Matka Boża z Guadalupe

Zobacz też: inne znaczenia nazwy Matka Boża z Guadalupe.

Matka Boża z Guadalupe – katolicki tytuł Marii z Nazaretu, która miała objawić się Aztekowi św. Juanowi Diego Cuauhtlatoatzinowi na wzgórzu Tepeyac, obecnie w granicach miasta Meksyk. Jak głoszą przekazy, w ostatnim dniu objawień, 12 grudnia 1531 roku dojść miało do powstania obrazu Matki Bożej z Guadalupe. Jest to najstarsze objawienie maryjne oficjalnie uznane przez Kościół katolicki[potrzebny przypis].

Matka Boża z Guadalupe
Ilustracja
Sanktuarium Bazylika Matki Boskiej z Guadalupe w Meksyku
Czas powstania wizerunku 12 grudnia 1531
Patronka obu Ameryk
Data wspomnienia 12 grudnia
Rozmiar 195 x 105 cm

Od 1999 „Najświętsza Maryja Panna z Guadalupe” czczona jako Patronka obu Ameryk. Wspomnienie liturgiczne Najświętszej Maryi Panny z Guadalupe w Kościele Katolickim przypada 12 grudnia.

Nazwa objawieniaEdytuj

Nazwa Matka Boża z Guadalupe pochodzi prawdopodobnie od określenia coatlaxopueh, które w języku nahuatl oznacza „[kogoś kto] depcze węża”[1]. Zwolennicy tej interpretacji uważają, że określenie takie byłoby właściwe w ustach przemawiającej w języku nahuatl postaci, która zastępowała Quetzalcoatla (Pierzastego Węża) i innych bogów Azteków (choć wskazywane są też inne podobnie brzmiące określenia w języku nahuatl[2]). Możliwe także, że świątynię poświęcono pierwotnie Matce Bożej z Guadalupe w hiszpańskiej Estremadurze – wówczas określenie to miałoby po części korzenie arabskie i mogło oznaczać „Wilczą Dolinę” (lub „Wilczą Rzekę”)[3] albo „Rzekę Miłości”[4].

ObrazEdytuj

OpisEdytuj

Wykonany na płótnie z agawy wizerunek o wymiarach 195 × 105 cm przedstawia Maryję w postawie stojącej. Ubrana jest w tunikę koloru różowego, spiętą pod szyją broszką, przepasana szarfą w talii i przyozdobiona kwiatami. Okryta jest ponadto płaszczem w kolorze błękitnym, ozdobionym gwiazdami. Według niektórych interpretacji obraz jest skierowany do rdzennej ludności Meksyku poprzez uchwycenie obrazowego języka religii przedchrześcijańskiej[5]. Cera twarzy Maryi jest koloru ciemnego, stąd od hiszpańskiego słowa moreno została nazwana Morenitą z Tepeyac.

Badania obrazu w podczerwieni dr Philipa CallahanaEdytuj

G. Gordon Henderson, SJ w tekście "The Apparition of Our Lady of Guadalupe: The Image, The Origin of the Pilgrimage"[6] przywołuje następujące wnioski wyciągnięte przez Dr Philipa Callahana w książce "The tilma under infra-red radiation:(...)"[7] powstałej w wyniku badań obrazu w podczerwieni:

  • Jeśli chodzi o oryginalną postać na obrazie, to w ramach jego badań w podczerwieni nie ma sposobu na wyjaśnienie ani rodzaju użytych pigmentów, ani utrzymania się jasności kolorów, ani niepęknięcia i niewyblaknięcia włókien agawy
  • W pewnym czasie po powstaniu oryginalnego obrazu został dodany księżyc i frędzle przez ludzką rękę prawdopodobnie z przyczyn symbolicznych, ponieważ księżyc był ważny dla hiszpańskich Maurów i azteckiej mitologii
  • Później, prawdopodobnie w XVII wieku do obrazu zostały dodane ludzką ręką złote i czarne ozdoby, anioł, aztecki szlafrok, rozbłysk słońca, gwiazdy i tło przekazując hiszpańsko-gotyckie motywy do obrazu. Najprawdopodobniej płótno zostało zamontowane wtedy na solidnym podłożu. Mało prawdopodobne, aby Juan Diego mógł wnieść usztywniony obraz na tkaninie do pałacu biskupa. Dlatego oryginałem musiała być prosta postać na tkaninie.
  • W czasie wielkiej powodzi w 1629 obraz został zabrany kajakiem do katedry w Meksyku. W opinii Dr Callahana między rokiem zabrania a rokiem powrotu, tj. od 1629 do 1634 obraz został dwukrotnie złożony w trzy części, powodując powstanie podwójnych zagięć w dolnej i górnej części obrazu.

