Mieczysław Tomaszewski

polski muzykolog

Mieczysław Aleksander Tomaszewski (ur. 17 listopada 1921 w Poznaniu[1] zm. 14 stycznia 2019 w Krakowie[2]) – polski muzykolog, teoretyk, estetyk muzyki, współorganizator życia muzycznego w Bydgoszczy po II wojnie światowej (1946–1952), profesor i doktor honoris causa Akademii Muzycznej w Krakowie. Honorowy Obywatel Krakowa. Kawaler Orderu Orła Białego.

Mieczysław Tomaszewski
Ilustracja
Kraj działania Polska
Data i miejsce urodzenia 17 listopada 1921
Poznań
Data i miejsce śmierci 14 stycznia 2019
Kraków
profesor
Specjalność: edytorstwo muzyczne, muzykologia, teoria muzyki
Alma Mater Uniwersytet Jagielloński
Doktorat 25 maja 1984
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Habilitacja 19 kwietnia 1999 – historia (specjalność: muzykologia)
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Profesura 1989
Odznaczenia
Order Orła Białego Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”

Znawca muzyki romantycznej, autor prac poświęconych Fryderykowi Chopinowi, pieśni romantycznej i dwudziestowiecznym kompozytorom polskim, głównie Krzysztofowi Pendereckiemu.

ŻyciorysEdytuj

Urodził się 17 listopada 1921 r. w Poznaniu w rodzinie Jana Tomaszewskiego (1876–1963) i Łucji z Czarneckich (1892–1971)[1]. W wieku 11 lat zaczął uczyć się muzyki w Konserwatorium Muzycznym w Poznaniu, potem w Prywatnej Szkole Muzycznej im. M. Karłowicza u prof. Janiny Illasiewicz-Stojałowskiej, uczennicy I. Friedmana[3]. Uczęszczał do Gimnazjum i Liceum im. I.J. Paderewskiego w Poznaniu.

Po wybuchu II wojny światowej zgłosił się ochotniczo do Wojska Polskiego. Otrzymał przydział do jednostki w Brześciu nad Bugiem. Po kampanii wrześniowej został internowany i wywieziony do obozu, skąd udało mu się zbiec. W latach 1939–1944 był pracownikiem leśnym i rolnym w okolicach Wrześni. Organizował tajne wieczory muzyczno-literackie. Po wyzwoleniu, od kwietnia do grudnia 1945 r., pracował jako referent muzyczny w starostwie powiatowym we Wrześni. Był inspiratorem i organizatorem tamtejszego życia muzycznego.

Okres bydgoskiEdytuj

Od stycznia 1946 r. za sprawą Mariana Turwida znalazł się w Bydgoszczy, gdzie podjął pracę jako referent muzyczny i teatralny w Pomorskim Urzędzie Wojewódzkim. Sprawy, które mu powierzono, początkowo nie dotyczyły życia muzycznego (te znajdowały się w gestii Jerzego Jasieńskiego, potem Konrada Pałubickiego), lecz teatru. W latach 1946–1948 studiował filologię polską na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu.

W krótkim czasie został sekretarzem Adama Grzymały-Siedleckiego. Prowadził cykl wykładów w Studium Dramatycznym, które w latach powojennych było szkołą teatralną, działającą w powiązaniu z Teatrem Ziemi Pomorskiej. W 1946 r. został sekretarzem powstałego w 1945 r. Klubu Literacko-Artystycznego przy Związku Literatów Polskich w Bydgoszczy. Klub ten miał zadania upowszechnieniowe, m.in. organizację tzw. „Śród Literackich”. Udzielał się również w redakcji miesięcznika kulturalno-artystycznego „Arkona”. Jego kontaktom ze środowiskiem plastyków pomorskich sprzyjały wykłady poświęcone muzyce prowadzone w latach 1946–1949 w Liceum Technik Plastycznych utworzonym przez Mariana Turwida. Po zamknięciu „Arkony” w 1948 r. powierzono mu organizację Roku Chopinowskiego na Pomorzu i Kujawach (1949). Odbyło się wówczas 250 koncertów symfonicznych i kameralnych na terenie województwa pomorskiego, z udziałem takich artystów jak: Stanisław Szpinalski, Henryk Sztompka, Zbigniew Drzewiecki, Bolesław Woytowicz, Halina Czerny-Stefańska, Władysław Kędra. Koncertom towarzyszyły odczyty i prelekcje wygłaszane m.in. przez Jarosława Iwaszkiewicza, Karola Józefa Stromengera[4], Zygmunta Mycielskiego i jego samego.

W 1949 r., po rozdzieleniu dwóch dotychczas istniejących w Bydgoszczy orkiestr symfonicznych: radiowej i miejskiej pod egidą Towarzystwa Muzycznego, powierzono mu dyrekcję naczelną Pomorskiej Orkiestry Symfonicznej.

Okres krakowskiEdytuj

W 1952 r. opuścił Bydgoszcz (Pomorską Orkiestrę Symfoniczną przejął Andrzej Szwalbe) i udał się do Krakowa, gdzie rozpoczął pracę w Polskim Wydawnictwie Muzycznym. W 1954 r. został jego redaktorem naczelnym, a w latach 1965–1988 był jego dyrektorem. W latach 1954–1959 studiował muzykologię na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1959 r. został wykładowcą (od 1971 jako docent, od 1989 – profesor) Akademii Muzycznej w Krakowie. Kierował Katedrą Edytorstwa Muzycznego (1968–1996) oraz Zespołem Analizy i Interpretacji Muzyki (1976–1986), które powołał do życia. W 1996 r. został kierownikiem Katedry Teorii i Interpretacji Dzieła Muzycznego. W latach 1960–1966 wykładał także teorię i estetykę muzyczną na Uniwersytecie Jagiellońskim. W latach 1982–1985 był członkiem Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego.

