Michael Willmann

malarz śląski

Michael Lucas Leopold Willmann (ur. 26 września 1630 w Królewcu, zm. 26 sierpnia 1706 w Lubiążu[1]) – niemiecki malarz, zwany „śląskim Rembrandtem[2]”.

Michael Willmann
Ilustracja
Autoportret artysty namalowany w 1682 roku
Imię i nazwisko Michael Lucas Leopold Willmann
Data i miejsce urodzenia 27 września 1630
Królewiec
Data i miejsce śmierci 26 sierpnia 1706
Lubiąż
Narodowość niemiecka
Dziedzina sztuki malarstwo
Epoka barok

ŻyciorysEdytuj

Ojcem Michaela był królewiecki artysta malarz Christiana Peter, a matką szlachcianka Maria Dirschow. Miał dziewięcioro rodzeństwa. Rodzina była wyznania kalwińskiego. Początkowo uczył się rzemiosła malarskiego u swego ojca[3]. Decydująca dla jego artystycznego rozwoju była podróż do Amsterdamu, którą odbył ok. 1650. Choć ze względów finansowych nie mógł zapisać się na naukę do któregoś z wielkich mistrzów holenderskich, to poznał w tym czasie ich dzieła i niektóre techniki m.in. malarstwo Rembrandta, a także malarstwo włoskie obecne w kolekcjach holenderskich. Stąd duży wpływ wywarło na Willmannie malarstwo tych twórców[4]. Ponadto poznał dzieła Rubensa oraz van Dycka, a duży wpływ na jego twórczość miało antwerpskie Zdjęcie z Krzyża Rubensa. W swoich najlepszych obrazach korzystał z rubensowskiego języka form, do którego należą dynamiczna kompozycja, monumentalizm, dosłowność przedstawiania szczegółów, bogactwo form ciała ludzkiego[potrzebny przypis]. W trakcie pobytu w Amsterdamie wykonywał liczne rysunki i szkice oglądanych dzieł, kupował też odbitki różnych obrazów uznanych malarzy[5]. Po opuszczeniu Amsterdamu przez kilka lat podróżował studiując kolekcje malarskie w różnych miastach Niemiec (w tym we Wrocławiu, gdzie był w 1656 r.), Polski i zwłaszcza w Pradze, gdzie był po 1656 r. Pojawiające się w starszej literaturze informacje, że zajmował stanowisko malarza dworu berlińskiego i że podczas pobytu we Wrocławiu miał spór z tamtejszym cechem malarzy nie znajdują potwierdzenia w źródłach[6]. 21 X 1660 na zaproszenie opata miejscowego klasztoru cystersów osiedlił się w Lubiążu, gdzie otworzył pracownię malarską i przebywał już do końca życia, kupując tu dom z ogrodem (w 1687 dokupił jeszcze jedną działkę) i pracując głównie dla tego klasztoru [7]. Podejmował stąd krótkie podróże, m.in. był w Berlinie w 1699 oraz Kłodzku, gdzie 22 V 1663 dokonał konwersji na katolicyzm. 26 XI 1662 ożenił się z mieszkającą w Lubiążu Heleną Lišką[8], z którą miał cztery córki i syna[9]. Zmarł w związku z postępującą dną moczanową[10]

Zmumifikowane zwłoki Willmanna znajdują się w krypcie opatów kościoła w Lubiążu[11].

TwórczośćEdytuj

W obrazach Willmanna uzyskuje odbicie barokowy pogląd na miejsce człowieka w świecie. Nie stoi on już w centrum, jak u renesansowych artystów-badaczy, ale staje się jednym z elementów niespokojnej, otaczającej go przyrody. Początkowe, mniej samodzielne dzieła, wykazują zależność od renesansowych kompozycji i ówczesnych mistrzów. Z czasem jednak rozwinął swoje umiejętności, w czym pomogła mu duża liczba zamówień malarskich. Całkowitą niezależność artystyczną osiągnął w cyklu martyriów.

Największy zbiór obrazów malarza znajduje się w Muzeum Narodowym we Wrocławiu. Kilkanaście po II wojnie światowej znalazło się w warszawskich kościołach (m.in. w kościele franciszkanów, paulinów i kościele św. Stanisława Kostki), niektóre jego dzieła zachowały się też w Lubiążu (freski w pałacu opata), Krzeszowie (freski na ścianach i sklepieniu miejscowego kościoła pw. świętego Józefa) i Otmuchowie (obraz w ołtarzu głównym kościoła parafialnego).

W 2008 roku powstał Szlak Sakralnej Sztuki Barokowej im. Michaela Willmanna mający na celu realizacji idei „Barok w Służbie Rozwoju Lokalnego”, czyli wykorzystanie dzieł malarzy środkowoeuropejskiego baroku do szeroko rozumianego rozwoju lokalnego.

Na przełomie 2009 i 2010 roku odnaleziono na poddaszu kościoła św. Antoniego we Wrocławiu nieznany obraz Willmanna, który przedstawia franciszkańskiego mnicha Jana Kapistrana[12], zaś w kwietniu 2010 zidentyfikowano w tym samym kościele obraz Wizję św. Antoniego Padewskiego[13].

Przypisywane prace[14]Edytuj

Michaelowi Willmannowi przypisuje się ponad 300 obrazów, w tym znaczącą liczbę fresków oraz ok. 90 projektów do grafik. Prace Willmanna zdobią do dziś wnętrza klasztorów i kościołów oraz różnego typu rezydencji[15]

Obrazy w Muzeum Narodowym we WrocławiuEdytuj

W zbiorach Muzem Narodowego we Wrocławiu znajduje się czterdzieści siedem dzieł Michaela Willmanna[16]

Obrazy w WarszawieEdytuj

  • Krajobraz ze świętym Janem - 1656, 88 × 118 cm Muzeum Narodowe w Warszawie;
  • Wniebowzięcie NMP - 1681 Warszawa-Pyry, kościół paraf. św. Piotra i Pawła;
  • Męczeństwo św. Jakuba Mł- ok. 1700, Warszawa-Włochy, kościół paraf. św. Teresy;
  • Męczeństwo św. Judy Tadeusza - 1700, Warszawa-Włochy kościół paraf. św. Teresy;
  • Śmierć św. Benedykta - 1683-84, klasztor SS. Sakramentek (kaplica klasztorna);
  • Ukrzyżowanie św. Andrzeja - 1662, kościół paraf. św. Karola Boromeusza na Mirowie;
  • Męczeństwo św. Bartłomieja - 1662, kościół paraf. Świętej Trójcy na Powiślu;
  • Św. Jan Ewangelista na wyspie Patmos - 1681-82, kościół archikatedralny św. Jana Chrzciciela (zakrystia);
  • Chrzest Chrystusa - 1681-82 Warszawa, kościół archikatedralny św. Jana Chrzciciela (kaplica baptysterium);
  • Św. Bernard ze swoimi przyjaciółmi przed opatam z C^teaux - po 1701 Warszawa, kościół archikatedralny św. Jana Chrzciciela;
  • Ukrzyżowanie - 1656 Warszawa, kościół paraf. Chrystusa Króla na Targówku, ul. Tykocińska;
  • Męczeństwo św. Jana Ewangelisty - 1661 (?). Warszawa, kościół paraf. Chrystusa Króla na Targówku;
  • Wizja św. Augustyna - 1660 Warszawa, kościół paraf. Najświętszego Zbawiciela, pl. Zbawiciela (obraz ołtarza bocznego);
  • Wizja św. Bernarda - 1682 Warszawa, kościół paraf. Najświętszego Zbawiciela (boczna kaplica Matki Boskiej);
  • Nawiedzenie NMP - ok. 1682 Warszawa, kościół paraf. Nawiedzenia NMP;
  • Ukrzyżowanie św. Piotra - 1661 Warszawa, kościół paraf. św. Stanisława Kostki na Żoliborzu;
  • Ścięcie św. Pawła - 1661 Warszawa, kościół paraf. św. Stanisława Kostki na Żoliborzu;
  • Wizja św. Bernarda z Clairvaux - 1661 Warszawa, kościół paraf. św. Stanisława Kostki na Żoliborzu (kaplica boczna);
  • Męczeństwo św. Wawrzyńca - 1663 Warszawa, kościół paraf. św. Wawrzyńca na Woli, ul. Wolska;
  • Męczeństwo św. Tomasza - 1662 Warszawa, kościół paraf. Wszystkich Świętych na Grzybowie;
  • Męczeństwo św. Szymona - 1662 Warszawa, kościół paraf. Wszystkich Świętych na Grzybowie;
  • Męczeństwo św. Macieja - 1675 Warszawa, kościół paraf. Wszystkich Świętych na Grzybowie;
  • Ukamieniowanie św. Stefana - ok. 1682 Warszawa, kościół paraf. Wszystkich Świętych na Grzybowie;
  • Męczeństwo św. Mateusza - 1700 Warszawa, kościół paraf. Wszystkich Świętych na Grzybowie;
  • Męczeństwo św. Filipa - ok. 1700 Warszawa, kościół paraf. Wszystkich Świętych na Grzybowie;
  • Męczeństwo św. Jakuba St. - ok. 1700 Warszawa, kościół paraf. Wszystkich Świętych na Grzybowie;
  • Modlitwa w Ogrójcu - ok. 1661 Warszawa, kościół oo. Franciszkanów Stygmatów św. Franciszka;
  • Cierniem Koronowanie - 1661 Warszawa, kościół oo. Paulinów Św. Ducha;
  • Podniesienie krzyża - ok. 1700 Warszawa, kościół oo. Paulinów Św.Ducha;
  • Pejzaż ze św. Janem Chrzcicielem - 1656 Warszawa, Muzeum Narodowe (nr inw. M. Ob. 1041);
  • Sześć dni stworzenia - 1668 Warszawa, Muzeum Narodowe (nr inw. M. Ob. 1037);
  • Święta Rodzina (Pocałunek Józefa) - Warszawa, Muzeum Narodowe (nr inw. M. Ob. 1042);
  • Śmierć św. Barbary - 1681-82 Warszawa, Muzeum Narodowe (nr inw. M. Ob. 1470);
  • Pierwszy upadek Chrystusa pod krzyżem - po 1682 Warszawa, Muzeum Narodowe (nr inw. M. Ob. 1038);
  • Spotkanie Chrystusa z kobietami jerozolimskimi - po 1682 Warszawa, Muzeum Narodowe (nr inw. M. Ob. 1040);
  • Przybicie Chrystusa do krzyża - po 1682 Warszawa, Muzeum Narodowe (nr inw. M. Ob. 1039);
  • Autoportret - 1682 Warszawa, Warszawa, Muzeum Narodowe (nr inw. M. Ob.1439);
  • Św. Urszula Warszawa - Warszawa, Muzeum Narodowe (nr inw. 186880);
  • Matka Boska Bolesna - 1702 Warszawa, Muzeum Narodowe (nr inw. 187255);
  • Św. Jan Ewangelista - 1702 Warszawa, Muzeum Narodowe (nr inw. 186390);
  • Św. Mikołaj Warszawa - Warszawa, Muzeum Narodowe (nr inw. M. Ob. 1415);
  • Uczta bogów Warszawa - Warszawa, Muzeum Narodowe;
  • Krajobraz z prorokiem Elizeuszem Warszawa - Warszawa, Zamek Królewski (nr inw. 893);

PrzypisyEdytuj

  1. Kozieł 2013. s. 15 i 32
  2. Katarzyna Kaczorowska, Na tropach Michała Willmanna. Śląski Rembrandt przyprawia o wielkie emocje, „Gazetawroclawska.pl” [dostęp 2018-03-14] (pol.).
  3. Kozieł 2013. s. 16
  4. Kozieł 2013. s. 17-19
  5. Kozieł 2013. s. 17-19
  6. Kozieł 2013. s. 20, 21
  7. Kozieł 2013. s. 21, 22
  8. Kozieł 2013. s. 21, 22, 24
  9. Kozieł 2013. s. 28
  10. Kozieł 2013. s. 32
  11. Beata Maciejewska: Tajemnica mumii ślaskiego mistrza uznanego za świetego Gazeta.pl 2. 11. 2015
  12. Beata Maciejewska: Obraz śląskiego Rembrandta odnaleziony na poddaszu (pol.). Gazeta.pl, 2010-01-06 19:24. s. 1. [dostęp 2010-01-07].
  13. Beata Maciejewska: Willmann zostawił ślad - niezwykłe odkrycie w kościele (pol.). Gazeta.pl, 2010-04-09 10:44. s. 1. [dostęp 2010-04-09].
  14. Malarstwo śląskie s.1655-1702
  15. Ks. Tadeusz Fitych Michael Willmann – współtwórca i uczestnik Krzeszowskiego okręgu religijno-kulturowego wymiany darów
  16. "Willmann odzyskany" na kulturaonline.pl

BibliografiaEdytuj

  • Malarstwo Śląskie (1520-1800), kat zbiorów, wyd. Muzeum Narodowe we Wrocławiu, Wrocław 2009, ​ISBN 978-83-86766-74-3
  • Kozieł A., 2013: Michael Willmann i jego malarska pracownia. ACTA UNIVERSITATIS WRATISLAVIENSIS No 3463. ISBN 978-83-229-3356-5

Linki zewnętrzneEdytuj