Metro w Moskwie

system metra w Moskwie

Metro w Moskwie (ros. Московский метрополитен, Moskowskij mietropoliten; pełna nazwa Государственное унитарное предприятие города Москвы «Московский ордена Ленина и ордена Трудового Красного Знамени метрополитен имени В. И. Ленина»[4]) – system kolei miejskiej, głównie podziemnej, zlokalizowany w stolicy RosjiMoskwie i częściowo w Obwodzie Moskiewskim. Jest pierwszym systemem metra oddanym do użytku w Rosji (otwarto 15 maja 1935 r.). System składa się z 15 linii; jego długość wynosi 408,1 kilometry, na których znajduje się 238 stacji. Należy do najbardziej obciążonych systemów metra na świecie. Codziennie korzysta z niego średnio 7,1 miliona pasażerów (2016 rok)[1].

Metro w Moskwie
ГУП „Московский метрополитен”
metro
Logotyp
Logo moskiewskiego metra
Ilustracja
Wagon serii 81 moskiewskiego metra
Państwo  Rosja
Lokalizacja Moskwa, Krasnogorsk, Rieutow, Kotielniki
Operator Moskowskij Mietropoliten
Liczba linii 15[1]
Lata funkcjonowania od 1935
Dzienna
liczba pasażerów
6,67 mln (2018)[2]
Roczna
liczba pasażerów
2560,4 mln (2019)
Infrastruktura
Schemat sieci
Aktualny schemat linii moskiewskiego metra
Długość sieci 408,1 km
Rozstaw szyn 1520 mm
Liczba stacji 238[3] (2020)
Liczba zajezdni 20
Tabor
Liczba pojazdów 5956 wagonów
Strona internetowa
Portal Transport szynowy

Metro moskiewskie wyróżniają przede wszystkim stacje, których część uważana jest za wzorcowy przykład architektury socrealizmu (44 z nich zostały zaliczone do obiektów dziedzictwa kulturowego Rosji[1]). Ich wnętrza przypominają pałace, pod sufitami wiszą misterne żyrandole.

Statystyki[5]Edytuj

  • Odległość między stacjami:
    • średnia – 1,8 km
    • najmniejsza – 0,5 km
    • największa – 6,47 km
  • Stacji – 238
  • Największa głębokość stacji – 84 m
  • Schody ruchome:
    • liczba – 637
    • łączna długość – 66,8 km
    • największa długość – 126 m
  • Zajezdni – 20
  • Wagony:
    • liczba – 5956
    • średnio dziennie używanych – 3438
  • Średnia dzienna trasa wagonu – 548,7 km
  • Średnia prędkość – 41,62 km/h
  • Zatrudnionych – 35 623
  • Zgodność z rozkładem jazdy – 99,98%
  • Najmniejszy odstęp między odjazdami – 1,5 minuty
  • Długość przeciętnej podróży – 13 km

HistoriaEdytuj

 
Stacja Sokolniki w 1935

Pierwszy projekt moskiewskiego metra powstał w 1901. Do wybuchu I wojny światowej powstały także inne, nowe projekty budowy metra w Moskwie.

Pierwszą linię moskiewskiego metra uruchomiono 15 maja 1935 i przebiegała ona od stacji Sokolniki do stacji Park Kultury z odgałęzieniem do stacji Smolenskaja (to odgałęzienie to linia Arbackaja przedłużona do stacji Kijewskaja, przechodząc przez rzekę Moskwę po moście).

W latach 1957–1992 metro nosiło imię W.I.Lenina (ros. Московский метрополитен имени В. И. Ленина). Wcześniej jego patronem był Łazar Kaganowicz.

Do wybuchu II wojny światowej zbudowano jeszcze 2 nowe linie. W marcu 1938 linia Arbackaja została przedłużona do stacji Kurskaja (obecnie ta część nazywa się linią Arbacko-Pokrowską). We wrześniu 1938 otworzono linię Gorkowsko-Zamoskworeczną, od stacji Sokoł do stacji Teatralnaja.

Projekty dalszej kompleksowej rozbudowy metra zostały zawieszone podczas wojny. Rozpoczęto tylko budowę fragmentów linii: TeatralnajaAwtozawodskaja (z przejściem przez rzekę Moskwę podziemnym tunelem) oraz KurskajaIzmaiłowskij Park (4 stacje).

Jesienią 1941 metro służyło za schron przeciwlotniczy, a pewna część wagonów została ewakuowana. Zgodnie z postanowieniem państwowego komitetu obrony z 15 października 1941 w wypadku pojawienia się wroga u wrót Moskwy metro miało zostać zniszczone.

Po wojnie rozpoczęto budowę czwartego etapu metra linii Kolcewej i głębokiego odcinka linii Arbackiej od stacji Plac Rewolucji do stacji Kijewskiej.

Początkowo linię Kolcewą zamierzano poprowadzić pod Pierścieniem Sadowym (Sadowoje Kolco) (który stanowił granicę miasta w XVI wieku). Pierwsza część linii od stacji Park Kultury do stacji Kurskaja (1950) przebiegała właśnie w ten sposób. Później jednak północną część linii Kolcewej postanowiono zbudować 1–1,5 km od Sadowego Kolca i w ten sposób zapewniono dostęp do 7 z 9 moskiewskich stacji. Druga część linii Kolcewej została otwarta w 1952 (stacja Kurskaja – stacja Biełorusskaja), a w 1954 budowę linii zakończono.

Budowa głębokiej części linii Arbackiej przebiegała w czasach zimnej wojny i przewidywano jej wykorzystanie jako schronu przeciwatomowego na wypadek wojny. Po zakończeniu budowy linii w 1953, jej górna część została zamknięta (od stacji Płoszczad Riewolucii do Kijewskiej), ale w 1958 znów została оtwarta jako część linii Filowskiej.

Później już nie posługiwano się terminem „etap” jako część planu rozbudowy, jednak oddane w latach 1957–1958 określa się czasem jako piąty „etap”.

W styczniu 1977 i w lutym 2004 miały miejsce zamachy, a w marcu 2010 zorganizowano dwa zamachy.

15 lutego 2016 otwarta została 200. stacja metra – Sałarjewo[1].

Do sieci metra została zaliczona także moskiewska kolej jednoszynowa, wcześniej oznaczana М1, oraz ukończony w 2016 roku moskiewski pierścień centralny – w większości naziemny pierścień kolei otaczający historyczne granice Moskwy.

KalendariumEdytuj

Data Linia Odcinek / Stacja Liczba nowych stacji Liczba wszystkich stacji Długość odcinka (km) Długość łączna (km)
15 maja 1935 SokolnikiPark Kultury / Smolenskaja

ТCz-1 Siewiernoje

13 11,0
20 marca 1937 SmolenskajaKijewskaja 1 14 1,34 12,34
13 marca 1938 Aleksandrowskij SadKurskaja 2 16 3,39 14,83
11 września 1938 TeatralnajaSokoł

ТCz-2 Sokoł

6 22 8,52 23,35
1 stycznia 1943 TeatralnajaAwtozawodskaja 1 23 6,24 29,59
20 listopada 1943 Nowokuznieckaja, Pawieleckaja 2 25 0
18 stycznia 1944 KurskajaPartizanskaja 3 28 7,05 36,64
15 maja 1944 Elektrozawodskaja 1 29 0
1 stycznia 1950 Park KulturyKurskaja 6 35 6,37 43,01
10 stycznia 1950 ТCz-3 Izmajłowo 0 (1,5)
30 stycznia 1952 KurskajaBiełoruskaja 4 39 6,98 49,99
5 kwietnia 1953 Płoszczad´ RiewolucyiKijewskaja [6] -4 38 −4,13 50,53
Płoszczad´ RiewolucyiKijewskaja [7] 3 4,66
14 marca 1954 BiełoruskajaPark Kultury 2 40 5,95 56,48
1 kwietnia 1954 ТCz-4 Krasnaja Priesnia 0 0
24 września 1954 PartizanskajaPierwomajskaja 1 41 1,5 57,98
1 maja 1957 Park KulturySportiwnaja 2 43 2,43 60,41
1 maja 1958 Prospekt MiraWDNCh 4 47 4,53 64,94
7 listopada 1958 KijewskajaKutuzowskaja 6 53 5,35 70,29
12 stycznia 1959 SportiwnajaUniwiersitiet 2 55 4,49 74,78
7 listopada 1959 KutuzowskajaFili 1 56 1,64 76,42
13 października 1961 FiliPionierskaja 3 59 3,54 79,96
21 października 1961 PartizanskajaPierwomajskaja [8] 2 60 3,69 82,15
1 stycznia 1962 ТCz-9 Fili 0 0
13 października 1962 Oktiabr´skajaNowyje Czeriomuszki

