Otwórz menu główne

Marka NRD – jednostka płatnicza w radzieckiej strefie okupacyjnej Niemiec, a następnie Niemieckiej Republice Demokratycznej w latach 1948–1990. Od 1948 roku wydawana przez bank emisyjny Deutsche Notenbank, a od roku 1968 przez Bank Państwowy NRD (Staatsbank der DDR). Jedna marka liczyła 100 fenigów (pfennig).

Marka NRD
1 Mark DDR Wertseite.JPG
Kod ISO 4217 DDM
Państwo Niemiecka Republika Demokratyczna Niemiecka Republika Demokratyczna
Podział 100 fenigów = 1 marka NRD
Symbol DDM – marka
Pf – fenig
Monety 1, 5, 10, 20, 50 (Pf)
1, 2, 5 (DDM)
Banknoty 5, 10, 20, 50, 100 (DDM) – często używane
200, 500 (DDM) – rzadko używane
Bank centralny Staatsbank der DDR

NazwaEdytuj

W historii waluty stosowane były następujące nazwy:

  • Marka niemiecka Niemieckiego Banku Emisyjnego (Deutsche Mark) (DM) – od 24 lipca 1948 do 31 lipca 1964
  • Marka Niemieckiego Banku Emisyjnego (Mark der Deutschen Notenbank) (MDN) – od 1 sierpnia 1964 do 31 grudnia 1967
  • Marka Niemieckiej Republiki Demokratycznej (również Marka NRD) (M) – od 1 stycznia 1968 do 30 czerwca 1990.

HistoriaEdytuj

WprowadzenieEdytuj

20 czerwca 1948 w zachodnich strefach okupacyjnych wprowadzono markę niemiecką zastępując Reichsmark i Rentenmark. Ta pierwsza była ciągle środkiem płatniczym w radzieckiej strefie okupacyjnej, co na dłuższą metę spowodowało inflację wywołaną przepływem bezwartościowej waluty na wschód. Jako kontrakcję władze strefy wyemitowały 23 czerwca 1948 certyfikaty zaświadczające legalność posiadanych Reichsmarek, ograniczając ich ilość do 70 marek na osobę. 24 lipca wydano nową serię banknotów sygnowanych przez Deutsche Mark von der Deutschen Notenbank.

Lata 70.Edytuj

Wprowadzenie reform konstytucyjnych w latach 1968 i 1974 oddalało Niemiecką Republikę Demokratyczną od początkowego celu ponownego zjednoczenia Niemiec. Jednym z efektów była zmiana słowa Niemcy na NRD. Zmieniono też nazwę waluty na marka NRD, a nazwę banku emisyjnego na Bank Państwowy NRD. Oficjalną nazwę Marka NRD wprowadzono 12 grudnia 1967 roku. Zwane były również markami, a dla odróżnienia markę RFN nazywano często zachodnią. Jednak monety z napisem Deutsche Mark obowiązywały w NRD do lat 80.

MonetyEdytuj

Monety NRD lat 70. i 80.
Grafika nominał Parametry Opis Data
Awers Rewers Średnica Masa materiał rant Awers Rewers emisji[1] wymiany
    1 fenig 17 mm 0,75 g aluminium
Al97/Mg03
gładki nominał godło NRD 1 maja 1960 30 czerwca 1991
    5 fenigów 19 mm 1,10 g 15 maja 1968
    10 fenigów 21 mm 1,50 g 1 grudnia 1963
    20 fenigów 22,2 mm 5,4 g mosiądz
Cu63/Zn37
gładki nominał godło NRD 1 sierpnia 1969*
    50 fenigów 23 mm 2,0 g aluminium
Al97/Mg03
ząbkowany nominał godło NRD 1 czerwca 1958
    1 marka 25 mm 2,5 g
(gwiazdki)
2 lipca 1956 30 czerwca 1990
    2 marki 27 mm 3,0 g ząbkowany 1 czerwca 1957
    5 marek 29 mm 9,7 g miedzionikiel
Cu90/Ni10
5 MARK napis „20 lat NRD”
nominał
godło NRD 25 sierpnia 1969a*
*z okazji 20-lecia utworzenia NRD

BanknotyEdytuj

Banknoty emisji roku 1955
Grafika Nominał Wymiary

(mm)

Opis Rok emisji
Awers Rewers Awers Rewers
    5 142×72 Wartość nominalna Wartość nominalna 1955
    10 146×76
    20 162×81
    50 171×87
    100 180×90
Banknoty emisji roku 1964
Grafika Nominał Wymiary

(mm)

Opis Rok

emisji

Awers Rewers Awers Rewers
    5 135 × 66 Alexander von Humboldt - niemiecki przyrodnik i podróżnik Budynek uniwersytetu Humboldtów w Berlinie 1964
    10 140 × 67 Friedrich Schiller - niemiecki poeta i filozof Zakłady VEB Carl Zeiss w Jenie
    20 145 × 71 Johann Wolfgang von Goethe - niemiecki poeta i dramaturg Teatr Narodowy w Weimarze
    50 150 × 72 Fryderyk Engels - ideolog socjalizmu Kombajny zbożowe
    100 156 × 74 Karol Marks - ideolog komunizmu Brama Brandenburska
Banknoty emisji lat 1971–1985
Grafika Nominał
(w markach)
Wymiary (mm) Kolor
Opis Rok
emisji
Awers Rewers Awers Rewers Znak wodny
    5 113 × 50 Fioletowy Thomas Müntzer - przywódca wojny chłopskiej w Niemczech Kombajny zbożowe Fortschritt E 512 Thomas Müntzer 1975
    10 120,5 × 53 Brązowy Clara Zetkin – niemiecka komunistka i obrończyni praw kobiet Młoda kobieta – inżynier za pulpitem sterowniczym elektrowni jądrowej Rheinsberg Clara Zetkin 1971
    20 128 × 56 Zielony Johann Wolfgang von Goethe - niemiecki poeta i dramaturg Grupa uczniów wychodzących ze szkoły Johann Wolfgang von Goethe 1975
    50 136 × 59 Czerwony Fryderyk Engels - ideolog socjalizmu Zabudowania kombinatu petrochemicznego w Schwedt/Oder Fryderyk Engels 1971
    100 145 × 62 Niebieski Karol Marks - ideolog komunizmu Ulica Unter den Linden z widokiem na Pałac Republiki.
W tle wieża telewizyjna na Alexanderplatz i Czerwony Ratusz.
Karol Marks 1975
    200 152 × 64 Zielony Rodzina z dwójką dzieci na tle nowoczesnego budownictwa Przedszkole z ośmiorgiem dzieci i wychowawczynią Gołębie pokoju 1985*
    500 160 × 68 Brązowy Godło NRD (młot, cyrkiel i wieniec zbożowy) Siedziba Rady Państwa NRD Godło NRD
*– nie dopuszczone do emisji

WymienialnośćEdytuj

Marka NRD była wewnętrzną jednostką rozliczeniową – nie była wymienialna w handlu zagranicznym ani ruchu turystycznym. Zarówno wywóz, jak i wwóz marek był zabroniony i podlegał karze. W handlu zagranicznym operowano pojęciem marki walutowej. Zagraniczne środki płatnicze nie były w NRD dopuszczone do handlu wewnętrznego. Wyjątkiem były sklepy sieci Intershop, w których można było płacić walutą wymienialną, jak również bonami (Forumscheck). Dla celów podróży do krajów demokracji ludowej dozwolona była niewielka wymiana walutowa po kursie określonym przez państwo. Podróżujący do krajów zachodnich zobowiązani byli do przymusowej wymiany z góry określonej sumy.

Siła nabywczaEdytuj

 
10 marek (1971)

Siłę nabywczą marki NRD określić można tylko w przybliżonym zakresie ze względu na subwencjonowanie wielu dóbr konsumpcyjnych przez państwo, zwłaszcza żywności, transportu, mieszkań, a nawet książek. Na czarnym rynku 1 marka wschodnioniemiecka warta była ok. 0,2 marki zachodnioniemieckiej. Kurs oficjalny ustalony przez państwo wynosił 1:1[2].

Przykłady cen z NRD[3]Edytuj

 
50 marek (1971)
  • 0,05 M – bułka
  • 0,20 M – opłata za list krajowy do 20 g
  • 0,34 M – litr mleka pełnego
  • 1,55 M – kilogram cukru
  • 2,40 M – 250 g masła
  • 1,50 M – litr benzyny (88 oktanów)
  • 16,90 M – płyta długogrająca
  • 19 M – bilet na pociąg pospieszny na odległość 200 km
  • 400 M – zegarek na rękę
  • 2300 M – aparat fotograficzny Praktica
  • 12 000 M – samochód Trabant, na zapisy, kilkanaście lat oczekiwania.

Zniszczenie banknotówEdytuj

 
20 marek (1975)

Po zjednoczeniu Niemiec banknoty w sumie o wartości 100 miliardów marek (o objętości ok. 300 wagonów towarowych) złożono w 300-metrowym lochu w okolicy Halberstadt. Znalazły się tam również pozamonetarne środki i dokumenty rozliczeniowe – książeczki czekowe, oszczędnościowe przewiezione eszelonem ze skarbca państwowego. Pieniądze zabezpieczono zbrojonym betonem i przykryto wapnem[4].

W roku 2001 podano do wiadomości, że mimo zabezpieczeń dokonano włamania do bunkra i skradziono część banknotów. Postanowiono pozostałe banknoty spalić w Schoningen pod Helmstedt. Ostatnie banknoty spalono 29 czerwca 2002 roku.

PrzypisyEdytuj

  1. Kurt Jaeger. Die deutschen Munzen seit 1871. Ed.17, 2001. ​ISBN 3-924861-45-5​.
  2. Der Spiegel: Eigentlich Teuer (niem.). [dostęp 2008-06-18].
  3. Währung und Preise (niem.). [dostęp 2008-06-18].
  4. der Spiegel: Die Herren des Geldes (niem.). [dostęp 2008-06-18].

Linki zewnętrzneEdytuj