Otwórz menu główne

Michał Niczko

polski oficer marynarki handlowej i wojennej

Michał Niczko (ur. 12 stycznia 1904, zm. 9 stycznia 1961) – polski oficer Marynarki Wojennej i handlowej, kapitan żeglugi wielkiej, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej i obrony Wybrzeża w 1939 roku, współorganizator nieudanej ucieczki morzem do Szwecji po kapitulacji Helu i uczestnik również nieudanej ucieczki z niemieckiego oflagu, w okresie powojennym służył we flocie handlowej. „Dalaj Lama” z książki Znaczy Kapitan Karola Olgierda Borchardta.

Michał Niczko
Dalaj Lama
Data urodzenia 12 stycznia 1904
Data śmierci 9 stycznia 1961
Miejsce spoczynku Cmentarz Witomiński
Zawód, zajęcie kapitan żeglugi wielkiej

ŻyciorysEdytuj

Michał Niczko urodził się 12 stycznia 1904 roku[1] w majątku rodzinnym pod Kijowem[2], jako syn Gustawa i Heleny Moskalew[3]. Po zakończeniu I wojny światowej wraz z rodzicami przeniósł się do Polski i rozpoczął naukę w gimnazjum w Miechowie. W 1920 roku zgłosił się jako ochotnik do Wojska Polskiego, zatajając swój młody wiek[2]. Jako żołnierz 8 Dywizjonu Artylerii Konnej wziął udział w Bitwie Warszawskiej i walkach nad Bugiem we wrześniu[2]. Zdemobilizowany po zawarciu zawieszenia broni, powrócił do szkoły[2]. W latach 1923–1924 studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim, później rozpoczął studia w Szkole Morskiej w Tczewie, której Wydział Nawigacyjny ukończył w 1927 roku. W roku następnym odbył kurs podchorążych rezerwy przy Oficerskiej Szkole Marynarki Wojennej w Toruniu[3]. Następnie rozpoczął pracę w marynarce handlowej, w 1936 roku uzyskał dyplom kapitana[2], od 1937 roku dowodził kolejno statkami „Puck”, „Hel”, „Śląsk” i „Oksywie”[3].

Ponownie zmobilizowany, jako podporucznik rezerwy, 24 sierpnia 1939 roku, został przydzielony do Oddziału Kutrów Trałowych. Uczestniczył w obronie Helu, utrzymując nocną komunikację morską z obrońcami Kępy Oksywskiej, a po jej kapitulacji dowodząc plutonem przeciwdesantowym w helskim porcie rybackim[2]. W nocy z 1 na 2 października, już po zapadnięciu decyzji o kapitulacji Rejonu Umocnionego, za zgodą dowodzącego obroną kontradmirała Unruga, wziął udział w organizacji próby ucieczki grupy oficerów i marynarzy do Szwecji na dwóch kutrach rybackich. Był wybrany, jako doświadczony nawigator, dowódcą jednego z nich. Po północy oba kutry zostały zatrzymane w morzu przez niemieckie patrolowce, a ich załogi wzięte do niewoli[4].

Osadzony w Oflagu XVIII B Wolfsberg, wiosną 1940 roku podejmując z kilkoma towarzyszami próbę wykonania podkopu wiodącego poza druty ogrodzenia. Po jego wykryciu został karnie przeniesiony do Oflagu VII B w twierdzy Silberberg[2]. Więziony w forcie Hohenstein, wraz z dziewięcioma innymi oficerami (w tym Jędrzejem Giertychem) wziął udział w brawurowej próbie ucieczki[3]. W pierwszych dniach maja 1940 roku wydostali się z twierdzy, spuszczając po linie z niestrzeżonego okna, później małymi grupkami próbowali przedostać się na Węgry. Grupa Giertycha i Niczki została schwytana po kilku dniach niedaleko granicy czesko-węgierskiej[2]. Przeniesiony karnie do Oflagu IV C Colditz, a następnie II C Woldenberg, został uwolniony w lutym 1945 roku[3].

Po powrocie do kraju został ponownie oficerem floty handlowej. Dowodził między innymi statkami „Kraków”, „Morska Wola”, „Borysław” i „Generał Bem”. Był również wykładowcą w Państwowej Szkole Morskiej w Szczecinie. Odsunięty od pływania w okresie stalinowskim, powrócił na morze po 1956 roku. Był dowódcą „Bytomia” (przemianowany „Borysław”), „Marcelego Nowotki”[3], którego poprowadził w pierwszym rejsie do Japonii[1], następnie statków „Pokój” i „Adolf Warski”. Mianowany dowódcą MS „Bydgoszcz” w jego dziewiczym rejsie, zmarł na pokładzie 9 stycznia 1961 roku, dwie godziny po opuszczeniu portu[3]. Został pochowany na Cmentarzu Witomińskim[1].

Jego postać występuje, jako „Dalaj Lama” (przezwisko nadane mu przez kolegów ze Szkoły Morskiej[2]), na kartach książki Znaczy Kapitan[3], a opis ucieczki ze Srebrnej Góry zawarty jest w Krążowniku spod Somosierry Karola Olgierda Borchardta oraz Wrześniowcach Jędrzeja Giertycha[2].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Jerzy Pertek: Niczko Michał. W: Polski Słownik Biograficzny. Tom XXII. s. 712.
  2. a b c d e f g h i j Robert Niczko. Wojowniczy Dalaj Lama. „Nasze Morze”, wrzesień 2011. ISSN 1895-4812. 
  3. a b c d e f g h Jan Kazimierz Sawicki (red.): Kadry morskie Rzeczypospolitej. Tom II: Polska Marynarka Wojenna. Cz. 1: Korpus Oficerów 1918−1947. Gdynia: 1996, s. 398–399. ISBN 83-86703-50-4.
  4. Robert Niczko. Ucieczka kutrów z Helu. „Morze, Statki i Okręty”, październik 2010. ISSN 1426-529X.