang.).
  4. a b c d e Marian Podgóreczny – Encyklopedia Solidarności, www.encysol.pl [dostęp 2017-08-09] (pol.).
  5. Panorama: 12.03.2018 18:30. gdansk.tvp.pl, 12.03.2018. [dostęp 12.03.2018].
  6. a b c d e Słownik dziennikarzy i publicystów Pomorza 1945–2005. Stowarzyszenie Dziennikarzy Rzeczypospolitej Polskiej, Oddział Morski w Gdańsku, 2008. s. 144-145. [dostęp 2017-09-20].
  7. Uroczystości patriotyczno-religijne w Nowym Dworze Mazowieckim i w Wierszach. czosnow.pl. [dostęp 2017-09-20].