Matamata (łac. Chelus fimbriata lub Chelus fimbriatus) – gatunek gada z podrzędu żółwi bokoszyjnych z rodziny żółwi wężoszyjnych.

Matamata
Chelus fimbriata[1]
(Schneider, 1783)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada gady / zauropsydy
Rząd żółwie
Podrząd żółwie bokoszyjne
Rodzina żółwie wężoszyjne
Rodzaj Chelus
Gatunek matamata
Zasięg występowania
Mapa występowania

OpisEdytuj

Karapaks płaski i okrągły. Na tarczach grzbietowych występują trzy rzędy dużych pojedynczych rogowych guzów. Głowa duża trójkątna wskutek mocno zwężonego końca pyska zakończona długim, rurkowatym wyrostkiem nad pyskiem z nozdrzami umożliwiającymi oddychanie powietrzem w trakcie zanurzenia. Szyja długa pokryta miękką skórą z długimi frędzelkowatymi wyrostkami skórnymi po bokach. Frędzle na głowie i szyi są silnie unerwione, co pozwala żółwiowi na odbieranie nawet niewielkich zmian w otoczeniu i ułatwia wykrycie ofiary[2]. Kończyny masywne zakończone palcami spiętymi błoną pływną i mocnymi pazurami. Całe ciało jest ciemno ubarwione, a karapaks pokrywają glony wskutek czego zlewa się z otoczeniem i przypomina stertę butwiejących liści.

RozmiaryEdytuj

Karapaks do 40 cm długości.

BiotopEdytuj

Bagniste rozlewiska rzek.

PokarmEdytuj

Głównie małe ryby oraz inne organizmy wodne: żaby, kijanki, owady wodne i ich larwy.

ZachowanieEdytuj

Na zdobycz czatuje nieruchomo na dnie pod wodą czekając, aż ryba zbliży się na odpowiednią odległość i wtedy jednym gwałtownym ruchem otwiera szeroki pysk, a wytworzony prąd wsysa rybę do środka.

RozmnażanieEdytuj

12-28 jaj składanych na plażach bądź brzegach małych zatoczek. Czas inkubacji przy temperaturze 28-30 °C wynosi ok. 200 dni.

WystępowanieEdytuj

Północna Ameryka Południowa: Brazylia, Gujana, Wenezuela.
Vargas-Ramírez i współpracownicy (2020) zaliczyli do tego gatunku jedynie populacje zasiedlające dorzecze Amazonki i Mahury; populacje z dorzecza Orinoko, Rio Negro i Essequibo zostały przez tych autorów przeniesione do odrębnego gatunku Chelus orinocensis[3].

PrzypisyEdytuj

  1. Chelus fimbriata, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Obszerny artykuł o żółwiu matamata
  3. Mario Vargas-Ramírez, Susana Caballero, Mónica A. Morales-Betancourt, Carlos A. Lasso, Laura Amaya, José Gregorio Martínez, Maria das Neves Silva Viana, Richard C. Vogt, Izeni Pires Farias, Tomas Hrbek, Patrick D. Campbell i Uwe Fritz. Genomic analyses reveal two species of the matamata (Testudines: Chelidae: Chelus spp.) and clarify their phylogeography. „Molecular Phylogenetics and Evolution”, 2020. DOI: 10.1016/j.ympev.2020.106823. PMID: 32278863 (ang.).