Otwórz menu główne

Marmur – pierwszy album długogrający polskiego rapera Taco Hemingwaya. Wydawnictwo ukazało się 3 listopada 2016 roku nakładem własnej wytwórni Taco Corp[1]. został udostępniony na stronie internetowej rapera i w serwisie YouTube.[2] Ponadto, 3 listopada płyta została udostępniona bezpłatnie w formie digital stream na kanale YouTube wydawcy[3]. Materiał został w całości wyprodukowany przez Rumaka, miksowanie i mastering wykonał DJ Eprom[4]. Album reprezentuje stylistykę alternatywnego hip-hopu. Jest to płyta fabularna, która opowiada o przybyciu rapera do Hotelu Marmur i poznanie tam tajemniczej osoby.

Marmur
Okładka
Album studyjny Taco Hemingwaya
Wydany 3 listopada 2016
2 grudnia 2016 (CD)
31 sierpnia 2018 (box set)
Nagrywany luty–listopad 2016
Warszawa, Gdańsk
Gatunek hip-hop · alternatywny hip-hop
Długość 57:37
Wydawnictwo Taco Corp · Asfalt Records (CD)
Producent Maciej „Rumak” Ruszecki
Album po albumie
Albumy studyjne
Single z albumu Marmur
  1. Deszcz na betonie
    Wydany: 5 lipca 2016

Marmur spotkał się z dobrym przyjęciem krytyków muzycznych. Pomimo tego krytycy zarzucali iż poprzednie płyty słuchało się lepiej, a sam raper popada w monotematyczność. Album zadebiutował niżej niż poprzedni projekt, na 3. miejscu OLiS, aczkolwiek raper po raz pierwszy zdobył status złotej płyty, po sprzedaniu 15 tys. nośników[5][6]. Do 2019 roku album pokrył się statusem platynowej płyty[7].

Spis treści

Geneza, nagranie i wydanieEdytuj

 
Taco Hemingway podczas trasy Marmur Tour, 2016

Poprzednie nagranie, Wosk, zebrało dobre oceny aczkolwiek słabsze od poprzednich wydań. W lutym 2016 roku raper zaczął pisać pierwsze teksty na album[8]. 5 lipca 2016 roku premierę miał singiel pt. „Deszcz na betonie” który wraz z teledyskiem ukazał się na serwisie YouTube, zapowiadający album na jesień[9]. Za reżyserie teledysk odpowiedzialni są studio takie.pany oraz Łukasz Partyka[9]. Singiel okazał się hitem w wielu rozgłośniach radiowych, osiągając sukcesy na listach przebojów m.in. docierając do 1. miejsca radia UWM FM[10][11].

2 grudnia 2016 roku nakładem Asfalt Records w dystrybucji Warner Music Poland album trafił do sprzedaży na płycie CD w nieograniczonym nakładzie[12]. Wydawnictwo składało się z jednej płyty CD, za projekt graficzny odpowiedzialny jest Łukasz Partyka[13].

Utworami takimi jak „Deszcz na betonie”, „Święcące prostokąty” czy „Grubo-chude psy” trafił na listy przebojów radiowych[14][15]. Raper po premierze odbył trasę koncertową nazwaną Marmur Tour, odwiedzając m.in. Warszawę, Gdańsk, Poznań czy Kraków podczas których zaprezentował nagrania pochodzące z płyty[16].

Analiza i interpretacjaEdytuj

Według Marcina Flinta, album stylistyką przypomina poprzednie nagrania, też jest to alternatywny rap[17]. Dawid Bartkowski z portalu Vice.com sądzi podobnie, dodatkowo zauważył że raper zaczął podśpiewywać na refrenach[18]. Jacek Świąder nazwał album nieco mrocznym od poprzednich dzieł, nie tylko tekstowo ale i również muzycznie[19]. Bartkowski pochwalił producenta Rumaka za bardzo spójny muzyczny podkład utrzymujący się przez całą płytę[18]. Marcin Flint pochwalił produkcje muzyczną, jednakże zarzucił niektórym monotonność i leniwość[17].

Bartkowski napisał że raperowi wciąż zdarzają się błyskotliwe linijki ale wśród nich, znajdziemy też wiele banalnych[18]. Flint natomiast stwierdził że raper stał się nudniejszy niż poprzednio, aczkolwiek nadal potrafi błysnąć ciekawymi wersami[17]. Jacek Świąder wyróżnił styl opowiadania historii na albumie, jednak zaznaczył że czasem historia potrafi przynudzać[19].