ТCz-5 Kałużskoje

5 65 8,07 90,22
22 lipca 1963 PierwomajskajaSzczołkowskaja 1 66 1,64 91,86
30 grudnia 1963 UniwiersitietJugo-Zapadnaja 2 68 4,55 96,41
15 kwietnia 1964 Nowyje CzeriomuszkiKałużskaja 1 69 1,5 97,91
30 grudnia 1964 SokołRiecznoj wokzał 3 72 6,22 104,13
5 lipca 1965 PionierskajaMołodiożnaja 1 73 3,8 107,93
31 sierpnia 1965 Kuncewskaja 1 74 0
31 grudnia 1965 SokolnikiPrieobrażenskaja płoszczad´ 1 75 2,52 110,45
31 grudnia 1966 TaganskajaWychino

ТCz-11 Wychino

7 82 12,94 123,39
11 sierpnia 1969 Awtozawodskaja — Kachowskaja

ТCz-7 Zamoskworieckoje

4 86 9,54 132,93
30 grudnia 1970 Oktiabr´skajaKitaj-gorod 2 88 3,85 136,78
TaganskajaKitaj-gorod 1 89 2,02 138,8
31 grudnia 1971 Kitaj-gorodProspekt Mira 2 91 2,88 141,68
30 grudnia 1972 BarrikadnajaOktiabr´skoje pole 5 96 7,24 148,92
12 sierpnia 1974 Nowyje CzeriomuszkiBielajewo

Kałużskaja [9]

1 97 3,61 151,03
17 grudnia 1975 Kitaj-gorodBarrikadnaja 2 99 4,04 155,07
30 grudnia 1975 Oktiabr´skoje polePłaniernaja

ТCz-6 Płaniernoje

4 103 9,68 164,75
29 września 1978 WDNChMiedwiedkowo 4 107 8,1 172,85
30 września 1978 ТCz-10 Swibłowo 0 0
20 lipca 1979 Twierskaja 1 108
30 grudnia 1979 MarksistskajaNowogiriejewo

ТCz-12 Nowogiriejewo

6 114 11,41 184,26
5 listopada 1980 Szabołowskaja 1 115 0
25 października 1983 Worobjowy Gory [10] -1 114
4 listopada 1983 SierpuchowskajaJużnaja

ТCz-8 Warszawskoje

8 122 12,95 197,21
30 grudnia 1984 KaszyrskajaOriechowo 3 125 6,39 203,6
7 września 1985 OriechowoKrasnogwardiejskaja 2 127 3,39 206,99
6 listopada 1985 JużnajaPrażskaja 1 128 1,14 208,13
23 stycznia 1986 SierpuchowskajaBorowickaja 2 130 2,83 210,96
25 stycznia 1986 MarksistskajaTrietjakowskaja 1 131 1,66 212,62
6 listopada 1987 BielajewoTiopłyj Stan 2 133 2,99 215,61
31 grudnia 1987 BorowickajaCzechowskaja 1 134 1,63 217,24
31 grudnia 1988 CzechowskajaSawiołowskaja 3 137 4,23 221,47
31 grudnia 1989 MołodiożnajaKryłatskoje 1 138 1,94 223,41
17 stycznia 1990 Tiopłyj StanNowojasieniewskaja 2 140 3,6 227,01
3 sierpnia 1990 Prieobrażenskaja płoszczad´Bulwar Rokossowskogo

