Marmurka (ptak)

Marmurka[6], kaczka jarzębata[7] (Marmaronetta angustirostris) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny kaczkowatych (Anatidae); jedyny przedstawiciel rodzaju Marmaronetta[6][8]. Nie wyróżnia się podgatunków[8][9].

Marmurka
Marmaronetta angustirostris[1]
(Menetries, 1832)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd blaszkodziobe
Rodzina kaczkowate
Podrodzina kaczki
Plemię Aythyini
Rodzaj Marmaronetta[2]
Reichenbach, 1853
Gatunek marmurka
Synonimy
  • Anas angustirostris Menetries, 1832[3][4]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[5]
Status iucn3.1 VU pl.svg
Zasięg występowania
Zamieszkuje wyspowo: południową Hiszpanię, północno-zachodnią Afrykę, zachodnią i południową Azję po Pakistan, oraz skrajnie północno-zachodnie Chiny[9][8]. Część populacji migruje na południe – do zachodniej Afryki, na Bliski Wschód po Egipt oraz na tereny od Iranu i Pakistanu po północno-zachodnie Indie[9].
Morfologia
Długość ciała 39–48 cm, rozpiętość skrzydeł 63–67 cm, masa ciała samców 350–590 g, samic 327–535 g[9].
Jaja z kolekcji muzealnej
Lęgi
Sezon lęgowy trwa od maja do lipca. Wyprowadza jeden lęg w sezonie. Gniazduje w samotnych parach albo małych grupach. Gniazdo, którego budową zajmuje się samica, jest umieszczone na ziemi, stosunkowo blisko wody, ukryte w korzeniach, krzewach lub kępach roślinności. Jest to płytkie zagłębienie w gruncie, wyścielone trawą i puchem. Samica składa zwykle 7–14 kremowych lub żółtawych jaj i sama je wysiaduje przez około 25–27 dni. Pisklęta klują się synchronicznie i są w pełni opierzone około 55–56 dni później. Samica samotnie wychowuje młode, ale czasami samiec wraca i bierze na siebie część obowiązków rodzicielskich. Młode osiągają dojrzałość płciową po około roku. Zdarza się, że kilka samic składa jaja w tym samym gnieździe[10].
Pożywienie
Żywi się głównie roślinami, w tym roślinami wodnymi (zjada nasiona, korzenie, bulwy, części zielone). Zjada również niektóre owady wodne, larwy, mięczaki i robaki[10].
Status
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) klasyfikuje marmurkę jako gatunek narażony na wyginięcie (VU – Vulnerable) nieprzerwanie od 1994 roku. Liczebność światowej populacji szacuje się na około 55–61 tysięcy osobników. Globalny trend liczebności uznawany jest za spadkowy, choć trendy liczebności niektórych populacji fluktuują, a innych nie są znane[5].

PrzypisyEdytuj

  1. Marmaronetta angustirostris, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. Marmaronetta, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] [dostęp 2010-11-21] (ang.).
  3. Carboneras 1992 ↓, s. 613.
  4. Anas angustirostris, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] [dostęp 2013-12-08] (ang.).
  5. a b Marmaronetta angustirostris, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  6. a b Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Anatinae Leach, 1820 - kaczki (wersja: 2020-01-10). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-04-13].
  7. Denis Lepage: Marmurka (Marmaronetta angustirostris) (Menetries, 1832). Avibase. [dostęp 2013-12-08].
  8. a b c F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Screamers, ducks, geese, swans (ang.). IOC World Bird List (v10.1). [dostęp 2020-04-13].
  9. a b c d C. Carboneras, G. M. Kirwan: Marbled Teal (Marmaronetta angustirostris). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2015. [dostęp 2015-06-14]. (ang.)
  10. a b N. Bouglouan: Marbled Duck or Teal (ang.). W: oiseaux-birds.com [on-line]. [dostęp 2021-09-15].

BibliografiaEdytuj

  • Paul Sterry, Andrew Cleve, Andy Clements, Peter Goodfellow: Ptaki Europy: przewodnik ilustrowany. Warszawa: Świat Książki, 2007. ISBN 978-83-247-0818-5.
  • Carles Carboneras: Family Anatidae (Ducks, geese and Swans). W: Josep del Hoyo, Andrew Elliott, Jordi Sargatal: Handbook of the Birds of the World. Cz. 1: Ostrich to Ducks. Barcelona: Lynx Edicions, 1992. ISBN 84-87334-10-5. (ang.)

Linki zewnętrzneEdytuj