Otwórz menu główne
Ten artykuł dotyczy mitologii greckiej. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Midas (gr. Μίδας Mídas, w źródłach asyryjskich Mita[1]; VIII wiek p.n.e.) – władca Frygii, bohater wielu mitów greckich.

Midas
władca Frygii
Okres VIII wiek p.n.e.
Silenos Midas Met 49.11.1.jpg

Spis treści

HistoriaEdytuj

Do niedawna uważano go za postać legendarną, jego istnienie zostało jednak potwierdzone przez źródła asyryjskie. Według nich w latach 720-711 p.n.e. nastąpił najazd wojsk Midasa na anatolijskie oraz syryjskie wybrzeża Morza Śródziemnego. Do akcji Midasa przyłączyły się państewka południowej Anatolii. Stanowiło to zagrożenie dla wpływów asyryjskich w Syrii i spotkało się ze zdecydowaną interwencją Sargona II, który w 717 p.n.e. zdobył Karkemisz i, pokonując stopniowo pozostałych sprzymierzeńców Midasa, zahamował ekspansję Frygii. Midas zginął w walce z Kimerami, którzy – uciekając przed Scytami – wtargnęli na teren Anatolii z obszarów między Krymem a Kaukazem.

LegendaEdytuj

Midas jest bohaterem wielu legend, mitów i anegdot. W mitach przypisywano mu wyjątkową głupotę. Jedna z opowieści opisuje, jak poratował zabłąkanego Sylena z orszaku Dionizosa zmierzającego do Indii. W nagrodę Dionizos obiecał spełnić jedno życzenie króla. Władca poprosił, aby każda rzecz, której dotknie, zamieniała się w złoto. Szybko jednak Midas zorientował się, że grozi mu śmierć głodowa – chleb i wino również zamieniało się w złoto. Czarę goryczy przelał fakt, że zamienił także swoją piękną córkę w złotą statuę. Przerażony, wybłagał od Dionizosa utratę daru, musiał tylko umyć głowę i dłonie w wodach rzeki Paktol, która od tej pory stała się złotonośna.

Midas według innego mitu był także sędzią w zawodach muzycznych między Apollinem a Marsjaszem (lub Panem). Ponieważ uznał, iż to Marsjasz grał piękniej, bóg ukarał go oślimi uszami. Od tej pory nieszczęsny król zawsze nosił turban, aby uchronić się od ośmieszenia. O jego sekrecie wiedział jedynie nadworny fryzjer, ale Midas zabronił mu wyjawiać go pod karą śmierci. Sługa nie mógł jednak wytrzymać, chciał się komuś zwierzyć. Udał się więc nad morze, wykopał w piasku niewielki dół i krzyknął: "Król Midas ma ośle uszy!" Zasypał dół i odszedł uspokojony. Po pewnym czasie na miejscu dołu wyrosła kępa trzcin. Gdy powiał wiatr trzciny szemrały: "Król Midas ma ośle uszy!". Doprowadziło to do tego, że cały kraj dowiedział się wkrótce o wstydliwej tajemnicy władcy.

Starożytni o MidasieEdytuj

O Midasie w swoich dziełach piszą lub wspominają tacy autorzy starożytni jak Arystofanes (Plutos), Diodor Sycylijski (Biblioteka), Elian (Różne opowieści), Herodot (Dzieje), Ksenofont (Wyprawa Cyrusa), Owidiusz (Metamorfozy) i Persjusz (Satyry).

PrzypisyEdytuj

  1. hasło Midas, [w:] Leick G., Who's Who in the Ancient Near East, London and New York 2002, s. 107.

BibliotekaEdytuj

Zobacz teżEdytuj