ТCz-13 Czerkizowo

2 142 3,81 230,82
7 marca 1991 SawiołowskajaOtradnoje

ТCz-14 Władykino

5 147 8,63 239,45
31 grudnia 1992 OtradnojeBibiriewo 1 148 2,61 242,06
15 lipca 1994 BibiriewoAłtufjewo 1 149 1,99 244,05
20 listopada 1995 Kachowskaja (linia) [11] 1 150 -0,45 243,6
28 grudnia 1995 CzkałowskajaWołżskaja

ТCz-15 Pieczatniki

6 156 12,19 256,24
25 grudnia 1996 WołżskajaMarjino 3 159 5,44 261,68
11 grudnia 1999 Dubrowka 1 160 0
31 sierpnia 2000 PrażskajaUlica Akadiemika Jangiela 1 161 1,98 263,66
12 grudnia 2001 Ulica Akadiemika JangielaAnnino 1 162 1,41 265,07
14 grudnia 2002 Worobjowy Gory [12] 1 163 0
26 grudnia 2002 AnninoBulwar Dmitrija Donskogo 1 164 2,08 267,15
6 maja 2003 KijewskajaPark Pobiedy 1 165 3,2 270,35
27 grudnia 2003 Ulica StarokaczałowskajaBuninskaja alleja 5 170 5,53 275,88
20 listopada 2004 Timiriaziewskaja — Ulica Siergieja Eisensteina 6 170 [13] 0 [13] 275,88 [13]
10 września 2005 KijewskajaWystawocznaja 1 171 2,2 278,08
30 sierpnia 2006 WystawocznajaMeżdunarodnaja 1 172 0,5 278,58
30 sierpnia 2007 Czkałowskaja — Trubnaja 1 173 3,05 281,63
29 grudnia 2007 Sretenskij Bulwar 1 174 0
7 stycznia 2008 Park PobedyStrogino 2 176 11,27 292,9
7 września 2008 Sławianskij Bulwar 1 177 0
26 grudnia 2009 StroginoMitino 3 180 5,9 298,8
19 czerwca 2010 Trubnaja — Marina Roszcza 2 182 2,4 301,2
2 grudnia 2011 MarjinoZiablikowo 3 185 4,5 305,7
30 sierpnia 2012 NowogiriejewoNowokosino 1 186 3,2 308,9
24 grudnia 2012 KrasnogwardiejskajaAłma-Atinskaja 1 187 3 311,9
28 grudnia 2012 MitinoPiatnickoje Szosse 1 188 1,4 313,3
9 listopada 2013 WychinoŻulebino 2 190 4,8 318,1
15 stycznia 2014 ТCz-17 Bratiejewo 0 0
31 stycznia 2014 Diełowoj Centr — Park Pobedy 2 192 3,4 321,5
27 lutego 2014 Ulica StarokaczałowskajaBitcewskij park 2 194 4,5 326
27 sierpnia 2014 Spartak 1 195 0
8 grudnia 2014 Jugo-ZapadnajaTropariowo 1 196 2,1 328,1
21 września 2015 ŻulebinoKotielniki 1 197 1,4 329,5
28 grudnia 2015 Technopark 1 198 0
18 stycznia 2016 TropariowoRumiancewo 1 199 2,5 332
15 lutego 2016 RumiancewoSałarjewo 1 200 1,9 333,9
10 września 2016 Moskiewski pierścień centralny 26 200 [14] 0 [14] 333,9 [14]
16 września 2016 Marina Roszcza — Pietrowsko-Razumowskaja 3 203 5,4 339,3
24 grudnia 2016 TCz-16 Mitino 0 0
11 października 2016 Sokolinaja Gora, Dubrowka 2 203 [14] 0 [14] 339,3 [14]
1 listopada 2016 Koptewo 1
4 listopada 2016 Zorge 1
8 listopada 2016 Panfilowskaja 1
16 marca 2017 Ramenki — Park Pobedy 3 206 7,3 346,6
31 grudnia 2017 Riecznoj wokzałChowrino 1 207 2,9 349,5
24 lutego 2018 Diełowoj centr [15] -1 206 −3,4 346,1
26 lutego 2018 SzelepichaPietrowskij park 5 211 10,5 359,7
Park PobedyPietrowskij park 0 3,1
22 marca 2018 Pietrowsko-RazumowskajaSieligierskaja 3 214 4,9 364,6
11 czerwca 2018 TCz-19 Łichobory 0 0
30 sierpnia 2018 Ramenki — Rasskazowka

