Michał Kobyliński (1890–1940)

Michał Kobyliński (ur. 16 września 1890 w Zagórowie, zm. między 13 a 14 kwietnia 1940 w Katyniu) – polski nauczyciel, porucznik rezerwy piechoty Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.

Michał Kobyliński
Porucznik Porucznik
Data i miejsce urodzenia 16 września 1890
Zagórów, Królestwo Kongresowe
Data i miejsce śmierci kwiecień 1940
Katyń, ZSRR
Przebieg służby
Lata służby 19141918, 19191921, 19391940
Siły zbrojne Coat of Arms of Russian Empire.svg Armia Imperium Rosyjskiego
Odznaka I korpus w Rosji.jpg I Korpus Polski
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki 184 Warszawski Pułk Piechoty
I Korpus Polski
72 Pułk Piechoty
68 Pułk Piechoty
Główne wojny i bitwy I wojna światowa,
wojna polsko-bolszewicka,
II wojna światowa
kampania wrześniowa
Późniejsza praca nauczyciel
Faksymile
Odznaczenia
Srebrny Krzyż Zasługi Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Medal Srebrny za Długoletnią Służbę Medal Brązowy za Długoletnią Służbę

ŻyciorysEdytuj

Michał Kobyliński urodził się 16 września 1890 w Zagórowie w powiecie słupeckim w Kaliskiem. Miał sześcioro rodzeństwa, czterech braci i dwie siostry. Jego ojciec, Jan Kobyliński, był rolnikiem i wójtem Zagórowa. Matką Michała była Franciszka z domu Ulatowska. Zamożna mieszczańska rodzina Kobylińskich pochodziła pierwotnie z Wrześni, a w Zagórowie osiedliła się na początku XIX w[1].

Po ukończeniu szkoły powszechnej w Zagórowie uczył się w Męskim Gimnazjum Klasycznym w Kaliszu w latach 1901-1905. Podczas rewolucji 1905 roku w Królestwie Polskim w styczniu i lutym 1905 wziął udział w strajku szkolnym. Został relegowany z gimnazjum za podpisanie petycji z żądaniem wprowadzenia nauczania w języku polskim, zniesienia systemu policyjnego, przyznania prawa zakładania kółek koleżeńskich, prawa głosu uczniom w sprawach ich dotyczących, nieusuwania ze szkoły za poglądy polityczne i kontroli społecznej nad szkołą[2].

Pragnąc zostać nauczycielem na terenach wiejskich w 1909 rozpoczął naukę w Seminarium Nauczycielskim w Łęczycy, które ukończył w 1912. 1 sierpnia 1912 otrzymał posadę nauczyciela szkoły powszechnej w Tubądzinie w powiecie sieradzkim, gdzie rozpoczął nauczanie w języku polskim, za co został ukarany naganą przez inspektora oświaty[2].

Po wybuchu I wojny światowej 1 sierpnia 1914 wcielono go, jako szeregowego, do armii carskiej, w której służył w 184 Warszawskim Pułku Piechoty oraz w 113 Staroruskim Pułku Piechoty w Tambowie, Smoleńsku i Moskwie[3]. W 1915 został skierowany do Szkoły Chorążych w Telawi na Kaukazie, po której ukończeniu 20 marca 1916 uzyskał awans na stopień chorążego (praporszczika). Następnie, w grudniu tego samego roku został wysłany na front turecki, gdzie brał udział w walkach w Azji Mniejszej. 2 grudnia 1917 roku na własną prośbę został przeniesiony do I Korpusu Polskiego w Rosji generała Józefa Dowbor-Muśnickiego, gdzie służył w ramach 3 Pułku Strzelców Polskich, a następnie walczył na froncie w szeregach Legii Oficerskiej[4].

Po rozbrojeniu oddziałów polskich przez władze niemieckie powrócił do Polski we wrześniu 1918, a 1 października tego samego roku rozpoczął pracę jako nauczyciel w Publicznej Szkole Powszechnej w Szymanowicach w ówczesnym powiecie słupeckim[2].

W czasie wojny polsko-bolszewickiej 13 września 1919 został powołany do odrodzonego Wojska Polskiego w stopniu podporucznika jako oficer gospodarczy. Otrzymał przydział do centrum wyszkolenia dywizji 21 pułku Strzelców Polskich przybyłej z Francji Armii Hallera, a następnie w szeregach 145 pułku piechoty Strzelców Kresowych, przemianowanego później na 72 pułk piechoty, walczył z Sowietami na froncie. 1 kwietnia 1921 otrzymał awans na stopień porucznika. Po demobolizacji po zawarciu pokoju ryskiego odszedł z wojska 27 października 1921 jako porucznik rezerwy i powrócił do wykonywania zawodu nauczyciela[2][4].

1 listopada 1921 został mianowany pełniącym obowiązki kierownika siedmioklasowej Publicznej Szkoły Powszechnej w Tuliszkowie w ówczesnym powiecie konińskim, której pełnoprawnym kierownikiem wyznaczono go 1 września 1923. W Tuliszkowie był współorganizatorem i członkiem miejsko-gminnego koła Ligi Obrony Powietrznej Państwa[2].

Od 1 września 1924 objął funkcję pełniącego obowiązki kierownika siedmioklasowej Publicznej Szkoły Powszechnej w Golinie w powiecie konińskim[2], a od 1 kwietnia 1927 został mianowany jej kierownikiem, którym pozostał do wybuchu II wojny światowej. Za jego kadencji wybudowano nowy gmach szkoły. Podczas pracy w Golinie zaangażował się w życie społeczne miasta, w tym w działalność miejscowej jednostki ochotniczej straży pożarnej, której przez długi czas był skarbnikiem[5]. Ukończył także liczne kursy dokształcające, w tym w 1930 Państwowy Wyższy Kurs Nauczycielski (w grupie humanistycznej) w Toruniu[2].

Podczas mobilizacji w 1939 został powołany do wojska w stopniu porucznika i otrzymał przydział do 68 Pułku Piechoty, stacjonującego we Wrześni. Pułk ten przebił się do Warszawy i brał udział w obronie stolicy do 28 września 1939. W czasie kampanii wrześniowej w nieznanych okolicznościach dostał się do niewoli sowieckiej[5]. Według stanu na kwiecień 1940 był jeńcem w obozie NKWD w Kozielsku. Między 11 a 12 kwietnia 1940 został przekazany do dyspozycji naczelnika smoleńskiego obwodu NKWD – jego dane widnieją na liście wywózkowej nr 025/3 z 9 kwietnia 1940. Został zamordowany między 13 a 14 kwietnia 1940 przez NKWD w lesie katyńskim. Zidentyfikowany podczas ekshumacji prowadzonej przez Niemców w 1943 (zapis w dzienniku ekshumacji pod datą 5 lipca 1943). Przy szczątkach znaleziono zdjęcia, widokówkę i legitymację nauczycielską. Figuruje na liście AM-202-1317 i liście Komisji Technicznej PCK pod numerem GARF-44-01317[6]. Pochowany na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu[7][8].

RodzinaEdytuj

Stryjem i ojcem chrzestnym Michała Kobylińskiego był znany społecznik ksiądz Kacper Kobyliński, a jego bratem ciotecznym kapitan artylerii Jan Anasiewicz, współwięzień obozu w Kozielsku, również zamordowany w Katyniu w kwietniu 1940[1][8].

14 czerwca 1916 w Piatigorsku w Rosji, podczas służby w armii carskiej, zawarł związek małżeński z Kazimierą Żakiewicz, z którą miał syna Mariusza Kobylińskiego (1933-2006)[9].

UpamiętnienieEdytuj

Minister Obrony Narodowej Aleksander Szczygło decyzją nr 439/MON z 5 października 2007 awansował pośmiertnie Michała Kobylińskiego na stopień kapitana. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”[10].

W ramach akcji „Katyń... Ocalić od zapomnienia” 15 kwietnia 2010 w Golinie na terenie Szkoły Podstawowej im. Juliusza Słowackiego dokonano uroczystego odsłonięcia obelisku poświęconego pamięci Michała Kobylińskiego i wszystkich ofiar Katynia oraz posadzenia dębu pamięci Michała Kobylińskiego[11].