Został członkiem Polskiej Akademii Nauk[5] i Polskiej Akademii Umiejętności[6]. W 1984 r. obronił dysertację doktorską na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, a w 1999 r. uzyskał tamże habilitację[5].

Odznaczenia i wyróżnieniaEdytuj

Znalazł się na kartach „Dzienników 1951–1957” Marii Dąbrowskiej, polskiej pisarki (1988). W 2001 Akademia Muzyczna w Krakowie wydała „Studia dedykowane prof. Mieczysławowi Tomaszewskiemu w osiemdziesięciolecie urodzin”, w przeszło 900-stronicowej publikacji pt. „Muzyka w kontekście kultury”.

PublikacjeEdytuj

  • Kompozytorzy polscy o Fryderyku Chopinie. Antologia, Kraków 1959, wyd. nowe uzupełnione PWM–Narodowy Instytut Fryderyka Chopina, Kraków–Warszawa 2017
  • Chopin. Diariusz par image, Kraków–Warszawa 1990
  • Fryderyk Chopin. Życie twórcy, Leksykon multimedialny (CD-ROM), Neurosoft Sp. z oo., Kraków 1995; wersja nowa Narodowy Instytut Fryderyka Chopina, Warszawa 2015
  • Muzyka Chopina na nowo odczytana, Kraków 1996
  • Studia nad pieśnią romantyczną. Od wyznania do wołania, Akademia Muzyczna, Kraków 1997
  • Chopin. Człowiek, dzieło, rezonans, Poznań 1998; 2. wyd. (uzupełnione) Kraków 2005; skrócona wersja niemiecka: Frederic Chopin und seine Zeit. Laaber 1999
  • Nad pieśniami Karola Szymanowskiego. Cztery studia, Akademia Muzyczna, Kraków 1998
  • Interpretacja integralna dzieła muzycznego. Rekonesans, Akademia Muzyczna, Kraków 2000
  • Chopin i George Sand. Miłość nie od pierwszego spojrzenia, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2003; wyd. nowe poprawione Narodowy Instytut Fryderyka Chopina, Warszawa 2018
  • Muzyka w dialogu ze słowem, Akademia Muzyczna, Kraków 2003
  • Krzysztof Penderecki and His Music. Four Essays, Akademia Muzyczna, Kraków 2003
  • O muzyce polskiej w perspektywie intertekstualnej. Studia i szkice, Akademia Muzyczna, Kraków 2005
  • Penderecki. Bunt i wyzwolenie. Rozpętanie żywiołów, PWM, Kraków 2008
  • Penderecki. Odzyskiwanie raju, PWM, Kraków 2009
  • Chopin 2. Uchwycić nieuchwytne, PWM–Narodowy Instytut Fryderyka Chopina, Kraków–Warszawa 2016
  • 12 spojrzeń na muzykę polską wieku apokalipsy i nadziei. Studia, szkice, interpretacje, Akademia Muzyczna, Kraków 2011

Życie prywatneEdytuj

1 kwietnia 1945 r. w Kórniku koło Poznania ożenił się z Wandą Milewską herbu Ślepowron (ur. 1922)[1]. Mieli pięcioro dzieci[1].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Marek Jerzy Minakowski: Mieczysław Aleksander Tomaszewski (pol.). W: Wielka Genealogia Minakowskiego [on-line]. sejm-wielki.pl, 2017-04-29. [dostęp 2017-04-29].
  2. Prof. Mieczysław Tomaszewski nie żyje, PolskieRadio.pl [dostęp 2019-01-14].
  3. późniejszej nauczycielki Adama Harasiewicza i Wojciecha Kilara
  4. Karol Józef Stromenger (1885–1975). ipsb.nina.gov.pl [distęp 2019-03-09]
  5. a b Prof. Mieczysław Aleksander Tomaszewski, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2010-06-05].
  6. Członkowie PAU (pol.). pau.krakow.pl. [dostęp 2017-04-29].
  7. Prezydent wręczył Ordery Orła Białego. prezydent.pl, 2017-05-03. [dostęp 2017-05-03].
  8. Instytut Gość Media, Pożegnanie prof. Mieczysława Tomaszewskiego, info.wiara.pl, 21 stycznia 2019 [dostęp 2020-09-23].
  9. M.P. z 2005 r. nr 78, poz. 1099
  10. a b c d Koryfeusz Muzyki Polskiej: nagroda honorowa – prof. Mieczysław Tomaszewski. koryfeusz.org.pl. [dostęp 2017-07-15].
  11. a b c d Kto jest kim w Polsce 1989. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1989, s. 1357.
  12. M.P. z 1955 r. nr 13, poz. 154 18 listopada 1955 „za zasługi w pracy zawodowej dla pracowników Państwowego Wydawnictwa Literatury Dziecięcej "Nasza Księgarnia" i Polskiego Wydawnictwa Muzycznego”
  13. M.P. z 1952 r. nr 70, poz. 1078
  14. Laureaci nagród miasta Krakowa [w:] „Dziennik Polski”, s. 7, nr 114, 20–21 maja 1978
  15. Lista laureatów medalu Zasłużony Kulturze – Gloria Artis. mkidn.gov.pl. [dostęp 2017-07-15].
  16. Uroczyste zamknięcie Roku Chopinowskiego. mkidn.gov.pl, 2011-03-01. [dostęp 2012-11-26].
  17. Teatr w Polsce - polski wortal teatralny, www.e-teatr.pl [dostęp 2020-07-09] (pol.).
  18. Akademia Muzyczna || Mieczysław Tomaszewski (2016), amuz.wroc.pl [dostęp 2018-09-17].

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj