Otwórz menu główne

Melonowiec właściwy (Carica papaya L.), nazywany przeważnie papają, czasami nieściśle drzewem melonowym – gatunek rośliny z rodziny melonowcowatych (Caricaceae). Pochodzi z Ameryki Południowej, Środkowej i południowych rejonów Ameryki Północnej (Meksyk, Floryda)[2]. Obecnie uprawiany w tropikach i subtropikach.

Papaja
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad różowe
Rząd kapustowce
Rodzina melonowcowate
Rodzaj melonowiec
Gatunek melonowiec właściwy
Nazwa systematyczna
Carica papaya L.
Sp. pl. 2:1036. 1753
Synonimy

Carica peltata Hook. & Arn.,
Carica posoposa L.,
Papaya carica Gaertn[2].

Spis treści

MorfologiaEdytuj

Pokrój
Bylina o drzewiastym pokroju. Ma "pień" o wysokości 5-10 m, ale bez "gałęzi". Dolna część łodygi posiada charakterystyczne „blizny” po starych (opadłych) liściach i owocach.
Liście
Długie liście są spiralnie rozmieszczone na szczycie "pnia". Długoogonkowe liście o średnicy 50-70 cm mają siedem długich „wcięć”.
Kwiaty
Roślina jest zasadniczo dwupienna. Kwiaty wyrastają w zagłębieniach liści (na połączeniu z łodygą). Drobniejsze kwiaty męskie zebrane są w grona, większe żeńskie wyrastają po 3. Mają 5-krotny kielich, białawą koronę (w męskich kwiatach jest lejkowata, 5-płatkowa, w żeńskich 5-płatkowa), 1 słupek.
Owoc
Owalne lub gruszkowate jagody o długości do 45 cm i średnicy do 30 cm. Owoce kiedy są dojrzałe stają się miękkie i zmieniają kolor z zielonego na pomarańczowy lub ciemnożółty. Wnętrze owocu zawiera dużą ilość małych, kulistych i jadalnych nasion.

ZastosowanieEdytuj

  • Rośliny owocowe. Jest powszechnie uprawiana w krajach tropikalnych. Owoce dojrzewają już na jednorocznych roślinach.
  • Kulinaria. Jadalne są zarówno miąższ jak i skórka owoców. Owoce mogą być spożywane na surowo, nadają się również na przetwory. Wytwarza się z nich marmoladę, napój alkoholowy, kandyzuje się je oraz konserwuje w puszkach. Jadalne są także niedojrzałe owoce, które przed spożyciem należy ugotować.

Miąższ owocu jest bogaty w witaminy i ubogi w kwasy. Dzięki dużej zawartości papainy ułatwia trawienie. Wspomnieć należy też o znacznej zawartości alaniny (116 mg na 100 g) oraz β-karotenu (1,2 mg na 100 g)[3].

Wartość odżywcza
Papaja, owoc surowy
(100 g)
Wartość energetyczna 186 kJ (44 kcal)
Białka 0,6 g
Węglowodany 11,1 g
Tłuszcze 0,1 g
Woda 87,6 g
Dane liczbowe na podstawie: [3]
Wartości RDA i AI wyznaczone na podstawie danych Institute of Health[4]
 
Owoc w całości oraz w przekroju poprzecznym i podłużnym
 
Owoce na "drzewie"
 
Owoce po zbiorze
 
Siewka

BibliografiaEdytuj

  1. Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
  2. Jens Rohwer: Atlas roślin tropikalnych. Warszawa: Horyzont, 2002. ISBN 83-7311-378-9.

PrzypisyEdytuj

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-05-13].
  2. a b Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-11-11].
  3. a b Hanna Kunachowicz i inni, Tabele składu i wartości odżywczej żywności, wyd. II zmienione, Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2017, s. 621, ISBN 978-83-200-5311-1.
  4. Dietary Reference Intakes Tables and Application. Institute of Health. The National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine. (ang.)