Prezydent RP na Uchodźstwie w Londynie Stanisław Ostrowski nadał dekretem z dnia 11 listopada 1976 roku zbiorowo krzyż srebrny Orderu Virtuti Militari (nr 14384) żołnierzom polskim zgładzonym w Katyniu i innych nieznanych miejscach kaźni, dla upamiętnienia ofiary ich życia, w imię Niepodległości Polski. Krzyż został zawieszony na Pomniku Katyńskim w Londynie[12].

1 stycznia 1986 Minister Spraw Wojskowych, ppłk dypl. inż. Jerzy Przemysław Morawicz nadał odznakę pamiątkową Krzyż Kampanii Wrześniowej 1939 r. wszystkim Polakom – ofiarom zbrodni w Katyniu[13].

Michał Kobyliński jest wymieniony na tablicy pamiątkowej ścianie kościoła św. Piotra i Pawła w Zagórowie wśród nazwisk parafian zagórowskich, którzy zginęli za ojczyznę w latach 1939-1945[14] oraz na tablicy pamiątkowej umieszczonej na ścianie Domu Zemełki w Koninie ku czci „Nauczycieli powiatu konińskiego – ofiar wojny 1939-1945” ufundowanej przez Związek Nauczycielstwa Polskiego[15].

OdznaczeniaEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Akta stanu cywilnego Parafii Rzymskokatolickiej Zagórów, Księga urodzeń, małżeństw i zgonów, r. 1890, 23 września 1890.
  2. a b c d e f g M. Kobyliński, Życiorys, 31 maja 1932, Akta osobowe Michała Kobylińskiego.
  3. Сборник высочайших приказов о чинах военных . Сентябрь 1916 г., s.627.
  4. a b M. Kobyliński, Wykaz stanu służby, Akta osobowe Michała Kobylińskiego.
  5. a b P. Gołdyn, Michał Kobyliński (1890-1940) – nauczyciel, społecznik, żołnierz, ofiara Katynia [dostęp 2020-07-18].
  6. Auswaertiges Amt – Amtliches Material Zum Massenmord Von Katyn, 1943.
  7. Лариса Еремина (red.), Убиты в Катыни. Księga pamięci polskich jeńców wojennych – więźniów Kozielskiego Obozu NKWD rozstrzelanych decyzją Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940 roku, 2015, ISBN 978-5-78700-123-5.
  8. a b Marek Tarczyński (red.) i inni, Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego., 2000, ISBN 83-905590-7-2.
  9. Cyfrowa Dziecięca Encyklopedia Wielkopolan, hasło: Michał Kobyliński [dostęp 2020-07-18].
  10. Katyń – lista osób zamordowanych mianowanych pośmiertnie na wyższe stopnie, 5 października 2007 [dostęp 2020-07-18].
  11. Golina: uczcili pamięć dawnego kierownika szkoły [dostęp 2020-07-18].
  12. Cecylia Grygo (red.), Ostatnia droga, Białystok: SRK, 1998, s. 9, ISBN 83-909948-0-1, OCLC 751408170.
  13. Zarządzenie Ministra Spraw Wojskowych Nr 1/86. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”, s. 30, Nr 2 z 10 kwietnia 1986. 
  14. Ściana pamięci na kościelnym murze [dostęp 2020-07-18].
  15. KONIN: Dom Zemełki z XVI w. – tablica pamięci konińskich nauczycieli [dostęp 2020-07-18].

BibliografiaEdytuj

  • Jan Kiński, Helena Malanowska, Urszula Olech, Wacław Ryżewski, Janina Snitko-Rzeszut, Teresa Żach: Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Marek Tarczyński (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2000. ​ISBN 83-905590-7-2​.
  • Archiwum Szkoły Podstawowej w Golinie, Akta osobowe Michała Kobylińskiego [zdigitalizowane w Cyfrowej Dziecięcej Encyklopedii Wielkopolan, hasło: Michał Kobyliński
  • Убиты в Катыни. Księga pamięci polskich jeńców wojennych – więźniów Kozielskiego Obozu NKWD rozstrzelanych decyzją Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940 roku. Лариса Еремина (red.). Moskwa: Stowarzyszenie Memoriał, 2015. ​ISBN 978-5-78700-123-5​.
  • Auswaertiges Amt – Amtliches Material Zum Massenmord Von Katyn, Berlin 1943.