UtworyEdytuj

Jak naprawdę jest z tym "Marmurem"? Jest to płyta niezła, momentami dobra, ale na dłuższą metę taka, do której się raczej nie będzie wracać. Najważniejsze jednak jest to, że… Taco wykorzystuje swoje 5 minut łechcąc koniunkturę.
– Dawid Bartkowski, „Noisey.vice.com”[20]

Album opowiada zwartą historię w której artysta ucieka z Warszawy do hotelu w Gdańsku, gdzie spędza całe wakacje, natrafiając na tajemniczą osobę[19]. Pierwszy utwór opowiada o uciecze z Warszawy, spotkaniu tajemniczej osoby w pociągu i przyjeździe do tytułowego hotelu[21]. W utworze „Żyrandol” raper opisuje hotel, gości oraz tajemniczą postać[22]. Według Dawida Bartkowskiego utwór imponuje mocnym otwarciem zwrotki i wpadającym w ucho refrenem[18]. Aleksander Pieniążek twierdzi że utwór zwiera fajne gry słowne, trafne i celne spostrzeżenia o ludziach[23]. W następnym utworze raper opuszcza hotel i zostaje pobity przez kiboli na ulicach Gdańsku[24]. Marcin Flint stwierdził że podkład piosenki jest zbyt wolny i płaski[17]. W piątym utworze „Grubo-chude psy”, muzyk wraca o hotelu i zasypia śniąc o Warszawie[25]. W piosence pt. „Siwie włosy” raper spotyka recepcjonistkę, która opowiada mu swoją historię miłosną[26]. Jacek Świąder twierdzi że głos rapera świetnie nadaje tempo utworowi[19]. W następnym utworze raper opowiada miłosną historię recepcjonistki[27]. Utwór „Świat jest WFem” raper wspomina o swojej dziewczynie, nawiązując do dyscyplin sportowych[28]. Krytyk Jacek Świąder uważa że raper dobrze przyspiesza tempo w utworze, zaś Aleksander Pieniążek uważa że jest to jeden z lepszych kawałków na płycie jeśli chodzi o technikę[19][23]. Marcin Flint uważa że jest to utwór do którego będzie można wracać po odsłuchaniu płyty[17].

Kolejny utwór opowiada o awersji, jaką raper posiada do urządzeń elektronicznych i tęskni za czasami bez telefonów i internetu[29]. Dziennikarz Aleksander Pieniążek po raz kolejny zauważa trafne obserwacje muzyka[23]. Marcin Flint z portalu Interia.pl docenia fajny i prosty podkład muzyczny[17]. Piosenka „Tsunami Blond” opowiada o imprezie na którą udał się raper i której dosyć mocno się oddał[30]. Marcin Flint krytykuje podkład muzyczny w utworze, nazywając go wieśniackim w stylu electro[17]. W kolejnym utworze muzyk opowiada o tym że w poprzedniej piosence nie był sobą , przez dosypania mu czegoś do kubka przez tajemniczego gościa[31]. W trzynastym utworze raper spotyka się z terapeutą i opowiada o całej swojej przyszłości[32]. Kolejny utwór pt. „Ściany mają uszy” odpowiada o tym że muzyk powoli znów zaczyna się cieszyć życiem[33]. Jacek Świąder twierdzi że tego typu utwory pokazują jak raper jest więźniem własnego stylu i dzieżko mu się odnaleźć w innych[19]. Przed ostatnim utworze „To by było na tyle” raper spotyka sie z tajemniczym gościem, którym okazuje się być jego alterego[34]. Krytyk Marcin Filnt twierdzi że zakończenie historii jest rozczarowujące[17]. W ostatnim utworze, który był singlem „Deszcz na betonie” raper wraca do Warszawy wraz z swoim alterego[35]. Igor Knapczyk z portalu kinkyowl.pl napisał że leniwe tło bitowe doskonale łączy się z uczuciową warstwą tekstową Filipa[36]. Natomiast Łukasz Borys z strony Muzykocholicy.pl nazwał utwór "genialnym kawałkiem", zwracając szczególną uwagę na dobrze napisany tekst i brzmienie rapera[37].

Nagrody i wyróżnieniaEdytuj

Rok Kategoria Nagroda Rezultat
2016 10 najlepszych polskich płyt Newonce[38] Nominacja
Płyta roku - Polska Onet - Najlepsi 2016[39] Nominacja
2017 Najlepsze okładki płyt Cover awArts 2016[40] Wygrana
Album roku hip-hop Fryderyki 2017[41] Nominacja

Marmur TourEdytuj

Marmur Tour
 
Trasa koncertowa Taco Hemingwaya
Promowane albumy Marmur, Wosk
Lokalizacje Polska
Data rozpoczęcia 3 listopad 2016
Data zakończenia 10 grudnia 2016
Liczba koncertów 21
Trasy koncertowe Taco Hemingwaya

Trasa koncertowa polskiego rapera Taco Hemingwaya. Odbyła się od 3 listopada do 10 grudnia 2016 roku w ramach promocji albumu Marmur oraz minialbumu Wosk.

Trasa objęła dwadzieścia jeden koncertów, w siedemnastu miastach w Polsce[42].

Lista koncertówEdytuj

Data Miejscowość Państwo Obiekt
3 listopada 2016 Gdańsk Polska Gdańsk - B90
4 listopada 2016 Łódź Klub Lordi's
5 listopada 2016 Katowice Fabryka Porcelany
8 listopada 2016 Kraków Klub Kwadrat
9 listopada 2016 Rotunda Centrum Kultury
10 listopada 2016 Rzeszów Klub Muzyczny Life House
11 listopada 2016 Kielce Bohomass lab
12 listopada 2016
13 listopada 2016 Lublin Radość
22 listopada 2016 Szczecin Dom Kultury Słowianin
25 listopada 2016 Opole Narodowe Centrum Polskiej Piosenki
26 listopada 2016 Legnica Klub Spiżarnia
27 listopada 2016 Wrocław Krakowska 100
28 listopada 2016
1 grudnia 2016 Warszawa Palladium
2 grudnia 2016 Częstochowa Klub Rura
6 grudnia 2016 Poznań Sala Koncertowa na INEA Stadionie
7 grudnia 2016 Toruń NRD Klub
8 grudnia 2016 Od Nowa
9 grudnia 2016 Olsztyn Nowy Andergrant
10 grudnia 2016 Białystok REJS Klub Muzyczny

OdbiórEdytuj

Profesjonalne recenzje
Oceny krytyków
Praca Ocena
Gazeta Wyborcza[19]  
Glamrap[23]  
Interia[17]  
Vice.com[18]  
Newsweek [43]  
Wybieramkulture.pl[44]  
Allaboutmusic.pl[45]  
Soulbowl.pl[46]  

KrytycznyEdytuj

Album Marmur otrzymał dobre opinie recenzentów.

Krytyk muzyczny Jacek Świąder z Gazety Wyborczej dał albumowi ocenę 5/6, pisząc że „Fani będą z „Marmuru” zadowoleni. Znajdą na nim starego znajomego, który mówi do ziomeczków.”[19]. Natomiast portal Interia.pl w recenzji Marcina Flinta przyznał albumowi tylko 5/10 gwiazdki nazywając ją dobrą, ale słabszą płytą niż poprzednie wydawnictwa Taco Hemingwaya, dodając „Po całej opowieści zostajemy z płytą, do której nie chce się wracać, jakby nagraną, bo już trzeba było, zanim pięć minut zainteresowania nie minie”[17]. Dziennik Newsweek wypowiedział się pozytywnie na temat płyty, pisząc że jest to niezwykły album z ciekawą historią, dając albumowi 5 na 6 gwiazdek[43]. Natomiast Maciej Wojszkun z portalu allaboutmusic.pl przyznał albumowi 6 gwiazdek w skali na 10[45]. Pochwalił płytę przede wszystkim za trafne i chwytliwe, natomiast zarzucił raperowi słaby warsztat techniczny. Dodał na koniec że mógł wyjść to znakomity album, a wyszedł średni frustrujący[45].

Pozytywnie na temat płyty wypowiedziały się też takie portale jak CGM.pl oraz Glamrap.pl[23]. Marcin Bartkowski na łamach portalu Vice ocenił płytę pozytywnie[18]. W swojej recenzji napisał że album jest naprawdę dobry jednak męczy przy dłuższym słuchaniu, dodając: „Jest to płyta niezła, momentami dobra, ale na dłuższą metę taka, do której się raczej nie będzie wracać”[18]. Krytyk zwrócił też uwagę na bardzo dobrą produkcje muzyczną, chwaląc Rumaka za ciekawe i innowacyjne podkłady muzyczne[18]. Łukasz Borys z strony wybieramkulturę.pl przyznał albumowi ocenę 4,5 w skali na 6[44]. W swojej recenzji napisał że na albumie znajduje się wiele utworów którę w przyszłości mogą stać się hitami na miarę „Następna Stacja[44].

KomercyjnyEdytuj

Nagrania nie przebiły poprzedniego albumu, Umowy o dzieło, i zadebiutowały na 3. miejscu polskiej listy przebojów – OLiS[5], jednakże utrzymywały się na niej aż przez 25 tygodni[47]. W kwestii streamingu, najlepiej przyjęły się utwory „Żyrandol” oraz „Marmur”, zdobywając kilka milionów wyświetleń[48]. Do 9 lutego 2017 roku album rozszedł się w ponad 15 tys. egzemplarzy, tym samym raper po raz pierwszy w karierze zdobył status złotej płyty w Polsce[6]. Raper drugi rok z rzędu, uzyskał nominację do nagrody Fryderyków, w kategorii Album roku hip-hop, tym razem przegrywając z O.S.T.R.[41]. Album został również nominowany do Polskiej płyty roku według portalu Onet.pl[39]. Album był 35. najlepiej sprzedającym się Polskim albumem w kraju w 2016 roku oraz 53. najlepiej sprzedającym się Polskim albumem w 2017 roku[49]. Okładka płyty została wybrana najlepszą okładką muzyczną w 2016 roku[40]. Do końca roku 2019 album rozszedł się w ponad 30 tys. egzemplarzach, co zapewniło mu status platynowej płyty[7].

Lista utworówEdytuj

Opracowano na podstawie materiału źródłowego[50].

Nr Tytuł utworu TekstProducentDługość
1.„Marmur”Filip SzcześniakRumak, Maciej Szczerbicki5:10
2.„Witaj w Hotelu Marmur”F. SzcześniakRumak0:50
3.„Żyrandol” (gościnnie Katarzyna Kowalczyk)F. SzcześniakRumak3:51
4.„Krwawa jesień”F. SzcześniakRumak4:23
5.„Grubo-chude psy”F. SzcześniakRumak2:50
6.„Portier!”F. SzcześniakRumak0:51
7.„Mgła I (Siwe włosy)”F. SzcześniakRumak3:54
8.„Mgła II (Mówisz, masz)”F. SzcześniakRumak3:43
9.„Świat jest WFem”F. SzcześniakRumak3:28
10.„Świecące prostokąty”F. SzcześniakRumak4:17
11.„Tsunami blond”F. SzcześniakRumak2:56
12.„Ślepe sumy”F. SzcześniakRumak, Maciej Szczerbicki3:36
13.„Żywot”F. SzcześniakRumak5:15
14.„Ściany mają uszy” (gościnnie Rasmentalism)F. SzcześniakRumak3:54
15.„Jak cień”F. SzcześniakRumak0:39
16.„To by było na tyle”F. SzcześniakRumak4:06
17.Deszcz na betonie (?)F. SzcześniakRumak3:52
57:35

Sample

  • W utworze „Portier!” wykorzystano sample z utworu „Pierwszy siwy włos” w wykonaniu Marty Mirskiej[51].
  • W utworze „Jak cień” wykorzystano sample z utworu „To on - ten rytm” w wykonaniu grupy Pro Contra[52]

SprzedażEdytuj

Pozycje w notowaniach OLiSEdytuj

OLiS jest ogólnopolskim notowaniem, tworzonym przez agencję TNS Polska na podstawie sprzedaży albumów muzycznych na nośnikach fizycznych (nie uwzględnia zatem informacji o pobraniach w formacie digital download czy odtworzeniach w serwisach streamingowych)[53].

Notowania cotygodniowe
Tydzień 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16
Pozycja 3 20 14 13 17 9 11 15 22 28 33 33 28 32 28 39
Źródło [54] [55] [56] [57] [58] [59] [60] [61] [62] [63] [64] [65] [66] [67] [68] [69]
Tydzień 17 18 19 20 21 22 23 24 25
Pozycja 44 46 46 28 43 45 33 41 47
Źródło [70] [71] [72] [73] [74] [75] [76] [77] [78]
Notowania coroczne
Rok Pozycja
2016[49] 51
2017[79] 81

Certyfikat ZPAVEdytuj

Certyfikaty sprzedaży są wystawiane przez Związek Producentów Audio-Video za osiągnięcie określonej liczby sprzedanych egzemplarzy, obliczanej na podstawie kupionych kopii fizycznych i cyfrowych, a także odtworzeń w serwisach streamingowych[80].

Certyfikat Liczba egzemplarzy Data
złota płyta 15 000 8 luty 2017 [81]
platynowa płyta 30 000 16 stycznia 2019 [7]

PersonelEdytuj

Opracowano na podstawie materiału źródłowego[12].

  • Katarzyna Kowalczyk - gościnnie śpiew utworze „Żyrandol”
  • Arkadiusz "Ras" Sitarz - gościnnie głos utworze „Ściany mają uszy”
  • Maciej Szczerbicki - gitara basowa w utworach „Marmur” i „Ślepe sumy”

PrzypisyEdytuj

  1. Taco Hemingway - Marmur, Discogs [dostęp 2017-11-19] (ang.).
  2. Taco Hemingway znów udostępnia nową płytę za darmo. Weź sobie "Marmur", „muzyka.dziennik.pl” [dostęp 2017-11-19].
  3. Stanisław Łupak: Taco Hemingway po raz kolejny zaskoczył. W sieci pojawiła się właśnie jego kolejna płyta (pol.). www.newsweek.pl. [dostęp 2016-11-08].
  4. Patryk Markowski, Taco Hemingway wydał w nocy nową płytę, altermag.pl [dostęp 2016-11-14] [zarchiwizowane z adresu 2016-11-10] (pol.).
  5. a b OLiS – sprzedaż w okresie 02.12.2016 – 08.12.2016 (pol.). olis.onyx.pl. [dostęp 2016-12-15].
  6. a b Asfalt Records » Taco Hemingway ze Złotą Płytą za Marmur!, www.asfalt.pl [dostęp 2017-11-19].
  7. a b c ZPAV: platynowe płyty 2019 (pol.). bestsellery.zpav.pl. [dostęp 2019-01-10].
  8. W lutym zaczynam pisać a Kanye wypuszcza Pablo, Genius [dostęp 2018-03-19] (ang.).
  9. a b Taco Hemingway - "Deszcz na betonie" (prod. Rumak). Taco Hemingway 2016-07-05.
  10. Polskie Radio SA, Lista Przebojów Trójki - Polskie Radio Online, lp3.polskieradio.pl [dostęp 2017-11-19].
  11. Lista przebojów UWUEMKA - Radio UWM 95,9fm, www.uwmfm.pl [dostęp 2017-11-19] (pol.).
  12. a b Taco Hemingway - Marmur [CD] - AsfaltShop, asfaltshop.pl [dostęp 2017-11-19] (pol.).
  13. Taco Hemingway - Marmur, Discogs [dostęp 2017-11-19] (ang.).
  14. Notowanie 7422 - Hop Bęc | RMF MAXXX, www.rmfmaxxx.pl [dostęp 2018-02-10] (pol.).
  15. Taco Hemingway – „6 Zer” (pol.). lp3.polskieradio.pl. [dostęp 2016-08-25].Taco Hemingway – „Następna stacja” (pol.). lp3.polskieradio.pl. [dostęp 2015-08-27].Taco Hemingway – „Deszcz na betonie” (pol.). lp3.polskieradio.pl. [dostęp 2016-07-16].Taco Hemingway – „Świecące prostokąty” (pol.). lp3.polskieradio.pl. [dostęp 2016-12-20].
  16. Taco Hemingway - koncerty. Szczegóły trasy Marmur Tour [dostęp 2018-03-19] (pol.).
  17. a b c d e f g h i j INTERIA.PL, Recenzja Taco Hemingway "Marmur": Na co ci to, Taco? [dostęp 2018-03-19] (pol.).
  18. a b c d e f g h Taco Hemingway - Marmur, „Noisey”, 16 listopada 2016 [dostęp 2018-08-26] (pol.).
  19. a b c d e f g h Wyborcza.pl, wyborcza.pl [dostęp 2018-03-19].
  20. Taco Hemingway - Marmur, „Noisey”, 16 listopada 2016 [dostęp 2018-08-26] (pol.).
  21. Taco Hemingway – Marmur.
  22. Taco Hemingway – Żyrandol.
  23. a b c d e Taco Hemingway - „Marmur”, glamrap.pl [dostęp 2018-03-19] [zarchiwizowane z adresu 2017-12-01] (pol.).
  24. Taco Hemingway – Krwawa jesień.
  25. Taco Hemingway – Grubo-chude psy.
  26. Taco Hemingway – Mgła I (Siwe włosy).
  27. Taco Hemingway – Mgła II (Mówisz, masz).
  28. Taco Hemingway – Świat jest WFem.
  29. Taco Hemingway – Świecące Prostokąty.
  30. Taco Hemingway – Tsunami blond.
  31. Taco Hemingway – Ślepe sumy.
  32. Taco Hemingway – Żywot.
  33. Taco Hemingway – Ściany mają uszy.
  34. Taco Hemingway – To by było na tyle.
  35. Taco Hemingway – To by było na tyle.
  36. igorknapczyk: Taco Hemingway: Deszcz na betonie (pol.). Kinkyowl, 2016-07-06. [dostęp 2019-03-27].
  37. Łukasz Borys: Felieton: Dobre, bo polskie… # 22 Taco Hemingway i „Deszcz na betonie” (pol.). Muzykoholicy.com, 2016-08-25. [dostęp 2019-03-27].
  38. 10 najlepszych polskich płyt 2016 roku, „newonce.net”, 31 grudnia 2016 [dostęp 2017-11-19] (pol.).
  39. a b Najlepsi 2016 - Polska i Świat: Artysta, Płyta i Piosenka Roku, muzyka.onet.pl, 27 grudnia 2016 [dostęp 2017-11-19] [zarchiwizowane z adresu 2017-12-01] (pol.).
  40. a b INTERIA.PL, Cover awArts: Najlepsze polskie okładki płytowe 2016 [dostęp 2018-03-19] (pol.).
  41. a b Fryderyki 2017: zobacz listę zwycięzców, muzyka.onet.pl, 26 kwietnia 2017 [dostęp 2017-11-19] [zarchiwizowane z adresu 2017-04-27] (pol.).
  42. Taco Hemingway - koncerty. Szczegóły trasy Marmur Tour, www.eska.pl [dostęp 2019-04-04].
  43. a b Nawijać Kafką, „Newsweek.pl”, 11 grudnia 2016 [dostęp 2018-03-19] (pol.).
  44. a b c Recenzja: Taco Hemingway - "Marmur" (2016) - Wybieram Kulturę, „Wybieram Kulturę”, 15 marca 2017 [dostęp 2018-08-30] (pol.).
  45. a b c Taco Hemingway - Marmur (2016), recenzja Macieja Wojszkuna | All About Music, „All About Music”, 18 grudnia 2016 [dostęp 2018-08-30] (pol.).
  46. Recenzja: Taco Hemingway Marmur - Soulbowl.pl, „Soulbowl”, 8 listopada 2016 [dostęp 2018-12-04] (pol.).
  47. Oficjalna lista sprzedaży - OLIS, olis.onyx.pl [dostęp 2017-11-19].
  48. Taco Hemingway (pol.). YouTube. [dostęp 2019-04-05].
  49. a b Onyx Sp., +48 572 400 000, l, Związek Producentów Audio-Video :: Aktualności, www.zpav.pl [dostęp 2018-01-26].
  50. Marmur Taco Hemingway (ang.). itunes.apple.com. [dostęp 2016-11-07].
  51. Portier! by Taco Hemingway Marmur Asfalt 2016 Producer: Rumak (ang.). www.whosampled.com. [dostęp 2016-11-13].
  52. Jak Cień by Taco Hemingway Marmur Asfalt 2016 Producer: Rumak (ang.). www.whosampled.com. [dostęp 2016-11-14].
  53. Jak powstaje OLiS (pol.). Związek Producentów Audio-Video. [dostęp 2018-07-27].
  54. Oficjalna lista sprzedaży :: OLIS – Official Retail Sales Chart (pol. • ang.). ZPAV. [dostęp 2016-12-15].
  55. Oficjalna lista sprzedaży :: OLIS – Official Retail Sales Chart (pol. • ang.). ZPAV. [dostęp 2016-12-22].
  56. Oficjalna lista sprzedaży :: OLIS – Official Retail Sales Chart (pol. • ang.). ZPAV. [dostęp 2016-12-29].
  57. Oficjalna lista sprzedaży :: OLIS – Official Retail Sales Chart (pol. • ang.). ZPAV. [dostęp 2017-01-05].
  58. Oficjalna lista sprzedaży :: OLIS – Official Retail Sales Chart (pol. • ang.). ZPAV. [dostęp 2017-01-12].
  59. Oficjalna lista sprzedaży :: OLIS – Official Retail Sales Chart (pol. • ang.). ZPAV. [dostęp 2017-01-19].
  60. Oficjalna lista sprzedaży :: OLIS – Official Retail Sales Chart (pol. • ang.). ZPAV. [dostęp 2017-01-26].
  61. Oficjalna lista sprzedaży :: OLIS – Official Retail Sales Chart (pol. • ang.). ZPAV. [dostęp 2017-02-02].
  62. Oficjalna lista sprzedaży :: OLIS – Official Retail Sales Chart (pol. • ang.). ZPAV. [dostęp 2017-02-09].
  63. Oficjalna lista sprzedaży :: OLIS – Official Retail Sales Chart (pol. • ang.). ZPAV. [dostęp 2017-02-16].
  64. Oficjalna lista sprzedaży :: OLIS – Official Retail Sales Chart (pol. • ang.). ZPAV. [dostęp 2017-02-23].
  65. Oficjalna lista sprzedaży :: OLIS – Official Retail Sales Chart (pol. • ang.). ZPAV. [dostęp 2017-03-02].
  66. Oficjalna lista sprzedaży :: OLIS – Official Retail Sales Chart (pol. • ang.). ZPAV. [dostęp 2017-03-09].
  67. Oficjalna lista sprzedaży :: OLIS – Official Retail Sales Chart (pol. • ang.). ZPAV. [dostęp 2017-03-16].
  68. Oficjalna lista sprzedaży :: OLIS – Official Retail Sales Chart (pol. • ang.). ZPAV. [dostęp 2017-03-23].
  69. Oficjalna lista sprzedaży :: OLIS – Official Retail Sales Chart (pol. • ang.). ZPAV. [dostęp 2017-03-30].
  70. Oficjalna lista sprzedaży :: OLIS – Official Retail Sales Chart (pol. • ang.). ZPAV. [dostęp 2017-04-06].
  71. Oficjalna lista sprzedaży :: OLIS – Official Retail Sales Chart (pol. • ang.). ZPAV. [dostęp 2017-04-13].
  72. Oficjalna lista sprzedaży :: OLIS – Official Retail Sales Chart (pol. • ang.). ZPAV. [dostęp 2018-04-12].
  73. Oficjalna lista sprzedaży :: OLIS – Official Retail Sales Chart (pol. • ang.). ZPAV. [dostęp 2018-04-19].
  74. Oficjalna lista sprzedaży :: OLIS – Official Retail Sales Chart (pol. • ang.). ZPAV. [dostęp 2018-04-26].
  75. Oficjalna lista sprzedaży :: OLIS – Official Retail Sales Chart (pol. • ang.). ZPAV. [dostęp 2018-05-10].
  76. Oficjalna lista sprzedaży :: OLIS – Official Retail Sales Chart (pol. • ang.). ZPAV. [dostęp 2018-05-17].
  77. Oficjalna lista sprzedaży :: OLIS – Official Retail Sales Chart (pol. • ang.). ZPAV. [dostęp 2018-05-24].
  78. Oficjalna lista sprzedaży :: OLIS – Official Retail Sales Chart (pol. • ang.). ZPAV. [dostęp 2018-08-02].
  79. Onyx Sp., +48 572 400 000, l, ZPAV :: Bestsellery i wyróżnienia - Aktualności, bestsellery.zpav.pl [dostęp 2018-01-23].
  80. Regulamin przyznawania wyróżnień (pol.). Związek Producentów Audio-Video. [dostęp 2018-08-01].
  81. Złote płyty CD przyznane w 2017 roku (pol.). Związek Producentów Audio-Video. [dostęp 2018-07-26].