Z kolei G. Gordon Henderson przywołując te konkluzje, stwierdza, że najprawdopodobniej dół i krawędzie płótna zostały uszkodzone przez wodę, a wszystkie te dodatki miały przykryć uszkodzenia, podobnie jak było to z Całunem Turyńskim. Wszystkie te elementy zostały dodane w latach 1629 – 1634 lub po roku 1634; ponieważ nie ma linii zagięć w tle obrazu.

  • Bez pobrania próbek koloru nie da się ustalić rodzaju oryginalnego pigmentu użytego do stworzenia obrazu. Nawet po ich pobraniu może to okazać się niemożliwe.

Argumenty za nadnaturalnościąEdytuj

Pierwsze badania tkaniny zostały przeprowadzone w 1936 r. przez Richarda Kuhna. Stwierdził on, że „przeanalizowane włókna nie zawierają barwników roślinnych, zwierzęcych ani mineralnych”[8]. Kolejne analizy przeprowadził w latach 1954 i 1963 Francisco Camps Ribera, który nie odnalazł „śladów pędzla ani świadectw, by tkanina została zagruntowana”[8]. Według badaczy prowadzących dalsze ekspertyzy, w źrenicach Matki Bożej występuje zjawisko potrójnego odbicia, właściwe jedynie źrenicom organizmów żywych, a krzywizna wizerunków postaci w obu oczach (przy 2500-krotnym powiększeniu dostrzeżono ich 12) odpowiada krzywiźnie rogówki[8]. Obraz określany jest mianem „nieustającego cudu” z racji przekonania, że indiańskie płótno z agawy, na którym powstał obraz, jest w stanie przetrwać najwyżej 20 lat. Po tym czasie ulega biodegradacji. Natomiast obraz pochodzi co najmniej z 1556 roku[9].

Argumenty za naturalnościąEdytuj

Konserwator zabytków, José Sol Rosales, po przeprowadzeniu badań stwierdził: „nie jest on [obraz] wynikiem cudu, lecz został namalowany ręką ludzką z użyciem standardowych materiałów i techniki charakterystycznej dla okresu, w którym powstał”[8]. W 1999 roku Leoncio Garza-Valdes przeprowadził badanie, w czasie którego wskazał na istnienie trzech obrazów nałożonych na siebie. Ostatni z nich miał pochodzić z 1895 roku, a inny mieć niewyraźną datę i podpis. Zostały wtedy także ukazane retusze maskujące ubytki farby oraz ślady pędzla[8], jednak tylko przy księżycu, złoceniu i czole, gdzie kiedyś była korona[10]. Stwierdził, że obraz został wykonany na zagruntowanym płótnie, wbrew przekonaniu, że odbił się na surowej tkaninie[11], choć inni badacze, jak Philip Callahan, biofizyk i konsultant NASA oraz specjalista w prześwietlaniu w infraczerwieni, który także badał tkaninę, sprzeciwia się temu[10]. Rosales podważył też koronny argument na jego cudowne pochodzenie, wedle którego w źrenicach Matki Boskiej dostrzec można klęczącą postać Juana Diego[12]: „przy zastosowaniu dużych powiększeń obraz rozpada się na mnóstwo bezładnych punktów, które można interpretować wedle uznania, a przy odrobinie wyobraźni można w źrenicach la Virgen [czyli Maryi] dopatrzyć się 30 postaci”[8]. Najwcześniejsza wzmianka jest z 1556 roku[9].

