Marian Zgórniak (ur. 5 grudnia 1924 w Ropicy Polskiej koło Gorlic; zm. 18 listopada 2007 w Krakowie) - profesor historii i prawnik, członek rzeczywisty Polskiej Akademii Umiejętności, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego i Krakowskiej Szkoły Wyższej im. A. Frycza Modrzewskiego,

Marian Zgórniak
Data i miejsce urodzenia 5 grudnia 1924
Ropica Polska
Data i miejsce śmierci 18 listopada 2007
Kraków
profesor nauk humanistycznych
Specjalność: historia powszechna najnowsza
Alma Mater Uniwersytet Jagielloński
Doktorat 1959
Profesura 1982
Uczelnia Uniwersytet Jagielloński
Krakowska Szkoła Wyższa im. A. Frycza Modrzewskiego
Kierownik Zakładu Historii Powszechnej Najnowszej UJ
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami Krzyż Armii Krajowej Krzyż Oświęcimski

Żołnierz ZWZ-AK, 2 czerwca 1942 został aresztowany i uwięziony w Gorlicach, trafił do więzienia w Jaśle, a następnie w Tarnowie. Od 19 stycznia 1943 był więźniem obozu koncentracyjnego Auschwitz, a w 1945 roku obozów Gross-Rosen i Buchenwald. W trakcie ewakuacji z Buchenwaldu do kolejnego obozu udało mu się uciec wraz z kilkoma kolegami. Okres od zakończenia wojny do maja 1946 spędził w amerykańskiej strefie okupacyjnej.Po maturze, w 1947 roku, rozpoczął studia historyczne, a rok później prawnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Wkrótce został asystentem na Wydziale Historycznym UJ. W 1959 uzyskał stopień doktora historii, a w 1982 został profesorem zwyczajnym. W 1976 powierzono mu kierownictwo Zakładu Historii Powszechnej Najnowszej w Instytucie Historii UJ. Stanowisko to piastował do 1995 roku.

Wieloletni członek Komitetu Redakcyjnego kwartalnika historii wojskowości Wojskowy Przegląd Historyczny.

Odznaczony: Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami (1944), Krzyż Armii Krajowej (1970), Złoty Krzyż Zasługi (1973), Krzyż Kawalerski OOP (1975), Krzyż Oświęcimski (1988)[1] Krzyż Komandorski (1998)[2] i Krzyż Komandorski z Gwiazdą (2003)[3] Orderu Odrodzenia Polski. Honorowy obywatel Gorlic. Pochowany został na Cmentarzu Salwatorskim w Krakowie.

Wybrane publikacjeEdytuj

  • Relikty średniowiecznych powinności skarbowych na wsi małopolskiej XVI – XVIII wieku, Warszawa 1959
  • Młodzież akademicka Uniwersytetu Jagiellońskiego wobec wydarzeń politycznych lat 1846-1866, [w:] Studia z dziejów młodzieży akademickiej Uniwersytetu Jagiellońskiego od Oświecenia do połowy XX wieku, red. C. Bobińska, t. 1, Kraków 1964, s. 107-164
  • Wojskowe aspekty kryzysu czechosłowackiego 1938 roku, Kraków 1966
  • Bitwa pod Gorlicami w 1915 r., [w:] Nad rzeką Ropą, t. 3, Kraków 1968
  • Przygotowania niemieckie do agresji na Polskę w 1939 r. w świetle sprawozdań Oddziału II Sztabu Głównego WP (Dokumenty). Zebrali i opracowali: M. Cieplewicz, M. Zgórniak, Wrocław 1969
  • "IN-3". Sprawa Jerzego Sosnowskiego, "Studia Historyczne" t. 13, 1970, zeszyt 3
  • Sytuacja militarna Europy w okresie kryzysu politycznego 1938 r., Warszawa 1979
  • Wojskowość polska w dobie wojen tureckich drugiej połowy XVII wieku, Wrocław 1985
  • Za Waszą i naszą wolność. Polacy w europejskiej Wiośnie Ludów 1848-1849, Warszawa 1987
  • 1914-1918. Studia i szkice z dziejów I wojny światowej, Kraków 1987
  • Polnische militärische Nachrichtendienst 1939 - seine Lagebeurteilung und sein Einfluss auf die politischen und militärischen Beschlüsse „Commission Internationale d’Histoire Militaire. Acta“, no. 13, Helsinki 1991, t. II, s. 37-44
  • Wojna zimowa 1939-1940, [w:] Bałtowie. Przeszłość i teraźniejszość. Materiały z sesji naukowej, Kraków 1993, s. 138-153
  • Europa w przededniu wojny : sytuacja militarna w latach 1938-1939, Kraków 1993
  • Bitwa pod Gorlicami, [w:] Militarne i polityczne znaczenie operacji gorlickiej w działaniach wojennych I wojny światowej, oprac. A. Walc, Gorlice 1995
  • Wojna i okupacja na Podkarpaciu i Podhalu : na obszarze inspektoratu ZWZ-AK Nowy Sącz : 1939-1945 (wspólnie z Grzegorz Mazur, Wojciech Rojek), Kraków 1998
  • Polska w czasach walk o niepodległość (1815-1864), Kraków 2001
  • Europa am Abgrund – 1938, Münster 2002 (Dokumente und Schriften der Europäischen Akademie Otzenhausen, Bd. 100)
  • Wielkie wojny XX wieku (1914-1945) / pod red. nauk. Mariana Zgórniaka, Kraków 2006
  • Sprawa niedoszłej wojny prewencyjnej i niemieckie studia nad planem ewentualnej wojny z Polską w roku 1933, „Przegląd Historyczno-Wojskowy” R. VIII (LIX), 2007, nr 3
  • (Wstępy i redakcja naukowa), Protokoły posiedzeń Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej [1939-1945], oprac. W. Rojek przy współpr. A. Suchcitza, t. I - VIII, Kraków 1994-2008
  • Studia i rozprawy z dziejów XVI–XX wieku. Historia – militaria – polityka. Redakcja i słowo o autorze G. Nieć, Kraków, Księgarnia Akademicka, 2009, 459 s.

PrzypisyEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj