Mikołaj Melanowicz

japonista polski

Mikołaj Melanowicz (ur. 10 września 1935 w Piszczacu) – profesor, japonista, tłumacz literatury japońskiej.

Mikołaj Melanowicz
Data i miejsce urodzenia 10 września 1935
Piszczac
profesor
Specjalność: japonistyka
Alma Mater Uniwersytet Warszawski
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Krzyż Zasługi Złote Promienie ze Wstęgą Orderu Świętego Skarbu (Japonia) (od 2003)

ŻyciorysEdytuj

Studiował na Uniwersytecie Warszawskim (1954–1959) japonistykę i na Uniwersytecie Waseda w Tokio (1964–1966 oraz 1973–1974). Przebywał również jako wizytujący profesor na Uniwersytecie Kansas (1986) oraz w International Research Center for Japanese Studies[a] w Kioto (1990–1991).

Autor obszernej trzytomowej monografii pt. Literatura japońska. Opublikował liczne przekłady współczesnych pisarzy japońskich, m.in.: Ryūnosuke Akutagawa, Kōbō Abe, Jun’ichirō Tanizaki, Kenzaburō Ōe, Shūsaku Endō i wielu innych.

W czasach PRL był odznaczony Złotym i Srebrnym Krzyżem Zasługi[1], a w 2005 roku – Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski[2].

W 1997 roku otrzymał japoński Order Świętego Skarbu III klasy[3].

PublikacjeEdytuj

Publikacje książkoweEdytuj

  • Tanizaki Jun’ichirō a krąg japońskiej tradycji rodzimej, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa, str. 264
  • Tanizaki. Japoński most snów, Wyd. Wilga, Warszawa 1994, ​ISBN 83-901029-2-7
  • Literatura japońska, t. 1, Od VI do połowy XIX wieku, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994, str. 589
  • Literatura japońska, t. 2, Proza XX wieku, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994, str. 523.
  • Literatura japońska, t. 3, Poezja XX wieku • Teatr XX wieku, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1996, str. 471
  • Formy w literaturze japońskiej, WUJ, Kraków 2003, str. 287, ISBN 83-233-1681-3
  • Japońskie narracje. Studia o pisarzach współczesnych, WUJ, Kraków 2004, str. 243, ISBN 83-223-1926-X
  • Japoński dramat telewizyjny. Mukōda Kuniko, Yamada Taichi i taiga dorama, DIALOG, Warszawa 2009, str. 306, ​ISBN 978-83-61203-27-8
  • Historia literatury japońskiej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2012, ​ISBN 978-83-01-17214-5

ArtykułyEdytuj

  • Geneza symbolizmu w poezji japońskiej [w:] Przegląd Orientalistyczny, nr 2 (50), PTO, Warszawa 1965, s. 117-126.
  • W stronę Dalekiego Wschodu. Nobel 68 [w:] Polityka, nr 43, s. 7, 1968
  • Twórczość poetycka Hagiwary Sakutarō. W kręgu symbolistów [w:] Rocznik Orientalistyczny, t. XXXIII, nr 2, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1970, s. 7-20.
  • U źródeł nacjonalizmu japońskiego [w:] Argumenty, nr 9 (664), 1971
  • Nacjonalizm po Hirosimie [w:] Argumenty, nr 20 (675), 1971
  • Nacjonalizm i tradycja [w:] Argumenty, nr 28 (683), 1971
  • The Drama of Disillusionment in Modern Japanese Literature until 1923 [w:] Zagadnienia Rodzajów Literackich, t. XVII, z. I, 1974.
  • Native Tradition in Contemporary Japanese Literarture [w:] Problemy Literatur orientalnych, Warszawa 1974.
  • Zainteresowanie Japonią i Koreą oraz główne kierunki rozwoju polskiej japonistyki i koreanistyki [w:] Przegląd Orientalistyczny, nr 4 (100), Polskie Towarzystwo Orientalistyczne, Warszawa 1976, s. 376-386
  • Kazuko Shiraishi [w:] Literatura na Świecie, nr 1 (81), Wydawnictwo Współczesne, Warszawa 1978, s. 78-81
  • Wiersz wolny w japońskiej poezji współczesnej [w:] Przegląd Orientalistyczny, nr 3 (79), Polskie Towarzystwo Orientalistyczne, Warszawa 1979
  • Ōe Kenzaburō – moralista [w:] Przegląd Orientalistyczny, nr 1, Wydawnictwo PTO, Warszawa 1981, s. 3-15
  • Ucieczka z labiryntu [w:] Literatura na Świecie, nr 8 (157), Wydawnictwo Współczesne, Warszawa 1984, s. 3-10
  • Człowiek bez ojczyzny (szkic do portretu Abe Kobo) [w:] Literatura na Świecie, nr 8 (157), Wydawnictwo Współczesne, Warszawa 1984, s. 178-184
  • Sienkiewicz w Japonii [w:] Literatura na Świecie, nr 8 (157), Wydawnictwo Współczesne, Warszawa 1984, s. 363-364
  • Od Hanoi po rzekę Sajgon [w:] Literatura na Świecie, nr 6 (179), Wydawnictwo Współczesne, Warszawa 1986
  • Tradition in Japanese Literature. The Case of Tanizaki Jun’ichirō [w:] Rocznik Orientalistyczny, t. XLVI, nr 2, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1990, s. 93-98
  • Ethos in the Novels by Jun’ichirō Tanizaki and Henryk Sienkiewicz [w:] Senri Ethnological Studiem, nr 28, tom pt. Japanese Civilization in the Modern Word V, National Museum of Ethnology, Osaka 1990
  • The Power of Illusion: Mishima Yukio and Madame de Sade [w:] Japan Review, nr 3, Kioto 1992, s. 1-13
  • Time in Japanese Culture [w:] Categories in Eastern and Western Poetics, Wydawnictwa UW, Warszawa 1992
  • Hyōhakusha Hagiwara Sakutarō (A wandering poet Hagiwara Sakutarō) [w:] Proceedings of the 16th International Conference, Narodowy Instytut literatury, Tokio 1992, s. 239-251
  • Fantastyka naukowa w Japonii oraz katastrofizm Abe Kōbō i Komatsu Sakyō [w:] Japonica, nr 1, Wydawnictwa UW, Warszawa 1993, s. 57-66
  • Poezja okresu Shōwa – lata 1920-1940 [w:] Japonica, nr 2, Wydawnictwa UW, Warszawa 1994, s. 51-64
  • Ōe Kenzaburō laureatem Literackiej Nagrody Nobla 1994 [w:] Przegląd Orientalistyczny, nr 3-4 (171-172), Wydawnictwo PTO, Warszawa 1994, s. 113-116
  • Poezja okresu Shōwa (2). Czasy powojenne [w:] Japonica, nr 3, Wydawnictwa UW, Warszawa 1994, s. 51-66
  • Współczesny dramat japoński w okresie modernizacji. Głównie o kabuki [w:] Japonica, nr 4, Wydawnictwa UW, Warszawa 1995, s. 53-64
  • Haiku XX wieku, cz. I [w:] Japonica, nr 5, Wydawnictwa UW, Warszawa 1995, s. 47-64
  • Haiku XX wieku (cz. II) [w:] Japonica, nr 6, Wydawnictwa UW, Warszawa 1996, s. 57-66
  • Zmierzch Dazaia Osamu – requiem dla upadłej klasy [w:] Japonica, nr 11, Wydawnictwa UW, Warszawa 1999, s. 33-44
  • Sasameyuki – semiotyka tytułu wobec świata przedstawionego w powieści [w:] Japonica, nr 13, Zakład Japonistyki i Koreanistyki UW, Warszawa 2000, s. 25-46
  • Kobiety w twórczości Ōe Kenzaburō – rola narratora w powieści Jinsei no shinseki [w:] Japonica, nr 14, Zakład Japonistyki i Koreanistyki UW, Warszawa 2001, s. 25-56
  • Legendy masowej kultury: „dramat-rzeka” w latach 1998-1999 [w:] Japonica, nr 15, Zakład Japonistyki i Koreanistyki UW, Warszawa 2002, s. 25-44
  • Winds over Ryukyu. A Narrative on the Ryukyu Kingdom in 17th Century [w:] Silva Iaponicarum, t. VI, Instytut Orientalistyczny UAM, Poznań 2005, s. 9-17
  • Polisystemowość i polisemizm w cywilizacji i kulturze japońskiej [w:] Janusz Danecki, Andrzej Flis (red.), Wartości Wschodu i wartości Zachodu. Spotkania cywilizacji, Universitas, Kraków 2005
  • Wagahai wa neko de aru – Narrator’s eyes and ears [w:] Silva Iaponicarum, t. VII, Instytut Orientalistyczny UAM, Poznań 2006, s. 22-29