TCz-18 Sołncewo

7 221 14,2 378,8
20 grudnia 2018 Biełomorskaja 1 222 0
30 grudnia 2018 Pietrowskij parkSawiołowskaja 1 223 1,9 380,7
30 marca 2019 Kachowskaja (stacja) [16] -1 222 −1,3 379,4
3 czerwca 2019 Kosino — Niekrasowka

TCz-20 Rudniowo

4 226 6,9 386,3
20 czerwca 2019 SałarjewoKommunarka 4 230 9,4 395,7
25 października 2019 Kachowskaja (linia) [17] -2 228 −2,0 393,7
27 marca 2020 Kosino — Lefortowo 6 234 15,1 408,8
31 grudnia 2020 Lefortowo — Elektrozawodskaja 1 235 3,3 412,1

Linie metraEdytuj

Czynne:Edytuj

Symbol Nazwa (cyrylica) Nazwa (trb. polska) Stacje końcowe Otwarcie Ostatnia rozbudowa Długość (km) Liczba

stacji

Сокольническая Sokolniczeskaja Bulwar RokossowskogoKommunarka 1935 2019 44.5 26
Замоскворецкая Zamoskworieckaja ChowrinoAłma-Atinskaja 1938 2018 42.8 24
Арбатско-Покровская Arbatsko-Pokrowskaja Piatnickoje SzosseSzczołkowskaja 1938 2012 45.1 22
Филёвская Filowskaja Kuncewskaja / MeżdunarodnajaAleksandrowskij Sad 1958 2006 14.9 13
Кольцевая Kolcewaja BiełorusskajaKrasnopriesnienskaja 1950 1954 19.3 12
Калужско-Рижская Kałużsko-Riżskaja MiedwiedkowoNowojasieniewskaja 1958 1990 37.8 24
Таганско-Краснопресненская Tagansko-Krasnopriesnienskaja PłaniernajaKotielniki 1966 2015 42.2 23
Калининская Kalininskaja NowokosinoTrietjakowskaja 1979 2012 16.3 8
Солнцевская Sołncewskaja RasskazowkaDiełowoj centr 2014 2018 24.8 12
Серпуховско-Тимирязевская Sierpuchowsko-Timiriaziewskaja AłtufjewoBulwar Dmitrija Donskogo 1983 2002 41.5 25
Люблинско-Дмитровская Lublinsko-Dmitrowskaja SieligierskajaZiablikowo 1995 2018 38.3 23
Большая Kольцевая Bolszaja Kolcewaja SawiołowskajaDiełowoj centr 2018 12.6 6
Бутовская Butowskaja Bitcewskij parkBuninskaja alleja 2003 2014 10.0 7
Некрасовская Niekrasowskaja ElektrozawodskajaNiekrasowka 2019 2020 25.3 11
Łącznie: 412.1 235
Московский монорельс Moskiewska kolej jednoszynowa TimiriaziewskajaUlica Siergieja Eisensteina 2004 4.7 6
Московское центральное кольцо Moskiewski pierścień centralny OkrużnajaŁichobory 2016 54.0 31
Łącznie: 456.0 270

Budowane i planowane:Edytuj

Symbol Nazwa (cyrylica) Nazwa (trb. polska) Stacje końcowe Planowane otwarcie Długość (km) Liczba

stacji

Троицкая [18] Troickaja Siewastopolskij prospiekt – Troick 2023 23,2 16
Рублёво-Архангельская [19] Rubliowo-Archangielskaja Ilinskaja – Diełowoj centr 2024 18,7 10
Бирюлёвская [20] Biriulowskaja ZIL – Biriulowo 2025 20,7 10

Wykres liczby stacji metra w Moskwie na przestrzeni lat:Edytuj

ZajezdnieEdytuj

  • ТCz-1 Północna (Северное)
  • ТCz-2 Sokół (Сокол)
  • ТCz-3 Izmajłowo (Измайлово)
  • ТCz-4 Krasnaja Priesnia (Красная Пресня)
  • ТCz-5 Kałużskoje (Калужское)
  • ТCz-6 Planiernoje (Планерное)
  • ТCz-7 Zamoskworiecka (Замоскворецкое)
  • ТCz-8 Warszawska (Варшавское)
  • ТCz-9 Fili (Фили)
  • ТCz-10 Swibłowo (Свиблово)
  • ТCz-11 Wychino (Выхино)
  • ТCz-12 Nowogiriejewo (Новогиреево)
  • ТCz-13 Czerkizowo (Черкизово)
  • ТCz-14 Władykino (Владыкино)
  • ТCz-15 Pieczatniki (Печатники)
  • TCz-16 Mitino (Митино)
  • ТCz-17 Bratiejewo (Братеево)
  • TCz-18 Sołncewo (Солнцево)
  • TCz-19 Lichobory (Лихоборы)
  • TCz-20 Rudniowo (Руднёво)

Metro ściśle tajneEdytuj

Osobny artykuł: Metro-2.

W Moskwie oprócz powszechnie znanej i bardzo rozbudowanej sieci metra istnieje też drugie, całkowicie niezależne od tego pierwszego. Określane kryptonimem system D-6 (Д-6) zaś od publikacji w 1992 w czasopiśmie „Ogoniok” bardziej znane jako Metro-2. Składa się prawdopodobnie z trzech linii tylko do użytku aparatu władzy i wojska.

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Moskwa otworzyła 200. stację metra (pol.). transport-publiczny.pl, 2016-02-16. [dostęp 2016-02-16].
  2. Основные технико-эксплуатационные характеристики метрополитенов за 2018 год., Международная Ассоциация «Метро».
  3. ГУП "Московский метрополитен", gup.mosmetro.ru [dostęp 2020-07-09].
  4. Информация. www.mosmetro.ru. [dostęp 2019-09-09].
  5. Метрополитен в цифрах.
  6. Zamknięcie odcinka płytkiego. Ze względu na fakt, iż płytkie stacje nie mogłyby być wykorzystywane jako schrony przeciwlotnicze (w czasie II wojny światowej niemiecka bomba uszkodziła strop stacji Arbatskaja), zdecydowano się na budowę stacji i tuneli na większej głębokości
  7. Otwarcie odcinka głębokiego
  8. Zamknięcie starej tymczasowej stacji Pierwomajskaja i otwarcie nowej docelowej
  9. Zamknięcie starej tymczasowej stacji Kałużskaja i otwarcie nowej docelowej
  10. Zamknięcie z powodu korozji mostu grożącej katastrofą budowlaną
  11. Pierwotnie oznaczana numerem 11; linia utworzona poprzez wydzielenie odnogi linii nr 2
  12. Ponowne otwarcie po remoncie
  13. a b c Przystanków Moskiewskiej kolei jednoszynowej nie wlicza się w ogół stacji metra
  14. a b c d e f Stacji Moskiewskiego pierścienia centralnego nie wlicza się w ogół stacji metra
  15. Zamknięcie stacji na czas budowy linii nr 11
  16. Zamknięcie na czas remontu
  17. Zamknięcie na czas prac nad linią 11; w przyszłości linia 11A zostanie wchłonięta przez linię 11
  18. Коммунарскую линию метро начнут строить в этом году, stroi.mos.ru [dostęp 2021-01-22] (ros.).
  19. Пять станций Рублево-Архангельской линии метро введут до 2025 года, stroi.mos.ru [dostęp 2021-01-22] (ros.).
  20. Хуснуллин: Бирюлевскую линию метро могут начать строить в 2021 году, stroi.mos.ru [dostęp 2021-01-22] (ros.).

Linki zewnętrzneEdytuj