Bazylika Matki Bożej z GuadalupeEdytuj

 
Bazylika MB z Guadalupe

Pierwszy kościół, który zbudowano na pamiątkę objawienia, był skromny. Wykonano go z cegły suszonej na słońcu. Ze względu jednak na tłumy pielgrzymów, kościół kilkakrotnie przebudowywano i powiększono w kolejnych stuleciach. Ostatniej przebudowy dokonano w 1895 roku. Obecna bazylika ma cztery wieże i 40-metrową kopułę. W środku masywne korynckie kolumny podtrzymujące dach. Do wykonania balustrad przy ołtarzu i innych ozdób zużyto 62 tony srebra. Aż do lat siedemdziesiątych XX wieku znajdował się tu złoty relikwiarz, zawierający płaszcz Juana Diego. Relikwiarz stał na wysokim ołtarzu z marmuru i brązu, za nim znajdował się posąg klęczącego Juana Diego. W święta na głowę Matki Boskiej wkładano koronę wysadzaną klejnotami. Nowa bazylika została poświęcona w 1974 r. Bazylika Matki Bożej z Guadalupe jest aktualnie największym sanktuarium maryjnym na świecie – rocznie przybywa do Meksyku 12 milionów pielgrzymów. Dla porównania – kolejnymi co do wielkości ruchu pielgrzymkowego sanktuariami są: Lourdes – 6 mln, Fátima – 5 mln, Jasna Góra w Częstochowie – 4 mln pielgrzymów rocznie[potrzebny przypis].

Kult Matki Bożej z Guadalupe w PolsceEdytuj

  • Parafia Matki Bożej Królowej Meksyku, Laski.
  • Parafia Najświętszej Maryi Panny z Guadalupe, Białystok.
  • Ośrodek Duszpasterski NMP z Guadalupe i św. Jana Diego, Stare Miasto.
  • Zespół i Wspólnota „Guadalupe” z Lublina[13][14].
  • Kościół Filialny pw. Matki Bożej z Guadalupe, Nowa Jastrząbka.
  • Parafia Matki Bożej z Guadalupe, Budy Barcząckie[15].

ObjawienieEdytuj

Według legendy, biskup Juan de Zumárraga nie dowierzając relacjom Juana Diego o ukazaniu się mu Maryi na wzgórzu Tepeyac oraz jej życzeniu, by na nim została zbudowana świątynia ku jej czci, domagał się przekonującego dowodu potwierdzającego prawdziwość jego relacji. Maryja przyjęła to wyzwanie i poleciła Diego przyjść następnego dnia, wspiąć się na wzgórze i zerwać kwitnące tam kwiaty. Kiedy ten to uczynił, Maryja sama ułożyła te kwiaty w wiązankę i ukrytą pod osłoną tilmy poleciła mu zanieść ją do biskupa. Kiedy Juan Diego zjawił się w rezydencji biskupa i odsłonił tilmę, kwiaty wypadły na podłogę, a na tilmie biskup ujrzał niezwykły obraz Maryi, przed którym upadł na kolana i ze łzami skruchy przepraszał Maryję za swe niedowierzanie.

Świadkami tego wydarzenia mieli być także tłumacz biskupa, Juan Ganzalez, oraz biskup Santo Domingo Ramirez y Fuenleal, jako gość biskupa Zumarragi. Wizerunek ten zobaczyli także wszyscy obecni w rezydencji biskupa. Wkrótce dowiedzieli się o tym niezwykłym wydarzeniu mieszkańcy miasta, a z biegiem czasu coraz szersze rzesze Indian. Biskup zatrzymał ten wizerunek na tilmie u siebie w kaplicy domowej, a w kilkanaście dni potem, w uroczystej procesji przeniósł go 24 grudnia do kaplicy wybudowanej w pobliżu wzgórza Tepeyac, spełniając życzenie Maryi[potrzebny przypis].

Muzyka o Matce Bożej z GuadalupeEdytuj

Najbardziej znaną piosenką o Matce Bożej jest piosenka zespołu La Compagnie Créole – Santa Maria de Guadelupe. Piosenka powstała pod koniec lat osiemdziesiątych XX wieku[16].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. [1] XISPAS – Coatlaxopeuh or Guadalupe
  2. [2] Nuestra Señora de Guadalupe (Tonatzin) i [3] El Porvenir | Celebraciones | Nuestra Señora de Guadalupe
  3. [4] [5]
  4. [6] Bill Casselman Origin of 5 Spanish Female Personal Names i [7] Etymology: Guadalupe – WordReference Forums
  5. A short history of Tonantzin, Our Lady of Guadalupe, Indian Country News [dostęp 2019-03-15] (ang.).
  6. G. Gordon Henderson, The Apparition of Our Lady of Guadalupe: The Image, The Origin of the Pilgrimage, t. Volume 34 (1983) Proceedings of the Thirty-Fourth National Convention of the Mariological Society of America held in North Palm Beach, FLA., 1983, s. 42-46 [dostęp 2020-01-25].
  7. Dr Philip Callahan, The tilma under infra-red radiation: An infrared and artistic analysis of the image of the Virgin Mary in the Basilica of Guadalupe (Guadalupan studies), 1981.
  8. a b c d e f Wiedza i Życie, maj 2010, artykuł „Cud mniemany z Gwadelupy”
  9. a b D. Branding: Mexican Phoenix: Our Lady of Guadalupe: Image and Tradition Across Five Centuries. Uniwersytet Cambridge: Cambridge University Press, 2001, s. 117-118 oraz 359.
  10. a b Philip Callahan: „The Tilma Under Infra-Red Radiation” CARA Studies In Popular Devotion, Vol. 2, Guadalupan Studies, No. 3. Waszyngton D.C.: 1981, s. 45-47.
  11. Tygodnik Powszechny Online
  12. Powiększenie fragmentu obrazu ze wskazaniem postaci Juana Diego.
  13. Zespół „Guadalupe” powstał w 2013 r. w Lublinie, jako owoc Spotkań Guadalupiańskich skupionych wokół Matki Bożej z Guadalupe
  14. guadalupe.com
  15. Parafia Matki Bożej z Guadalupe, Budy Barcząckie, diecezja.waw.pl [dostęp 2018-05-01].
  16. YouTube, youtube.com [dostęp 2017-11-25] (fr.).

BibliografiaEdytuj

  • Paul Badde, Guadalupe. Objawienie, które zmieniło dzieje świata, Polskie Wydawnictwo Encyklopedyczne POLWEN, Radom 2006, ss. 259. ​ISBN 83-89862-57-3
  • Hermann Multhaupt, Elisabeth Prégardier, Ukryci w moich skrzyżowanych ramionach. Przesłanie z Guadalupe, ilust. Cláudio Pastro, tłum. Jadwiga Szpakowska, Wyd. Księży Werbistów VERBINUM, Warszawa 2002, ss. 72. ​ISBN 83-7192-126-8
  • Paweł Niedźwiedzki, 1800 mil z Jezusem, Kraków: Wyd. AA, [1999], ISBN 83-909397-6-2, OCLC 830285959.
  • Konstanty Osiński, Autoportret z Guadalupe, wyd. II, Wyd. Księży Marianów MIC, Warszawa 2005. ​ISBN 83-7119-226-6​ (wyd. III, 2006, ​ISBN 83-7502-009-5​, ​ISBN 978-83-7502-009-0​)
  • ks. Paweł Rozpiątkowski, Zawsze będę przy was. Objawienia Maryjne od Guadalupe po Banneux, Wyd. Świętego Pawła, Częstochowa 2003, ss. 79. Seria: Biblioteka Dnia Pańskiego, 19. ​ISBN 83-7168-769-9
  • Zbigniew Treppa, Meksykańska symfonia. Ikona z Guadalupe, Wyd. Towarzystwo „Więź”, Warszawa 2006, ss. 208+15. Seria: Biblioteka „Więzi” t. 157, ​ISBN 83-60356-09-2
  • Ks. Ryszard Ukleja SDB, Matka Boża z Guadalupe, Oficyna Wydawniczo-Poligraficzna ADAM, Warszawa 2004, ss. 99. ​ISBN 83-7232-587-1
  • ks. Ryszard Ukleja SDB, Tajemnice wizerunku Morenity z Tepeyac w Meksyku.
  • G. Gordon Henderson S.J., The Apparition of Our Lady of Guadalupe: The Image, The Origin of the Pilgrimage, t. Volume 34 (1983) Proceedings of the Thirty-Fourth National Convention of the Mariological Society of America held in North Palm Beach, FLA., 1983, s. 42-46
  • Dr Philip Callahan, The tilma under infra-red radiation: An infrared and artistic analysis of the image of the Virgin Mary in the Basilica of Guadalupe (Guadalupan studies), Center for Applied Research in the Apostolate (1981)

Linki zewnętrzneEdytuj