Otwórz menu główne

Marszałek senior

Najstarszy wiekiem poseł i senator powoływani przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej do otwarcia nowej kadencji kolejno Sejmu RP i Senatu RP.
Postanowienie prezydenta Andrzeja Dudy o powołaniu Antoniego Macierewicza na marszałka seniora Sejmu IX kadencji (2019)

Marszałek senior[1] – w polskim parlamencie jeden z najstarszych wiekiem posłów na Sejm oraz najstarszy wiekiem senator, powoływani przez prezydenta do prowadzenia pierwszych po wyborach posiedzeń obu izb do czasu wybrania marszałka Sejmu i marszałka Senatu.

Instytucja marszałka seniora jest szczególną i tymczasową formą wykonywania przez posła i senatora niektórych kompetencji marszałków (odpowiednio: Sejmu i Senatu). Pełnienie zadań marszałka seniora stanowi wyróżnienie i ma wymiar prestiżowy[2].

OpisEdytuj

Regulacje dotyczące powoływania marszałka seniora i jego zadań znajdują się w regulaminie Sejmu i regulaminie Senatu[3]. Zastosowano w nich różną pisownię instytucji marszałka seniora (odpowiednio z dywizem i bez)[4][5]. W obu regulaminach jest ona pisana z wielkich liter[4][5].

Zgodnie z art. 1 ust. 1 regulaminu Sejmu Marszałek-Senior jest powołany przez prezydenta spośród najstarszych wiekiem posłów[4]. Prezydent ma zatem tutaj pewną swobodę, a przy podejmowaniu decyzji nie ma obowiązku konsultowania lub opiniowania wyboru osoby posła[2]. Powołanie przez prezydenta marszałka seniora nie wymaga również kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów[6]. Prezydent nie jest tutaj związany żadnymi terminami, jednak powołanie marszałka seniora musi nastąpić przed zebraniem się posłów na pierwsze posiedzenie[7].

Z kolei zgodnie z regulaminem Senatu (art. 30 ust. 2 i 3) na przewodniczącego pierwszego posiedzenia Senatu (Marszałka Seniora) prezydent powołuje najstarszego wiekiem senatora, a w razie przeszkody funkcję tę obejmuje kolejny wiekiem senator[5].

Decyzja o powołaniu marszałków seniorów obu izb jest ogłaszana przez prezydenta zwykle w formie postanowienia.

Marszałkowie seniorzy prowadzą obrady przez pierwszą część pierwszych po wyborach posiedzeń izb, podczas których odbywają się ślubowania posłów i senatorów oraz wybory marszałków[8][9]. Jednak 19 października 2005 na pierwszym posiedzeniu Sejmu V kadencji z przyczyn politycznych (rywalizacja wyborcza kandydatów na prezydenta, Donalda Tuska i Lecha Kaczyńskiego przed II turą wyborów przypadających na 23 października 2005) kluby parlamentarne Platforma Obywatelska i Prawo i Sprawiedliwość nie były w stanie uzgodnić między sobą kandydata na marszałka Sejmu. W tej sytuacji na wniosek PiS, poparty przez większość posłów (237 przeciw 215), marszałek senior Józef Zych (PSL) ogłosił przerwę w obradach do 26 października 2005. W następstwie tego marszałek senior pełnił tę funkcję od 19 października 2005 do 26 października 2005, zaś konstytucyjny urząd Marszałka Sejmu pozostawał w tym czasie opróżniony. Dopiero 26 października 2005 wybrano nowego marszałka Marka Jurka, któremu marszałek senior przekazał laskę marszałkowską.

Marszałkowie seniorzy II RPEdytuj

Marszałkowie seniorzy Polski LudowejEdytuj

Marszałkowie seniorzy III RPEdytuj

SejmEdytuj

Kadencja Sejmu Data Zdjęcie Marszałek Senior Partia polityczna
Sejm I kadencji 25 listopada 1991   Aleksander Małachowski Solidarność Pracy
Sejm II kadencji 14 października 1993 Unia Pracy
Sejm III kadencji 20 października 1997 Józef Kaleta Sojusz Lewicy Demokratycznej
Sejm IV kadencji 19 października 2001   Aleksander Małachowski Unia Pracy
Sejm V kadencji 19–26 października 2005   Józef Zych Polskie Stronnictwo Ludowe
Sejm VI kadencji 5 listopada 2007   Zbigniew Religa Prawo i Sprawiedliwość,
Stronnictwo Konserwatywno-Ludowe
Sejm VII kadencji 8 listopada 2011   Józef Zych Polskie Stronnictwo Ludowe
Sejm VIII kadencji 12 listopada 2015   Kornel Morawiecki Kukiz’15
Sejm IX kadencji 12 listopada 2019   Antoni Macierewicz Prawo i Sprawiedliwość

SenatEdytuj

Kadencja Senatu Data Zdjęcie Marszałek Senior Partia polityczna
Senat II kadencji 26 listopada 1991   Jan Tomasz Zamoyski Zjednoczenie Chrześcijańsko-Narodowe,
Stronnictwo Narodowo-Demokratyczne
Senat III kadencji 15 października 1993   Jan Mulak Sojusz Lewicy Demokratycznej,
Polska Partia Socjalistyczna
Senat IV kadencji 21 października 1997   Władysław Bartoszewski Klub Demokratyczny Senatu
Senat V kadencji 20 października 2001   Andrzej Wielowieyski Blok Senat 2001, Unia Wolności
Senat VI kadencji 20 października 2005   Kazimierz Kutz Koło Senatorów Niezależnych i Ludowych
Senat VII kadencji 5 listopada 2007   Ryszard Bender Prawo i Sprawiedliwość
Senat VIII kadencji 8 listopada 2011   Kazimierz Kutz Koło Senatorów Niezależnych
Senat IX kadencji rezygnacja[a]   Barbara Borys-Damięcka Platforma Obywatelska
12 listopada 2015   Michał Seweryński Prawo i Sprawiedliwość
Senat X kadencji 12 listopada 2019   Barbara Borys-Damięcka Platforma Obywatelska

UwagiEdytuj

  1. ze względu na stan zdrowia[10]

PrzypisyEdytuj

  1. Andrzej Szmyt (red. nauk.): Komentarz do regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 2018, s. 28. ISBN 978-83-7666-518-4.
  2. a b Andrzej Szmyt (red. nauk.): Komentarz do regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 2018, s. 31. ISBN 978-83-7666-518-4.
  3. Andrzej Szmyt (red. nauk.): Komentarz do regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 2018, s. 29. ISBN 978-83-7666-518-4.
  4. a b c Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 17 stycznia 2012 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej – Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (M.P. z 2012 r. poz. 32)
  5. a b c Obwieszczenie Marszałka Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 21 sierpnia 2018 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały Senatu Rzeczypospolitej Polskiej – Regulamin Senatu (M.P. z 2018 r. poz. 846)
  6. Wojciech Odrowąż-Sypniewski (wybór i opracowanie): Regulamin Sejmu w opiniach Biura Analiz Sejmowych. Tom I. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 2010, s. 6, 9. ISBN 978-83-7666-071-4.
  7. Marek Zubik: Organizacja wewnętrzna Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 2003, s. 46. ISBN 83-7059-646-0.
  8. Andrzej Szmyt (red. nauk.): Komentarz do regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 2018, s. 32. ISBN 978-83-7666-518-4.
  9. Art. 30 ust. 4 i 6 Regulaminu Senatu (M.P. z 2018 r. poz. 846)
  10. mart/ja: Marszałkiem Seniorem będzie Michał Seweryński (pol.). tvn24.pl, 2015-11-06. [dostęp 2019-09-07].