Otwórz menu główne

Max Biala[a] (ur. 5 sierpnia 1905 w Löschen, zm. 11 września 1942 w Ostrowi Mazowieckiej) – SS-Unterscharführer, zbrodniarz hitlerowski, członek załogi obozu zagłady w Treblince.

Max Biala
SS-Unterscharführer SS-Unterscharführer
Data i miejsce urodzenia 5 sierpnia 1905
Löschen
Data i miejsce śmierci 11 września 1942
Ostrów Mazowiecka
Przebieg służby
Lata służby 1940–1942
Jednostki Schutzstaffel

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Urodził się w Löschen w Brandenburgii (ob. część Drebkau). Początkowo pracował jako robotnik rolny, później wstąpił do SS-Totenkopfverbände[1], otrzymując numer członkowski 45 328[2]. Od 27 stycznia 1940 roku w randze SS-Rottenführera pełnił służbę w obozie koncentracyjnym Sachsenhausen. Następnie był strażnikiem w ośrodkach „eutanazji” w Brandenburgu i Bernburgu, w których w ramach akcji T4 prowadzono eksterminację osób psychicznie chorych i niepełnosprawnych umysłowo[1].

W 1942 roku podobnie jak wielu innych uczestników programu „eutanazji” otrzymał przydział do personelu akcji „Reinhardt”. Latem tegoż roku objął funkcję zastępcy komendanta ośrodka zagłady w Treblince[1]. Niektórzy ocalali więźniowie utrzymywali, że wykonywał jedynie rozkazy przełożonych i nie dopuszczał się zbrodni z własnej inicjatywy[2]. Inni twierdzili natomiast, że dorównywał okrucieństwem najbardziej znanym sadystom z Treblinki, takim jak Kurt Franz, czy Kurt Küttner[3].

11 września 1942 roku[1], podczas wieczornego apelu, został ugodzony nożem przez żydowskiego więźnia Meira Berlinera, obywatela Argentyny, którego wraz z żoną i córką przywieziono z getta warszawskiego[4]. Jeszcze tego samego dnia zmarł w szpitalu wojskowym w Ostrowi Mazowieckiej lub też w drodze do szpitala[5]. Jego zabójca został zabity na miejscu, a w czasie bezładnej strzelaniny, która wybuchła po tym incydencie, zginęło także wielu innych Żydów. Christian Wirth – inspektor obozów zagłady akcji „Reinhardt”, który był w tym czasie obecny w Treblince – jeszcze tego samego dnia zarządził odwetową egzekucję dziesięciu więźniów. Kolejnych 150 Żydów rozstrzelano następnego poranka. Pozostałym więźniom przez trzy dni nie wydawano wody i żywności[6].

Jego imieniem nazwano baraki ukraińskich wachmanów w Treblince (Max Biala Kaserne)[1][5]. Wrażenie, które śmierć Biali wywarła na obozowej załodze, było jednym z czynników, które spowodowały, że z czasem poprawiono traktowanie żydowskich więźniów[7].

UwagiEdytuj

  1. W źródłach na temat obozu w Treblince można znaleźć także inne warianty pisowni jego nazwiska: Biela, Bialas, Bieler. Patrz m.in.: Webb i Chocholatý 2014 ↓, s. 324 i Arad 1999 ↓, s. 98.

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj