Otwórz menu główne

Miejscowości w Polsce pozbawione praw miejskich

lista w projekcie Wikimedia
Mapa przedstawiająca miejscowości w Polsce pozbawione praw miejskich

W przeszłości wiele miast utraciło prawa miejskie. Przyczyny degradacji były różne, choć głównie ekonomiczne (osady były małe, a ludność pracowała najczęściej w rolnictwie), niekiedy polityczne (np. w czasach zaborów po stłumieniu powstania styczniowego).

Poniższa lista zawierać ma wszystkie zdegradowane miasta Polski. Miasta uszeregowane są według okresów historycznych, historycznych obszarów geograficznych (w tym zaborów), wreszcie według roku, w którym odebrano im status miasta.

W nawiasie podano rok, w którym miasto uzyskało prawa miejskie, ewentualnie dodatkowe informacje o statusie miasta oraz obecną przynależność administracyjną (województwo).

Wykaz wszystkich dawnych miast w porządku alfabetycznym znajduje się tutaj.

Spis treści

III Rzeczpospolita (1989–)Edytuj

2002Edytuj

27 października 2002

Polska Rzeczpospolita Ludowa (1944–1989)Edytuj

1977Edytuj

1 stycznia 1977

1 lutego 1977

1 sierpnia 1977

1976Edytuj

2 lipca 1976

1975Edytuj

27 maja 1975

1 października 1975

30 października 1975

1973Edytuj

1 stycznia 1973

9 grudnia 1973

1972Edytuj

1 stycznia 1972

1969Edytuj

1 stycznia 1969

1964Edytuj

31 grudnia 1964

1959Edytuj

1 stycznia 1959

31 grudnia 1959

1957Edytuj

1 kwietnia 1957

1956Edytuj

20 marca 1956

1954Edytuj

1 kwietnia 1954

1951Edytuj

1 stycznia 1951

12 marca 1951

1 kwietnia 1951

15 maja 1951

1 czerwca 1951

1948Edytuj

Ziemie Odzyskane:

15 maja 1948

Ziemie rdzenne:

1947Edytuj

Ziemie Odzyskane:

1946Edytuj

Ziemie Odzyskane:

1 sierpnia 1946

12 lutego 1946

brak daty

Ziemie rdzenne:

13 lutego 1946

1945Edytuj

Ziemie Odzyskane:

Ziemie rdzenne:

1 grudnia 1945

II Rzeczpospolita (1918–1939)Edytuj

1939Edytuj

1 kwietnia 1939

1 lutego 1939

1938Edytuj

1 kwietnia 1938

1933/1934Edytuj

Reforma miejska w województwach południowych

Przemiany administracyjne w kategorii miast w latach 1933–1934 w województwach południowych wymagają szczególnego omówienia.

Określenie miasto w latach międzywojennych na terenie Galicji i Kresów Wschodnich nie było jednoznaczne. Mogło odnosić się wyłącznie do charakteru prawnego miejscowości (a więc typu jednostki administracyjnej), co nie znaczyło automatycznie że „miasto administracyjne” faktycznie posiadało prawa miejskie. Mimo że większość miast prawnych prawa miejskie posiadała, wiele z nich miało zaledwie prawa miasteczka a niektóre miasta (np. Krynica, Krzeszowice, Szczakowa i Zakopane) były wręcz wsiami[46]. W wyniku reformy administracyjnej przeprowadzonej przez władze austriackie na obszarze Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim po I rozbiorze Polski (1784), miasta prawne (gminy miejskie) na terenie międzywojennej Galicji (województwa: krakowskie, lwowskie, stanisławowskie i tarnopolskie) należały do trzech kategorii:

  • miasta o własnym statucie
  • miasta rządzące się ustawą z 13 marca 1889 roku[49]
    • miasta należące do tej kategorii posiadały wszystkie przywileje miast (prawa miejskie), z wyjątkiem miasteczka Buczacz
  • miasta rządzące się ustawą z 3 lipca 1896 roku[50]
    • miasta należące do tej największej kategorii posiadały najczęściej przywileje a) miasteczek, rzadziej b) miast a czasem wyjątkowo (7 miejscowości) niektóre były c) wsiami

13 lipca 1933 roku weszła w życie ustawa o częściowej zmianie ustroju samorządu terytorialnego, stanowiąca znoszenie miast o liczbie mieszkańców niższej niż 3000 w drodze rozporządzeń Rady Ministrów, a większych miast w drodze ustawodawczej[51]. Ustawa z 3 lipca 1896 roku przestała obowiązywać w ciągu roku od wejścia w życie ustawy (czyli do lipca 1934) przez co 40 miast i 67 miasteczek rządzących się ustawą z 1896 roku i liczących powyżej 3000 mieszkańców zostało automatycznie podniesionych do rangi miast objętych ustawą z 1889 roku[52]. Równocześnie 31 gmin miejskich będących miastami/miasteczkami rządzącymi się ustawą z 1896 roku i liczących w 1933 roku mniej niż 3000 mieszkańców, a także 8 (9[53]) gmin miejskich będących wsiami (niezależnie od liczby ludności) zostałyby według nowego prawa przekształcone w gminy wiejskie. Jednakże indywidualnymi rozporządzeniami za miasta uznano 20 mniejszych miast[54] oraz wszystkie wsie[53] stanowiące gminy miejskie[55]. Równocześnie do rzędu miast podniesiono także trzy dotychczasowe gminy wiejskie[56].

W następstwie powyższych zmian na mocy ustawy z 1933 łącznie 12 gmin miejskich (w tym 4 miasta, 7 miasteczek i jedna wieś) oraz 14 gmin wiejskich z prawami miejskimi utraciło automatycznie status miast (w dwojaki sposób – administracyjnie i historycznie):

1 sierpnia 1934[57][58]

12 gmin miejskich (4 na prawach miast, 7 na prawach miasteczek i 1 na prawach wsi)

14 gmin wiejskich na prawach miejskich (status gmin miejskich utracony jak poniżej)

Również Mielnica Podolska należała do tej grupy miast, której jednak formalnie nadano status gminy miejskiej z dniem 1 kwietnia 1934[59].

Równocześnie na mocy ustawy o częściowej zmianie ustroju samorządu terytorialnego (Dz.U. z 1933 r. nr 35, poz. 294), uwzględniającej miasta i gminy (z gromadami) jako jednostki podziału administracyjnego kraju, pojęcie miasteczka utraciło swoją administracyjno-historyczną odrębność. Łącznie 136 gmin wiejskich na prawach miasteczek (w tym 63 w granicach obecnej Polski) utraciło formalnie ten status w związku z reformą 1933/34.

136 gmin wiejskich na prawach miasteczek (status gmin miejskich utracony jak poniżej)

Reforma miejska w województwach zachodnich, wschodnich i centralnych

13 czerwca 1934

11 czerwca 1934

1 kwietnia 1934

1931Edytuj

1928Edytuj

1927Edytuj

1 kwietnia 1927

1919Edytuj

28 października 1919

  • Orla (1507 >> 1875-1934 miasteczko; w 1919 przez krótki czas znów miasto; podlaskie)[67]

28 maja 1919

Zabór rosyjski, Królestwo Polskie (1815–1918)Edytuj

1888Edytuj

26 lipca 1888[69]

1883Edytuj

13 grudnia 1883[69]

1869-1871 (reforma miejska w Królestwie Polskim)Edytuj

Na mocy Ukazu do rządzącego senatu z 1 (13) czerwca 1869, ogłoszonego 1 (13 lipca) 1869[70], pozbawiono praw miejskich w 1870 roku 336 miast (wyjątkowo Stawiski w lutym 1871) na obszarze Królestwa Polskiego. Listy miast poddanych do degradacji wydano w 20 postanowieniach między 29 października 1869 a 12 listopada 1870. Weszły one w życie: 13 stycznia 1870, 31 maja 1870, 28 sierpnia 1870, 13 października 1870 oraz 1 lutego 1871. Korektą reformy było pozbawienie praw miejskich Góry Kalwarii w 1883 roku i Zawichostu w 1888 roku[71].

1 lutego 1871

Postanowienie z 30 października (12 listopada) 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 244, s. 461) (1 miasto[72]) (gubernia łomżyńska, 3/3)

13 października 1870

Postanowienie z 28 sierpnia (9 września) 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 243, s. 369) (9 miast[73]) (gubernia warszawska, 2/2)

Postanowienie z 28 sierpnia (9 września) 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 243, s. 367) (3 miasta[74]) (gubernia łomżyńska, 2/3)

28 sierpnia 1870

Postanowienie z 17 (29) lipca 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 242, s. 193) (2 miasta[75]) (gubernia siedlecka, 2/2)

Postanowienie z 3 (15) lipca 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 242, s. 189) (3 miasta[76]) (gubernia suwalska, 2/2)

Postanowienie z 21 kwietnia (3 maja) 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 242, s. 167) (1 miasto[77]) (gubernia radomska, 3/3)

31 maja 1870

Postanowienie z 15 (27) maja 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 241, s. 159) (1 miasto[78]) (gubernia lubelska, 3/3)

Postanowienie z 20 marca (1 kwietnia) 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 241, s. 127) (27 miast[79]) (gubernia warszawska, 1/2)

Postanowienie z 20 marca (1 kwietnia) 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 241, s. 123) (16 miast[80]) (gubernia piotrkowska, 2/2)

Postanowienie z 6 (18) marca 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 241, s. 97) (8 miast[81]) (gubernia lubelska, 2/3)

Postanowienie z 27 lutego (11 marca) 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 241, s. 93) (15 miast[82]) (gubernia suwalska, 1/2)

Postanowienie z 30 stycznia (11 lutego) 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 241, s. 81) (17 miast[83]) (gubernia łomżyńska, 1/3)

Postanowienie z 23 stycznia (4 lutego) 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 241, s. 77) (23 miasta[84]) (gubernia piotrkowska, 1/2)

Postanowienie z 30 grudnia 1869 (11 stycznia 1870) (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 241, s. 67) (39 miast[85]) (gubernia kaliska, 1/1)

13 stycznia 1870

Postanowienie z 19 (31) grudnia 1869 (Dziennik Praw, rok 1869, tom 69, nr 239, s. 471) (18 miast[86]) (gubernia płocka, 1/1)

Postanowienie z 19 (31) grudnia 1869 (Dziennik Praw, rok 1869, tom 69, nr 239, s. 465) (39 miast[87]) (gubernia lubelska, 1/3)

Postanowienie z 12 (24) grudnia 1869 (Dziennik Praw, rok 1869, tom 69, nr 239, s. 461) (29 miast[88]) (gubernia siedlecka, 1/2)

Postanowienie z 7 (19) listopada 1869 (Dziennik Praw, rok 1869, tom 69, nr 239, s. 425) (34 miasta[89]) (gubernia kielecka, 1/1)

Postanowienie z 24 października (5 listopada) 1869 (Dziennik Praw, rok 1869, tom 69, nr 239, s. 419) (33 miasta[90]) (gubernia radomska, 2/3)

Postanowienie z 17 (29) października 1869 (Dziennik Praw, rok 1869, tom 69, nr 239, s. 415) (18 miast[91]) (gubernia radomska, 1/3)

1863Edytuj

1 stycznia 1863[92]

1853Edytuj

1 stycznia 1853[93][94]

1852Edytuj

1 stycznia 1852[95][96]

1834Edytuj

1 stycznia 1834[97][98]

1832Edytuj

1 stycznia 1832[98][99]

1827Edytuj

brak daty

1826Edytuj

brak daty

1825Edytuj

20 września 1825[100][101].

brak daty (1825)

1824Edytuj

16 listopada 1824[101][102].

12 października 1824[101][103].

1822Edytuj

19 listopada 1822[101][104].

16 lipca 1822[101][105].

26 lutego 1822[101][106].

15 stycznia 1822[101][107].

1821Edytuj

18 grudnia 1821[101][108].

20 listopada 1821[101][109].

13 listopada 1821[101][110].

16 października 1821[101][111].

3 lipca 1821[101][112].

10 kwietnia 1821[101][113].

20 marca 1821[101][114].

1820Edytuj

24 października 1820[101][115].

11 kwietnia 1820[101][116].

11 stycznia 1820[101][117].

brak daty (1820)

Księstwo Warszawskie (1807–1815)Edytuj

1812Edytuj

1810Edytuj

1809Edytuj

Miejscowości wymieniane jeszcze jako miasta w spisach galicyjskich, lecz nie zaliczone do miast po przejściu do Księstwa Warszawskiego w 1809[118]:

1807Edytuj

Miejscowości wymieniane jeszcze jako miasta w Prusach Nowowschodnich[119], lecz nie zaliczone do miast po przejściu do Księstwa Warszawskiego w 1807[118]:

Równocześnie przedzielony granicą Ciechanowiec utworzył nowe miasto Ciechanowiec–Nowe Miasto. Nadano też prawa miejskie Jabłonce i Wyszonkom

Zabór rosyjski, Kresy Wschodnie (1772–1918)Edytuj

(obejmuje obecnie tylko miasta w granicach Polski współczesnej)

1892Edytuj

11 czerwca 1892

11 czerwca 1892 r. wszedł w życie nowy Statut Miejski, który jeszcze bardziej ograniczył samorządność miejską. Wówczas jako miasta zakwalifikowano (na obecnym terytorium Polski) tylko 4 miejscowości (Białystok, Bielsk, Goniądz i Sokółkę), natomiast 16 miast zamienionych w miasteczka pozostało jednak gminami miejskimi:

1875Edytuj

29 kwietnia 1875

13 miast utraciło prawa miejskie i zostało zaliczone do miasteczek w gminach wiejskich (posiadały one jednak pewną odrębność w postaci organ samorządowych i starosty mieszczańskiego, lecz w statystykach były zaliczane do wsi):

1857Edytuj

Zabór austriacki (1772–1918)Edytuj

[120][121][122] (obejmuje także zmiany statusu z miasto na miasteczko)

1915Edytuj

5 lipca 1915

1914Edytuj

  • Mikołajów nad Dniestrem (1578; 1784 >> miasteczko; 1868 >> miasto; 1896 >> miasteczko; 1910 >> miasto; 1914 >> miasteczko (gmina miejska); od 1933 znów miasto; LW, Ukraina)

1910Edytuj

  • Buczacz (1379; 1784 >> miasteczko; 1879 >> miasto; 1910 >> miasteczko (gmina miejska); od 1933 znów miasto; TP, Ukraina)

1896Edytuj

  • Bolechów (1612; 1784 >> miasteczko; 1818 >> miasto; 1868 >> miasteczko; 1879 >> miasto; 1896 >> miasteczko (gmina miejska); od 1933 znów miasto; IF, Ukraina)
  • Czchów (1355; 1818 >> miasteczko; 1879 >> miasto; 1896 >> miasteczko; od 2000 znów miasto; małopolskie)
  • Dobrotwór (?; 1784 >> miasteczko; 1879 >> miasto; 1896 >> miasteczko; od 1959 osiedle; LW, Ukraina)
  • Felsztyn (1380; 1855 >> miasteczko; 1879 >> miasto; 1896 >> miasteczko; od 1945 Skeliwka; LW, Ukraina)
  • Gdów (1784-1868 miasteczko; 1879-1896 miasto M; małopolskie)
  • Gliniany (1397; 1818 >> miasteczko; 1879 >> miasto; 1896 >> miasteczko (gmina miejska); od 1933 znów miasto; LW, Ukraina)
  • Krystynopol (1695; 1784 >> miasteczko; 1879 >> miasto; 1896 >> miasteczko; od 1951 znów miasto pod nazwą Czerwonogród; LW, Ukraina) – do 1951 w Polsce
  • Krzywcze Górne (?; 1784 >> miasteczko; 1879 >> miasto; 1896 >> miasteczko; TP, Ukraina)
  • Leżajsk (1397; 1868 >> miasteczko; 1879 >> miasto; 1896 >> miasteczko; od 1933 znów miasto; podkarpackie)
  • Łańcut (1367; 1868 >> miasteczko; 1879 >> miasto; 1896 >> miasteczko; od 1933 znów miasto; podkarpackie)
  • Łysiec (1652 jako Moczara; 1784 >> miasteczko; 1879 >> miasto; 1896 >> miasteczko; od 19?? osiedle; IF, Ukraina)
  • Mikołajów nad Dniestrem (1578; 1784 >> miasteczko; 1868 >> miasto; 1896 >> miasteczko; 1910 >> miasto; 1914 >> miasteczko (gmina miejska); od 1933 znów miasto; LW, Ukraina)
  • Narol (1672 jako Florianów; 1784 >> miasteczko; 1879 >> miasto; 1896 >> miasteczko; od 1996 znów miasto; podkarpackie)
  • Oleszyce (1578; 1784 >> miasteczko; 1879 >> miasto; 1896 >> miasteczko; od 1989 znów miasto; podkarpackie)
  • Piwniczna (Zdrój) (1348; 1784 >> miasteczko; 1818 >> miasto; 1868 >> miasteczko; 1879 >> miasto; 1896 >> miasteczko; od 1933 znów miasto; małopolskie)
  • Przeworsk (1393; 1868 >> miasteczko; 1879 >> miasto; 1896 >> miasteczko; 1915 >> miasto; podkarpackie)
  • Skałat (1600 jako Dębno; 1784 >> miasteczko; 1818 >> miasto; 1868 >> miasteczko; 1879 >> miasto; 1896 >> miasteczko (gmina miejska); od 1933 znów miasto; TP, Ukraina)
  • Tartaków (1685; 1784 >> miasteczko; 1879 >> miasto; 1896 >> miasteczko; LW, Ukraina)
  • Zakliczyn (1558; 1818 >> miasteczko; 1879 >> miasto; 1896 >> miasteczko; od 2006 znów miasto; małopolskie)
  • Żmigród Nowy (1373; 1784 >> miasteczko; 1879 >> miasto; 1896 >> miasteczko; od 1968 nazwa Nowy Żmigród; podkarpackie)
  • Wojnicz (1369; 1868 >> miasteczko; 1880 >> miasto; 1896 >> miasteczko (gmina miejska); od 2007 znów miasto; małopolskie)
  • Załoźce (1511; 1784 >> miasteczko; 1818 >> miasto; 1868 >> miasteczko; 1879 >> miasto; 1896 >> miasteczko (gmina miejska); od 1933 znów miasto; TP, Ukraina)

1890Edytuj

1889Edytuj

1880Edytuj

1879Edytuj

  • Bukowsko (1720; 1784 >> miasteczko; 1868 >> miasto; 1879 >> miasteczko; 1900-1934 >> miasto (w gminie wiejskiej); podkarpackie)
  • Ciężkowice (1348; 1855 >> miasteczko; 1868 >> miasto; 1879 >> miasteczko; 1896 >> miasto; od 2000 znów miasto; małopolskie)
  • Dubiecko (1407; 1879 >> miasteczko; 1900 >> miasto; podkarpackie)
  • Dynów (1436; 1879 >> miasteczko; 1900 >> miasto; od 1946 znów miasto; podkarpackie)
  • Jaćmierz (1437; 1784 >> miasteczko; 1868>> miasto; 1879 >> miasteczko; 1900-1934 >> miasto (w gminie wiejskiej); podkarpackie)
  • Jaryczów Nowy (1618; 1879 >> miasteczko; 1896 >> miasto; 19??-1933 >> miasteczko (gmina miejska); 1934-1941 znów miasto; LW, Ukraina)
  • Jaśliska (1366; 1879 >> miasteczko; 1900 >> miasto; podkarpackie)
  • Mielnica Podolska (1373; 1818 >> miasteczko; 1868 >> miasto; 1879 >> miasteczko; 1896 >> miasto; 1940 >> wieś; TP, Ukraina)
  • Mikulińce (1748; 1818 >> miasteczko; 1868 >> miasto; 1879 >> miasteczko; 1896 >> miasto; TP, Ukraina)
  • Mrzygłód (1431; 1784 >> miasteczko; 1869 >> miasto; 1879 >> miasteczko; 1900-1934 >> miasto (w gminie wiejskiej); podkarpackie)
  • Nowotaniec (1444; 1784 >> miasteczko; 1868 >> miasto; 1879 >> miasteczko; 1900-1934 >> miasto (w gminie wiejskiej); podkarpackie)
  • Olesko (1441; 1818 >> miasteczko; 1868 >> miasto; 1879 >> miasteczko; 1896 >> miasto; LW, Ukraina)
  • Pomorzany (1437; 1818 >> miasteczko; 1868 >> miasto; 1879 >> miasteczko; 1896 >> miasto; 1940 >> wieś;LW, Ukraina)
  • Rybotycze (ok. 1600; 1784 >> miasteczko; 1818 >> miasto; 1879 >> miasteczko; 1900-1934 >> miasto (w gminie wiejskiej); podkarpackie)
  • Szczerzec (1397; 1879 >> miasteczko; 1896 >> miasto; 19??-1933 >> miasteczko (gmina miejska); 1934-1941 znów miasto; LW, Ukraina)

1878Edytuj

1868Edytuj

  • Andrychów (1767; 1784 >> miasteczko; 1818 >> miasto; 1868 >> miasteczko; od 1933 znów miasto; małopolskie)
  • Bobowa (1399; 1784 >> miasteczko; 1818 >> miasto; 1868 >> miasteczko; od 2009 znów miasto[60]; małopolskie)
  • Bolechów (1612; 1784 >> miasteczko; 1818 >> miasto; 1868 >> miasteczko; 1879 >> miasto; 1896 >> miasteczko (gmina miejska); od 1933 znów miasto; IF, Ukraina)
  • Chyrów (1528; 1868 >> miasteczko (gmina miejska); od 1933 znów miasto; LW, Ukraina)
  • Dukla (1380; 1784 >> miasteczko; 1818 >> miasto; 1868 >> miasteczko; od 1934 znów miasto; podkarpackie)
  • Grybów (1340; 1868 >> miasteczko; 1889 >> miasto; małopolskie)
  • Kołaczyce (1358; 1784 >> miasteczko; 1855 >> miasto; 1868 >> miasteczko; od 2010 znów miasto; województwo podkarpackie)
  • Frysztak (1366 jako Wisłok; 1784 >> miasteczko; 1855 >> miasto; 1868 >> miasteczko; podkarpackie)
  • Leżajsk (1397; 1868 >> miasteczko; 1879 >> miasto; 1896 >> miasteczko; od 1933 znów miasto; podkarpackie)
  • Łańcut (1367; 1868 >> miasteczko; 1879 >> miasto; 1896 >> miasteczko; od 1933 znów miasto; podkarpackie)
  • Piwniczna (Zdrój) (1348; 1784 >> miasteczko; 1818 >> miasto; 1868 >> miasteczko; 1879 >> miasto; 1896 >> miasteczko; od 1933 znów miasto; małopolskie)
  • Przeworsk (1393; 1868 >> miasteczko; 1879 >> miasto; 1896 >> miasteczko; 1915 >> miasto; podkarpackie)
  • Skałat (1600 jako Dębno; 1784 >> miasteczko; 1818 >> miasto; 1868 >> miasteczko; 1879 >> miasto; 1896 >> miasteczko (gmina miejska); od 1933 znów miasto; TP, Ukraina)
  • Wojnicz (1369; 1868 >> miasteczko; 1880 >> miasto; 1896 >> miasteczko (gmina miejska); od 2007 znów miasto; małopolskie)
  • Załoźce (1511; 1784 >> miasteczko; 1818 >> miasto; 1868 >> miasteczko; 1879 >> miasto; 1896 >> miasteczko (gmina miejska); od 1933 znów miasto; TP, Ukraina)

1855Edytuj

  • Alwernia (1778-1784 i od 1808; 1855 >> miasteczko; 1868 >> wieś targowa; 1879 >> miasteczko; małopolskie)
  • Ciężkowice (1348; 1855 >> miasteczko; 1868 >> miasto; 1879 >> miasteczko; 1896 >> miasto; od 2000 znów miasto; małopolskie)
  • Felsztyn (1380; 1855 >> miasteczko; 1879 >> miasto; 1896 >> miasteczko; od 1945 Skeliwka; LW, Ukraina)
  • Trzebinia (1765; 1855 >> miasteczko; 1889 >> wieś; od 1931 znów miasto; małopolskie)

1818Edytuj

1803Edytuj

(Nowa Galicja)

1784Edytuj

Zabór pruski (1772–1807 i 1815–1918)Edytuj

[120][121][123]

1907Edytuj

1905Edytuj

1895Edytuj

1893Edytuj

1888Edytuj

8 sierpnia 1888[124]

1883Edytuj

1880Edytuj

1874Edytuj

14 października 1874

1873Edytuj

26 listopada 1873

1872Edytuj

1871Edytuj

28 lutego 1871

1870Edytuj

1869Edytuj

5 kwietnia 1869[124]

1859Edytuj

10 stycznia 1859[124]

1857Edytuj

23 grudnia 1857

1855Edytuj

1833Edytuj

1818Edytuj

14 luty 1818

1801Edytuj

Nowy Śląsk:

1800Edytuj

Prusy Południowe:

Prusy Nowowschodnie:

1797Edytuj

1 czerwca 1797[126]

1795Edytuj

1794Edytuj

1793Edytuj

1786Edytuj

1772Edytuj

Ziemie pruskie i niemieckie (do 1945)Edytuj

[120][121]

1939Edytuj

1 października 1939

1931Edytuj

16 maja 1931[128]

1928Edytuj

1 listopada 1928

1 kwietnia 1928

1926Edytuj

1919Edytuj

1900Edytuj

1892Edytuj

1874Edytuj

1860Edytuj

1850Edytuj

1842Edytuj

1830Edytuj

1816Edytuj

1815Edytuj

1809Edytuj

1800Edytuj

1761Edytuj

1742 (reforma miejska)Edytuj

Źródło:[130]

1736Edytuj

1658Edytuj

1650 (ok.)Edytuj

1635Edytuj

1627Edytuj

1622Edytuj

1621Edytuj

1615Edytuj

1608Edytuj

1572Edytuj

1571Edytuj

1545Edytuj

1540Edytuj

1523Edytuj

1519Edytuj

1515Edytuj

1500 (ok.)Edytuj

1499Edytuj

1497Edytuj

1474Edytuj

1439Edytuj

1430Edytuj

1430Edytuj

1419Edytuj

1412Edytuj

1410Edytuj

1405Edytuj

1400Edytuj

1350Edytuj

1340Edytuj

1327Edytuj

1326Edytuj

1325Edytuj

1321Edytuj

1310Edytuj

1295Edytuj

1286Edytuj

1298Edytuj

1295Edytuj

1293Edytuj

1292Edytuj

1278Edytuj

1266Edytuj

1260Edytuj

1257Edytuj

1252Edytuj

1241Edytuj

1237Edytuj

I Rzeczpospolita (do 1795)Edytuj

[120][121]

1795Edytuj

1791–1794Edytuj

1793Edytuj

1792Edytuj

1791Edytuj

1790Edytuj

1788Edytuj

1786Edytuj

1784Edytuj

1781Edytuj

1779Edytuj

1777Edytuj

1776Edytuj

1775Edytuj

1774Edytuj

1773Edytuj

1772Edytuj

1770Edytuj

1767Edytuj

1766Edytuj

1765Edytuj

1763Edytuj

1761Edytuj

1766Edytuj

1764Edytuj

1752Edytuj

1759Edytuj

1750Edytuj

1738Edytuj

1734Edytuj

1731Edytuj

21 kwietnia 1731

3 marca 1731

1728Edytuj

1724Edytuj

1720Edytuj

1703Edytuj

1702Edytuj

1700 (początek XVIII w.)Edytuj

1698Edytuj

1695Edytuj

1683Edytuj

1677Edytuj

1676Edytuj

1674Edytuj

1673Edytuj

1670Edytuj

1662Edytuj

1660Edytuj

1658Edytuj

1655Edytuj

1654Edytuj

1650 (poł. XII w.)Edytuj

1631Edytuj

1629Edytuj

1620Edytuj

1612Edytuj

1600 (XVII/XVIII w.)Edytuj

1599Edytuj

1583Edytuj

1582Edytuj

1580Edytuj

1579Edytuj

1578Edytuj

1577Edytuj

1576Edytuj

1566Edytuj

1565Edytuj

1563Edytuj

1557Edytuj

1550 (poł. XVI w.)Edytuj

1548Edytuj

1540Edytuj

1539Edytuj

1535Edytuj

1533Edytuj

1530Edytuj

1529Edytuj

1528Edytuj

1526Edytuj

1523Edytuj

1520Edytuj

1519Edytuj

1510Edytuj

1508Edytuj

1505Edytuj

1499 (koniec XV w.)Edytuj

1490Edytuj

1480Edytuj

1460Edytuj

  • Stara Nieszawa (1431; obecne miasto Nieszawa powstało jako Nowa Nieszawa w 1460 roku przez przeniesienie Starej Nieszawy (wówczas Nieszawy) 30 km w górę Wisły; obecna nazawa Starej Nieszawy to Dybów, zamek położony na terenie Torunia; kujawsko-pomorskie)

1458Edytuj

1454Edytuj

1439Edytuj

1425Edytuj

1424Edytuj

1416Edytuj

1415Edytuj

1412Edytuj

1411Edytuj

1409Edytuj

1400 (pocz. XV w.)Edytuj

1399Edytuj

1364Edytuj

1356Edytuj

1354Edytuj

1346Edytuj

1331Edytuj

1312Edytuj

1311Edytuj

1308Edytuj

1300 (pocz. XIV w.)Edytuj

1298Edytuj

1273Edytuj

1253Edytuj

1260Edytuj

1251Edytuj

Lokacje niepewne / niepotwierdzoneEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Dz.U. z 2002 r. nr 127, poz. 1087 – Ustawa z dnia 19 lipca 2002 r. o zmianie ustawy o ustroju miasta stołecznego Warszawy.
  2. Dz.U. z 1977 r. nr 24, poz. 103 – Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 9 grudnia 1976 r. w sprawie zmiany granic niektórych miast w województwach: bielskim, częstochowskim, kaliskim, przemyskim, skierniewickim i szczecińskim.
  3. a b c d Dz.U. z 1977 r. nr 3, poz. 13 – Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 25 stycznia 1977 r. w sprawie zniesienia niektórych miast w województwie katowickim.
  4. Dz.U. z 1977 r. nr 24, poz. 103 – Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 6 lipca 1977 r. w sprawie zmiany granic niektórych miast w województwach: stołecznym warszawskim, bydgoskim, ciechanowskim, gorzowskim, jeleniogórskim, leszczyńskim, nowosądeckim, olsztyńskim, ostrołęckim, poznańskim, rzeszowskim, tarnobrzeskim, toruńskim i wałbrzyskim.
  5. a b Dz.U. z 1976 r. nr 24, poz. 144 – Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 24 czerwca 1976 r. w sprawie zmiany granic niektórych miast w województwach: bielskim, jeleniogórskim, kaliskim, płockim i toruńskim.
  6. a b c d e f g h i j k l m n o p Dz.U. z 1975 r. nr 15, poz. 87 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 maja 1975 r. w sprawie zmiany granic niektórych miast w województwach katowickim i opolskim.
  7. a b c d e f Dz.U. z 1975 r. nr 15, poz. 88 – Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 maja 1975 r. w sprawie zmiany granic niektórych miast w województwie katowickim.
  8. Dz.U. z 1975 r. nr 28, poz. 147 – Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 31 lipca 1975 r. w sprawie zmiany granic miasta Kraśnika w województwie lubelskim.
  9. a b c Dz.U. z 1975 r. nr 35, poz. 198 – Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 15 października 1975 r. w sprawie zmiany granic niektórych miast w województwie opolskim.
  10. a b c M.P. z 1975 r. nr 34, poz. 210 – Zarządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 15 października 1975 r. w sprawie zmiany nazwy miasta Kędzierzyna w województwie opolskim.
  11. a b c d e f g h i Dz.U. z 1972 r. nr 50, poz. 327 – Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 listopada 1972 r. w sprawie utworzenia, zniesienia i zmiany granic niektórych miast.
  12. a b c Dz.U. z 1972 r. nr 50, poz. 325 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 1972 r. w sprawie zmiany granic niektórych miast stanowiących powiaty.
  13. Dz.U. z 1973 r. nr 50, poz. 326 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 1972 r. w sprawie utworzenia powiatu miejskiego Świnoujście, zniesienia powiatu wolińskiego oraz zmiany granic powiatu kamieńskiego w województwie szczecińskim.
  14. Dz.U. z 1973 r. nr 39, poz. 230 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 września 1973 r. w sprawie zmiany granic miasta Stalowa Wola oraz zmiany siedziby i nazwy powiatu niżańskiego w województwie rzeszowskim.
  15. Dz.U. z 1971 r. nr 32, poz. 297 – Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 25 listopada 1971 r. w sprawie zmiany granic miasta Świnoujście w powiecie wolińskim oraz zniesienia miasta Boleszkowice w powiecie chojeńskim, województwie szczecińskim.
  16. a b Dz.U. z 1968 r. nr 48, poz. 343 – Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 1968 r. w sprawie utworzenia i połączenia niektórych miast w województwach warszawskim i katowickim.
  17. Dz.U. z 1964 r. nr 21, poz. 136 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 maja 1964 r. w sprawie zmiany granic miasta Gliwice w województwie katowickim.
  18. a b Dz.U. z 1958 r. nr 69, poz. 342 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1958 r. w sprawie utworzenia miasta Ruda Śląska stanowiącego powiat miejski w województwie katowickim.
  19. Dz.U. z 1959 r. nr 64, poz. 381 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 listopada 1959 r. w sprawie połączenia miast Katowice i Szopienice w województwie katowickim.
  20. Dz.U. z 1957 r. nr 24, poz. 113 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 8 kwietnia 1957 r. w sprawie zmiany granic m.st. Warszawy oraz zmiany granic osiedla Zielonka w powiecie wołomińskim, województwie warszawskim.
  21. Dz.U. z 1956 r. nr 7, poz. 33 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 marca 1956 r. w sprawie utworzenia powiatu miejskiego Jaworzno w województwie krakowskim.
  22. Dz.U. z 1954 r. nr 6, poz. 15 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 października 1953 r. w sprawie zmiany granic powiatów białostockiego i sokólskiego, utworzenia powiatu monieckiego oraz zmiany granic miasta Białegostoku w województwie białostockim.
  23. a b Dz.U. z 1950 r. nr 58, poz. 531 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1950 r. w sprawie utworzenia powiatu miejskiego Bielsko-Biała, zmiany granic powiatów: cieszyńskiego, wadowickiego i żywieckiego, zniesienia powiatu bialskiego i utworzenia powiatu oświęcimskiego.
  24. a b c Dz.U. z 1950 r. nr 57, poz. 509 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1950 r. w sprawie zmiany granic miast Wałbrzycha i Wrocławia.
  25. a b c Rocznik Statystyczny 1947, 1948, 1949, 1950.
  26. a b c d e f Dz.U. z 1950 r. nr 51, poz. 472 – Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 8 listopada 1950 r. w sprawie nadania ustroju miejskiego niektórym gminom w województwach: katowickim i warszawskim, gromadzie Hajnówka w województwie białostockim oraz zniesienia i zmiany granic niektórych miast i gmin w województwach katowickim i białostockim.
  27. Dz.U. z 1951 r. nr 18, poz. 147 – Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 2 marca 1951 r. w sprawie zniesienia miasta Prusice w powiecie milickim, województwie wrocławskim.
  28. Dz.U. z 1951 r. nr 18, poz. 147 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 marca 1951 r. w sprawie zniesienia i zmiany granic niektórych powiatów oraz utworzenia i zmiany granic niektórych miast, stanowiących powiaty miejskie w województwie katowickim.
  29. a b Dz.U. z 1951 r. nr 27, poz. 200 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 maja 1951 r. w sprawie zmiany granic powiatu rypińskiego i wąbrzeskiego oraz połączenia miast Dobrzyń nad Drwęcą i Golub.
  30. Dz.U. z 1951 r. nr 27, poz. 199 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 maja 1951 r. w sprawie zmiany granic miasta stołecznego Warszawy.
  31. Historia dzielnicy Chropaczów. W: Portal miejski Swiony.pl [on-line]. [dostęp 2018-06-30].
  32. Rocznik Statystyczny (1947). Główny Urząd Statystyczny (Wydawnictwo zatwierdzone przez Ministerstwo Oświaty pismem Nr VI Oc.– 3118 47 z dn. 9 listopada 1947 jako książkę zalecaną do bibliotek nauczycielskich), s. 23.
  33. Podział administracyjny Rzeczypospolitej Polskiej (1948): Praca zespołowa pod redakcją prof. Stanisława Srokowskiego. Warszawa: Biblioteka Samorządowca Nr 77, 1948, s. 175.
  34. Informator adresowy miast i gmin wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa: Instytut Wydawniczy Kolumna, 1948, s. 56, 197.
  35. W 1939 roku Podjuchy, podobnie jak większość prawobrzeżnych osiedli, zostały włączone w granice tzw. Wielkiego Szczecina. W 1945 z powodu ciężkich walk o prawobrzeże Szczecina, zabudowa doznała dużych zniszczeń. Zniszczono także mosty na Odrze Zachodniej i Regalicy, co łączyło się z odcięciem Prawobrzeża od centrum Szczecina. W związku z tym Podjuchy (jak i wszystkie osiedla obecnego Prawobrzeża), przyłączono do ówczesnego powiatu gryfińskiego. Ożywienie nastąpiło po odbudowaniu mostów i przyłączeniu w 1948 tych terenów do miasta. Rocznik Statystyczny (stan na 1 kwietnia 1947) wylicza Podjuchy jako jedno z 74 miast woj. szczecińskiego. Według Rocznika Statystycznego z 1949 roku liczba miast woj. szczecińskiego wynosi już 71, co jest przesłanką o zniesieniu statusu miejskiego Podjuch, Dąbia i Dziwnowa.
  36. a b Olsztyński Dziennik Wojewódzki z 1946 r. Nr 5, poz. 77 – Okólnik Wojewody Olsztyńskiego z dnia 31 lipca 1946 r. w sprawie likwidacji gmin miejskich Kisielice i Biskupice.
  37. Olsztyński Dziennik Wojewódzki z 1946 r. Nr 5, poz. 76 – Okólnik Wojewody Olsztyńskiego z dnia 31 lipca 1946 r. w sprawie likwidacji gminy miejskiej Dąbrowno.
  38. Zarządzenie polustracyjne z 12 lutego 1946 roku, Wojewódzkie Archiwum Państwowe w Olsztynie, Urząd Pełnomocnika Rządu RP na Okręg Mazurski w Olsztynie, 190, k. 3.
  39. Dz.U. z 1946 r. nr 4, poz. 35 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 1945 r. o zmianie granic miasta Łodzi.
  40. a b c d e f Sprawozdanie sytuacyjne Powiatowego Komitetu PPS w Żarach za miesiąc lipiec 1946.
  41. Poznański Dziennik Wojewódzki – rok 1945, nr 12, poz. 88.
  42. a b Po II wojnie światowej miasto znalazło się w ZSRR, gdzie zostało pozbawione praw miejskich. W 1951 powróciło do Polski na podstawie umowy o zamianie granic, pozostając miastem (oficjalnie od 1952). W Polsce owa doraźna utrata praw miejskich nie jest uwzględniana.
  43. Rozporządzenie Wojewody Śląsko-Dąbrowskiego z dnia 27 listopada 1945 o podziale powiatu tarnogórskiego w województwie śląsko-dąbrowskim na gminy wiejskie i gromady (Katowice: Śląsko-Dąbrowski Dziennik Wojewódzki z dnia 22 grudnia 1945 r., Nr. 34, Poz. 456)
  44. a b Dz.U.Śl. z 1939 r. Nr 2, poz. 6
  45. Dz.U. z 1937 r. nr 29, poz. 217.
  46. Według publikacji: Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom XV – Województwo Tarnopolskie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923.
  47. Statut z dnia 14 października 1870 roku – Dz. Ust. Kraj. L. 79.
  48. Statut z dnia 6 października 1901 roku – Dz. Ust. Kraj. L. 108.
  49. Dz. Ust. Kraj. L. 24.
  50. Dz. Ust. Kraj. L. 51.
  51. Ustawa z dnia 23 marca 1933 r. o częściowej zmianie ustroju samorządu terytorjalnego (Dz.U. z 1933 r. nr 35, poz. 294, Art. 33).
  52. Adam Janusz Mielcarek: Podziały terytorialno-administracyjne II Rzeczypospolitej w zakresie administracji zespolonej. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2008.
  53. a b W Dz.U. z 1933 r. nr 81, poz. 596 Jaworzno traktowane jest jako wieś (gmina), natomiast Skorowidz Miejscowości woj. krakowskiego z 1921 traktuje je jako miasteczko podlegające ustawie z 1896 roku, a serwis internetowy Miasta Jaworzno wspomina o statusie miasta obowiązującym od 21 września 1901 (str. 9).
  54. W tarnopolskim: Husiatyn (Dz.U. z 1934 r. nr 25, poz. 187, we lwowskim: Baranów, Cieszanów, Dukla, Głogów, Janów, Jaryczów Nowy, Kańczuga, Krakowiec, Radymno, Szczerzec (Dz.U. z 1934 r. nr 28, poz. 232) i Sieniawa (Dz.U. z 1934 r. nr 45, poz. 395) oraz w krakowskim: Kalwaria, Limanowa, Muszyna, Radomyśl Wielki, Sędziszów, Tuchów, Wilamowice i Zator (Dz.U. z 1934 r. nr 28, poz. 233). Wyjątkowo tylko miasteczko Żabno (liczące ok. 2500 mieszkańców w 1933) nie wymagało osobnego rozporządzenia.
  55. We lwowskim: Borysław (Dz.U. z 1933 r. nr 62, poz. 467) i Winniki (Dz.U. z 1933 r. nr 81, poz. 595) oraz w krakowskim: Jaworzno, Krynica, Krzeszowice, Szczakowa i Zakopane (Dz.U. z 1933 r. nr 81, poz. 596).
  56. W tarnopolskim: Chorostków (Dz.U. z 1934 r. nr 14, poz. 116), Mielnica i Tłuste (Dz.U. z 1934 r. nr 25, poz. 186).
  57. W ciągu roku od wejścia w życie ustawy.
  58. Na podstawie Skorowidzów miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: Tom XII – Województwo Krakowskie i Śląsk Cieszyński, Tom XIII – Województwo Lwowskie, Tom XIV – Województwo Stanisławowskie, Tom XV – Województwo Tarnopolskie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923-1925.
  59. Dz.U. z 1934 r. nr 25, poz. 186.
  60. a b c d Dz.U. z 2008 r. nr 137, poz. 860 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 lipca 2008 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz nadania miejscowościom statusu miasta.
  61. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s Dz.U. z 1934 r. nr 48, poz. 422 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 maja 1934 r. o zniesieniu ustroju miejskiego niektórych miast w województwie poznańskiem.
  62. a b c d e Dz.U. z 1934 r. nr 48, poz. 420 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 maja 1934 r. o zniesieniu ustroju miejskiego w niektórych miastach w powiecie bielskim i sokólskim, województwie białostockiem.
  63. Dz.U. z 1934 r. nr 47, poz. 403 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 maja 1934 r. o zniesieniu ustroju miejskiego w mieście Władysławowie, w powiecie konińskim, województwie łódzkiem.
  64. Dz.U. z 1934 r. nr 7, poz. 49 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 1 stycznia 1934 r. o zniesieniu ustroju miejskiego w mieście Łohiszynie, w powiecie pińskim, województwie poleskiem.
  65. Dz.U. z 1934 r. nr 26, poz. 202 – Ustawa z dnia 10 marca 1934 r. o zniesieniu ustroju miejskiego w mieście Szereszowie w powiecie prużańskim, województwie poleskiem.
  66. Dz.U. z 1927 r. nr 38, poz. 338 – Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 13 kwietnia 1927 r. o zniesieniu ustroju miejskiego miasta Horodno w powiecie stolińskim, województwie poleskiem.
  67. M.P. z 1919 r. nr 234, poz. 0.
  68. Dz.U.Z.C.Z.W. z 1919 r., nr 5, poz 29.
  69. a b Gajewski M 1964. Zmiany administracyjne miast i osiedli 1918–1963. GUS, Warsaw.
  70. Ukaz do rządzącego senatu z 1 (13) czerwca 1869, ogłoszone 1 (13 lipca) 1869 (Dziennik Praw, rok 1869, tom 69, nr 235, s. 245–253).
  71. Maria Nietyksza: Rozwój miast i aglomeracji miejsko-przemysłowych w Królestwie Polskim, 1865-1914. Warszawa: PWN, 1986.
  72. Postanowienie z 30 października (12 listopada) 1870, ogłoszone 17 stycznia (1 lutego) 1871 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 244, s. 461).
  73. Postanowienie z 28 sierpnia (9 września) 1870, ogłoszone 1 (13) października 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 243, s. 369).
  74. Postanowienie z 28 sierpnia (9 września) 1870, ogłoszone 1 (13) października 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 243, s. 367).
  75. Postanowienie z 17 (29) lipca 1870, ogłoszone 16 (28) sierpnia 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 242, s. 193).
  76. Postanowienie z 3 (15) lipca 1870, ogłoszone 16 (28) sierpnia 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 242, s. 189).
  77. Postanowienie z 21 kwietnia (3 maja) 1870, ogłoszone 16 (28) sierpnia 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 242, s. 167).
  78. Postanowienie z 15 (27) maja 1870, ogłoszone 19 (31) maja 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 241, s. 159).
  79. Postanowienie z 20 marca (1 kwietnia) 1870, ogłoszone 19 (31) maja 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 241, s. 127).
  80. Postanowienie z 20 marca (1 kwietnia) 1870, ogłoszone 19 (31) maja 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 241, s. 123).
  81. Postanowienie z 6 (18) marca 1870, ogłoszone 19 (31) maja 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 241, s. 97).
  82. Postanowienie z 27 lutego (11 marca) 1870, ogłoszone 19 (31) maja 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 241, s. 93).
  83. Postanowienie z 30 stycznia (11 lutego) 1870, ogłoszone 19 (31) maja 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 241, s. 81).
  84. Postanowienie z 23 stycznia (4 lutego) 1870, ogłoszone 19 (31) maja 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 241, s. 77).
  85. Postanowienie z 30 grudnia 1869 (11 stycznia 1870), ogłoszone 19 (31) maja 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 241, s. 67).
  86. Postanowienie z 19 (31) grudnia 1869, ogłoszone 1 (13 stycznia) 1870 (Dziennik Praw, rok 1869, tom 69, nr 239, s. 471).
  87. Postanowienie z 19 (31) grudnia 1869, ogłoszone 1 (13) stycznia 1870 (Dziennik Praw, rok 1869, tom 69, nr 239, s. 465).
  88. Postanowienie z 12 (24) grudnia 1869, ogłoszone 1 (13 stycznia) 1870 (Dziennik Praw, rok 1869, tom 69, nr 239, s. 461).
  89. Postanowienie z 7 (19) listopada 1869, ogłoszone 1 (13 stycznia) 1870 (Dziennik Praw, rok 1869, tom 69, nr 239, s. 425).
  90. Postanowienie z 24 października (5 listopada) 1869, ogłoszone 1 (13 stycznia) 1870 (Dziennik Praw, rok 1869, tom 69, nr 239, s. 419).
  91. Postanowienie z 17 (29) października 1869, ogłoszone 1 (13 stycznia) 1870 (Dziennik Praw, rok 1869, tom 69, nr 239, s. 415).
  92. Dziennik Praw, 1860, tom 57, s. 417.
  93. Postanowienie z dnia 23 maja (4 czerwca) 1852 r, ogłoszone13 (25) września 1852, Tom 45 s. 126–131 (Lubów).
  94. Postanowienie z dnia 23 maja (4 czerwca) 1852 r, ogłoszone13 (25) września 1852, Tom 45 s. 132–137 (Puńsk).
  95. AGAD, KRSW, 222, k. 37.
  96. Kołodziejczyk R. (1961): Zamiana miast na osady w Królestwie Polskim. „Kwartalnik Historyczny”, R. LXVIII, 1961, nr 1, s. 191–200.
  97. KKRSW nr 21, k. 73 (w AGAD).
  98. a b Mazurkiewicz, J. (1967). Likwidacja ustroju miejskiego mniejszych miast w Księstwie Warszawskim i Królestwie Polskim w okresie przed masową zamianą miast na osady (1807-1864). Rocznik Lubelski, Lublin, s. 211–228 (s.214).
  99. KRSW nr 21, k. 73 (w AGAD).
  100. Postanowienie Xsięcia Namiestnika Królewskiego Nr 7,422 z dn. 20 września 1825; wg Wykazu Miast w Królstwie Polskiem na wieyskie osady zamienionych od dn. 1 lutego 1820 r., to iest od daty ustanowienia Kommissyi dla Miast; w Aktach Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych (KRSW) nr 201, k. 44 w Archiwum Głównych Akt Dawnych w Warszawie (AGAD).
  101. a b c d e f g h i j k l m n o p q Rodecki, F.B., 1830. Obraz jeograficzno-statystyczny Królestwa Polskiego. Drukarnia Antoniego Gałęzowskiego i Kompanii. Warszawa.
  102. Postanowienie Xsięcia Namiestnika Królewskiego Nr 23,641 z dn. 16 listopada 1824; wg Wykazu Miast w Królstwie Polskiem na wieyskie osady zamienionych od dn. 1 lutego 1820 r., to iest od daty ustanowienia Kommissyi dla Miast; w Aktach Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych (KRSW) nr 201, k. 44 w Archiwum Głównych Akt Dawnych w Warszawie (AGAD).
  103. Postanowienie Xsięcia Namiestnika Królewskiego Nr 22,903 z dn. 12 października 1824; wg Wykazu Miast w Królstwie Polskiem na wieyskie osady zamienionych od dn. 1 lutego 1820 r., to iest od daty ustanowienia Kommissyi dla Miast; w Aktach Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych (KRSW) nr 201, k. 44 w Archiwum Głównych Akt Dawnych w Warszawie (AGAD).
  104. Postanowienie Xsięcia Namiestnika Królewskiego Nr 6,590 z dn. 19 listopada 1822; wg Wykazu Miast w Królstwie Polskiem na wieyskie osady zamienionych od dn. 1 lutego 1820 r., to iest od daty ustanowienia Kommissyi dla Miast; w Aktach Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych (KRSW) nr 201, k. 44 w Archiwum Głównych Akt Dawnych w Warszawie (AGAD).
  105. Postanowienie Xsięcia Namiestnika Królewskiego Nr 3,937 z dn. 16 lipca 1822; wg Wykazu Miast w Królstwie Polskiem na wieyskie osady zamienionych od dn. 1 lutego 1820 r., to iest od daty ustanowienia Kommissyi dla Miast; w Aktach Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych (KRSW) nr 201, k. 44 w Archiwum Głównych Akt Dawnych w Warszawie (AGAD).
  106. Postanowienie Xsięcia Namiestnika Królewskiego Nr 1,070 z dn. 26 lutego 1822; wg Wykazu Miast w Królstwie Polskiem na wieyskie osady zamienionych od dn. 1 lutego 1820 r., to iest od daty ustanowienia Kommissyi dla Miast; w Aktach Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych (KRSW) nr 201, k. 44 w Archiwum Głównych Akt Dawnych w Warszawie (AGAD).
  107. Postanowienie Xsięcia Namiestnika Królewskiego Nr 346 z dn. 15 stycznia 1822; wg Wykazu Miast w Królstwie Polskiem na wieyskie osady zamienionych od dn. 1 lutego 1820 r., to iest od daty ustanowienia Kommissyi dla Miast; w Aktach Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych (KRSW) nr 201, k. 44 w Archiwum Głównych Akt Dawnych w Warszawie (AGAD).
  108. Postanowienie Xsięcia Namiestnika Królewskiego Nr 19,946 z dn. 18 grudnia 1821; wg Wykazu Miast w Królstwie Polskiem na wieyskie osady zamienionych od dn. 1 lutego 1820 r., to iest od daty ustanowienia Kommissyi dla Miast; w Aktach Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych (KRSW) nr 201, k. 44 w Archiwum Głównych Akt Dawnych w Warszawie (AGAD).
  109. Postanowienie Xsięcia Namiestnika Królewskiego Nr 19,414 z dn. 20 listopada 1821; wg Wykazu Miast w Królstwie Polskiem na wieyskie osady zamienionych od dn. 1 lutego 1820 r., to iest od daty ustanowienia Kommissyi dla Miast; w Aktach Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych (KRSW) nr 201, k. 44 w Archiwum Głównych Akt Dawnych w Warszawie (AGAD).
  110. Postanowienie Xsięcia Namiestnika Królewskiego Nr 19,253 z dn. 13 listopada 1821; wg Wykazu Miast w Królstwie Polskiem na wieyskie osady zamienionych od dn. 1 lutego 1820 r., to iest od daty ustanowienia Kommissyi dla Miast; w Aktach Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych (KRSW) nr 201, k. 44 w Archiwum Głównych Akt Dawnych w Warszawie (AGAD).
  111. Postanowienie Xsięcia Namiestnika Królewskiego Nr 18,674 z dn. 16 października 1821; wg Wykazu Miast w Królstwie Polskiem na wieyskie osady zamienionych od dn. 1 lutego 1820 r., to iest od daty ustanowienia Kommissyi dla Miast; w Aktach Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych (KRSW) nr 201, k. 44 w Archiwum Głównych Akt Dawnych w Warszawie (AGAD).
  112. Postanowienie Xsięcia Namiestnika Królewskiego Nr 16,572 z dn. 3 lipca 1821; wg Wykazu Miast w Królstwie Polskiem na wieyskie osady zamienionych od dn. 1 lutego 1820 r., to iest od daty ustanowienia Kommissyi dla Miast; w Aktach Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych (KRSW) nr 201, k. 44 w Archiwum Głównych Akt Dawnych w Warszawie (AGAD).
  113. Postanowienie Xsięcia Namiestnika Królewskiego Nr 15,043 z dn. 10 kwietnia 1821; wg Wykazu Miast w Królstwie Polskiem na wieyskie osady zamienionych od dn. 1 lutego 1820 r., to iest od daty ustanowienia Kommissyi dla Miast; w Aktach Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych (KRSW) nr 201, k. 44 w Archiwum Głównych Akt Dawnych w Warszawie (AGAD).
  114. Postanowienie Xsięcia Namiestnika Królewskiego Nr 14,646 z dn. 20 marca 1821; wg Wykazu Miast w Królstwie Polskiem na wieyskie osady zamienionych od dn. 1 lutego 1820 r., to iest od daty ustanowienia Kommissyi dla Miast; w Aktach Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych (KRSW) nr 201, k. 44 w Archiwum Głównych Akt Dawnych w Warszawie (AGAD).
  115. Postanowienie Xsięcia Namiestnika Królewskiego Nr 12,155 z dn. 24 października 1820; wg Wykazu Miast w Królstwie Polskiem na wieyskie osady zamienionych od dn. 1 lutego 1820 r., to iest od daty ustanowienia Kommissyi dla Miast; w Aktach Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych (KRSW) nr 201, k. 44 w Archiwum Głównych Akt Dawnych w Warszawie (AGAD).
  116. Postanowienie Xsięcia Namiestnika Królewskiego Nr 8333 z dn. 11 kwietnia 1820; wg Wykazu Miast w Królstwie Polskiem na wieyskie osady zamienionych od dn. 1 lutego 1820 r., to iest od daty ustanowienia Kommissyi dla Miast; w Aktach Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych (KRSW) nr 201, k. 44 w Archiwum Głównych Akt Dawnych w Warszawie (AGAD).
  117. Postanowienie Xsięcia Namiestnika Królewskiego Nr 6735 z 11 listopada 1820; według Wykazu Miast w Królstwie Polskiem na wieyskie osady zamienionych od dn. 1 lutego 1820 r., to iest od daty ustanowienia Kommissyi dla Miast; w Aktach Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych (KRSW) nr 201, k. 44 w Archiwum Głównych Akt Dawnych w Warszawie (AGAD).
  118. a b Grossman, H. (1925). Struktura spoleczna i gospodarcza Księstwa Warszawskiego na podstawie spisów ludności 1808–1810 (Social and economic structure of the Warsaw Principality on the basis of the census of population 1808 to 1810). Kwartalnik Statystyczny, Warsaw.
  119. Karpiniec J 1932. Ilość osad miejskich byłej Galicji i podział ich na miasta i miasteczka. In Bujak F & Rutkowski J (eds). Roczniki dziejów społeczno-gospodarczych, 2, 1–37.
  120. a b c d Najgrakowski, M. (2009). Miasta Polski do początku XXI wieku: podstawowe informacje o datach założenia i likwidacji. Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania im. Stanisława Leszczyckiego PAN.
  121. a b c d Najgrakowski, M. (2008). Miasta Wielkopolski od rozbiorów do początku XXI wieku: podstawowe informacje historyczno-administracyjne. Polska Akademia Nauk. Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania im. Stanisława Leszczyckiego.
  122. J. Karpiniec: Ilość osad miejskich byłej Galicji i podział ich na miasta i miasteczka, w: Roczniki dziejów społeczno-gospodarczych Tom II (1932, s. 1–37), s. 29).
  123. Jelonek, Adam (1967). Ludność miast i osiedli typu miejskiego na ziemiach Polski od 1810 do 1960 r. „Dokumentacja Geograficzna”, 1967, z. 3/4, 33 s. + tab. + mapa.
  124. a b c Warschauer Adolf: Die städtischen Archive in der Provinz Posen. [w] Mittheilungen der K. Preussischen Archivverwaltung; H. 5, Leipzig 1901, XL + 295 s.
  125. Kobyla Góra, która w 1798 roku liczyła tylko 125 mieszkańców, tak jak wiele innych najmniejszych miast w prowincji przestała być w statystykach pruskich zaliczana do ośrodków miejskich. [1]
  126. Historisch statistisch topographische Beschreibung von Südpreußen
  127. a b Zwięzła historia Dąbia.
  128. Stadt Lagow
  129. Jedlina-Zdrój – Encyklopedia PWN – źródło wiarygodnej i rzetelnej wiedzy, encyklopedia.pwn.pl [dostęp 2017-12-11] (pol.).
  130. Weczerka Hugo (1974). Stadt- und Marktgründungen und Stadtabgänge in Schlesien 1450–1800. „Zeitschrift für Ostforschung”, Jg. 23, 1974, H. 2, s. 193–261.
  131. Nieznana miejscowość na Ziemi Łomżyńskiej.

BibliografiaEdytuj

  • Amtliches Gemeindeverzeichnis für das Deutsche Reich: auf Grund der Volkszählung 1939. Verlag für Sozialpolitik, Wirtschaft und Statistik, Paul Schmidt, 1941.
  • Atlas Rzeczypospolitej Polskiej, 1993–1997, M. Najgrakowski (red.), IGiPZ PAN, Główny Geodeta Kraju, Warszawa (arkusz 13.2–13.7, autor: M. Najgrakowski).
  • Dymitrow M., 2012, The Hidden Face of Urbanity. Morphological Differentiation of Degraded and Restituted Towns in Poland in the Context of the Efficacy of the National Administrative System, Göteborg University, Göteborg.
  • Dziennik Praw / Дневникъ Законовъ, 1869–1870, 1869: Vol. 69, № 235, 243, s. 244–253, 414–429, 460–473. Warszawa • 1870: Vol. 70, № 241–244, s. 66–83, 92–99, 122–131, 158–159, 166–167, 188–189, 192–193, 366–369, 460–461, Warszawa.
  • Gajewski M., 1965, Ludność miast w latach 1945–1964, GUS, Warszawa
  • Gawryszewski A., 2005, Ludność Polski w XX wieku, Monografia, 5, IGiPZ PAN, Warszawa.
  • GUS, 1923–1926, Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom I–XV [Tom I – Warszawskie (1925) • Tom II – Łódzkie (1925) • Tom III – Kieleckie (1925) • Tom IV – Lubelskie (1924) • Tom V – Białostockie (1924) • Tom VI – Ziemia Wileńska (1923) • Tom VII – Nowogródzkie (1923) • Tom VIII – Poleskie (1924) • Tom IX – Wołyńskie (1923) • Tom X – Poznańskie (1926) • Tom IX – Pomorskie (1926) • Tom XII – Krakowskie i Śląsk Cieszyński (1925) • Tom XIII – Lwowskie (1924) • Tom IX – Stanisławowskie (1924) • Tom IX – Tarnopolskie (1923)], GUS, Warszawa.
  • GUS, 1932, Drugi Powszechny Spis Ludności z dnia 9 grudnia 1931 r., GUS, Warszawa.
  • GUS, 1933, Skorowidz gmin Rzeczypospolitej Polskiej. Ludność i budynki, GUS, Warszawa.
  • GUS, 1946, Powszechny sumaryczny spis ludności z dn. 14. II 1946 r., GUS, Warszawa.
  • von Holsche A C., 1800, Geographie und Statistik von West-, Süd- und NeuOstpreussen, nebst einer kurzen Geschichte des Königreichs Polen bis zu dessen Zertheilung. Tom I (Neu-Ost-preussen), Berlin.
  • Jelonek A., 1967, Ludność miast i osiedli typu miejskiego na ziemiach Polski od 1810 do 1960 r., Dokumentacja Geograficzna, 3/4, IG PAN, Warszawa.
  • Kantor-Pietraga I., 2014, Systematyka procesu depopulacji miast na obszarze Polski od XIX do XXI wieku, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice.
  • Karpiniec J., 1932, Ilość osad miejskich byłej Galicji i podział ich na miasta i miasteczka, [w] Bujak F., Rutkowski J. (red.), Roczniki dziejów społeczno-gospodarczych, 2, s. 1–37.
  • Kołodziejczyk R., 1979, Zamiana miast na osady w Królestwie Polskim, [w] Kołodziejczyk R. (red.), Miasta, mieszczaństwo, burżuazja w Polsce w XIX w. Szkice i rozprawy historyczne, PWN, Warszawa, s. 52–66.
  • Krótka statystyka Gubernji Królestwa Polskiego obejmująca rozległość i ludność tychże Gubernji oraz wykaz osad i gmin [Przedruk uzupełniony ze Skorowidza do Dziennika Praw, wydanego w połowie 1870 r.], 1870, Warszawa.
  • Krzysztofik R., 2006, Nowe miasta w Polsce w latach 1980–2007. Geneza i mechanizmy rozwoju. Próba typologii, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Sosnowiec.
  • Krzysztofik R., 2007, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficznohistoryczna, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice.
  • Kwiatek J., Lijewski T., 1998, Leksykon miast polskich, Muza, Warszawa.
  • Mazurkiewicz J., 1967, Likwidacja ustroju miejskiego mniejszych miast w Księstwie Warszawskim i Królestwie Polskim w okresie przed masową zamianą miast na osady (1807–1864), Rocznik Lubelski, 10, s. 211–228
  • Miasta polskie w tysiącleciu. T. 1, 1965, M. Siuchniński (red.), Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław-Warszawa-Kraków.
  • Miasta polskie w tysiącleciu. T. 2, 1967, M. Siuchniński (red.), Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław-Warszawa-Kraków.
  • Mielcarek A., 2008, Podziały terytorialno-administracyjne II Rzeczypospolitej w zakresie administracji zespolonej, Wydawnictwo Neriton, Warszawa.
  • Najgrakowski M., 2009, Miasta Polski do początku XXI wieku. Podstawowe informacje o datach założenia i likwidacji, Dokumentacja Geograficzna, 39, IGiPZ PAN, Warszawa.
  • Nietyksza M., 1986, Rozwój miast i aglomeracji miejsko-przemysłowych w Królestwie Polskim 1865–1914, PWN, Warszawa.
  • Orts-Repertorium des Königreiches Galizien und Lodomerien mit dem Grossherzogthume Krakau, 1874, K.K. Statistische Central-Commission, Wien.
  • Rewieńska W., 1938, Miasta i miasteczka w północno-wschodniej Polsce – położenie topograficzne, rozplanowanie, fizjonomia. Studium antropogeograficzne, Uniwersytet Stefana Batorego, Wilno.
  • Siemiński J. L., 2000, Byłe (zdegradowane) miasteczka w Polsce, Przestrzeń. Informator planowania przestrzennego, 11(2/2000).
  • Skorowidz gmin Galicyi opracowany na podstawie wyników spisu ludności z dnia 31 grudnia 1900, 1907, Wiedeń.
  • Skorowidz wszystkich miejscowości położonych w Królestwie Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkim Księstwem Krakowskim, 1868, Lwów.
  • Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, 1880–1895, F. Sulimirski, B. Chlebowski (red.), W. Walewskiego, Warszawa.
  • Special Orts-Repertorium von Galizien, 1886, Hölder, Wien.
  • Special Orts-Repertorium von Galizien. Neubearbeitung auf grund der Ergebnisse der Volkszählung von 31 Dezember 1890, 1893, Hölder, Wien.
  • Srokowski S. (red.), 1948, Podział administracyjny Rzeczypospolitej Polskiej, Biblioteka Samorządowca, 77, Warszawa.
  • Spórna, T., Krzysztofik, R., & Dymitrow, M. (2015). Degraded and restituted towns in numbers / Miasta zdegradowane i restytuowane w liczbach, [In] Krzysztofik, R., & Dymitrow, M. (Eds.), Degraded and restituted towns in Poland: Origins, development, problems / Miasta zdegradowane i restytuowane w Polsce. Geneza, rozwój, problemy. Gothenburg: University of Gothenburg, s. 367–368 / 369–422.
  • Szturm de Sztrem E., 1925, Charakter prawny miast w województwach wschodnich b. dzielnicy rosyjskiej, Kwartalnik Statystyczny, 2(1), s. 217–221.
  • Trzebiński W., Borkiewicz A., 1956, Podziały administracyjne Królestwa Polskiego 1815–1918, Polska Akademia Nauk, Warszawa.
  • Uhorczak F. R., 1937, Miasta w Polsce, Lwów.
  • de Verdmon-Jacques L., 1902, Krótka monografia wszystkich miast, miasteczek i osad w Królestwie Polskiem, Drukarnia Rubieszewskiego i Wrotnowskiego, Warszawa.
  • Zmiany administracyjne miast 1945–1984, 1985, Statystyka Polski, Statystyka Regionalna, 7, GUS, Warszawa.
  • Zmiany administracyjne miast i osiedli 1918–1963, 1964, M. Gajewski, GUS, Warszawa.