TłumaczeniaEdytuj

  • Kenji Miyazawa, Haru to shura (Wiosna i demony), [w:] Przegląd Orientalistyczny, nr 2 (34), PTO, Warszawa 1960, s. 175-188
  • Ryūnosuke Akutagawa Bisei czeka… [w:] Przegląd Orientalistyczny, nr 3 (35), PTO, Warszawa 1960, s. 325-327
  • Shōhei Ōoka, Ognie na wyspie Leyte (Filipiny) – Słów kilka o współczesnym pisarzu japońskim Ōoka Shōhei [w:] Przegląd Orientalistyczny, nr 4 (36), PTO, Warszawa 1960, s. 403-407.
  • Ryūnosuke Akutagawa, Kappy, PIW, Warszawa 1963; oraz [w:] Przegląd Orientalistyczny, nr 1 (45), PTO, Warszawa 1964, s. 33-40
  • Kōbō Abe, Kobieta z wydm (Suna-no onna), wyd. I (wyd. II – 1971, wyd. III – 1975), PIW, Warszawa 1968
  • Yasunari Kawabata, Kochanka ubogich (Hinja-no koibito) [w:] Życie Warszawy, 5-8 XII 1968
  • Yasunari Kawabata, Tancerka z Izu [w:] Kontynenty, nr 1, 1969
  • Jun’ichirō Tanizaki, Ashikari, czyli źle mi bez ciebie [w:] Dwie opowieści o miłości okrutnej, PIW, Warszawa 1971, s. 5-75
  • Jun’ichirō Tanizaki, Shunkinshō, czyli rozmyślania nad życiem Wiosennej Harfy [w:] Dwie opowieści o miłości okrutnej, PIW, Warszawa 1971, s. 77-177
  • Masuji Ibuse, Czarny deszcz (Kuroi ame), Książka i Wiedza, Warszawa 1971
  • Jun’ichirō Tanizaki, Dziennik szalonego starca, Wyd. Wilga, Warszawa 1972, ​ISBN 83-901029-1-9
  • Kenzaburō Ōe, Zdobycz [w:] Cień wschodzącego słońca: Opowiadania, Książka i Wiedza, Warszawa 1972
  • Haruo Umezaki, Wiśniowa wyspa [w:] Cień wschodzącego słońca: Opowiadania, Książka i Wiedza, Warszawa 1972
  • Tamiki Hara, Kwiaty lata [w:] Cień wschodzącego słońca: Opowiadania, Książka i Wiedza, Warszawa 1972
  • Fumiko Hayashi, Kości [w:] Cień wschodzącego słońca: Opowiadania, Książka i Wiedza, Warszawa 1972
  • Masuji Ibuse, Dowódca [w:] Cień wschodzącego słońca: Opowiadania, Książka i Wiedza, Warszawa 1972
  • Sōseki Natsume, Sedno rzeczy (Kokoro), PIW, Warszawa 1973
  • Sōseki Natsume, Jestem kotem (Wagahai-wa neko-de aru), Książka i Wiedza, Warszawa 1977
  • Kazuko Shiraishi, My Tokyo [w:] Literatura na Świecie, nr 1 (81), Wydawnictwo Współczesne, Warszawa 1978, s. 70-77
  • Kenzaburō Ōe, Futbol ery Manen, PIW, Warszawa 1979
  • Kōbō Abe, Schadzka [w:] Literatura na Świecie, nr 8 (157), Wydawnictwo Współczesne, Warszawa 1984, s. 11-81
  • Junji Kinoshita, Yuzuru, czyli Wieczorny żuraw [w:] Literatura na Świecie, nr 8 (157), Wydawnictwo Współczesne, Warszawa 1984, s. 185-203
  • Taiko Hirabayashi, Ludzkie życie (Hito-no inochi) [w:] Tydzień świętego mozołu – opowiadania japońskie 1945-1975, wybór, wstęp i noty Mikołaj Melanowicz, PIW, Warszawa 1986, s. 86-103
  • Yasushi Inoue, Loulan (Rōran) [w:] Tydzień świętego mozołu – opowiadania japońskie 1945-1975, wybór, wstęp i noty Mikołaj Melanowicz, PIW, Warszawa 1986, s. 104-142
  • Takeshi Kaikō, Żołnierska zapłata (Heishi-no hōshū) [w:] Tydzień świętego mozołu – opowiadania japońskie 1945-1975, wybór, wstęp i noty Mikołaj Melanowicz, PIW, Warszawa 1986, s. 143-167
  • Yasunari Kawabata, Zatoka Łuku (Yumiura-shi) [w:] Tydzień świętego mozołu – opowiadania japońskie 1945-1975, wybór, wstęp i noty Mikołaj Melanowicz, PIW, Warszawa 1986, s. 168-176
  • Kenzaburō Ōe, Hojność umarłych (Shisha-no ogori) [w:] Tydzień świętego mozołu – opowiadania japońskie 1945-1975, wybór, wstęp i noty Mikołaj Melanowicz, PIW, Warszawa 1986, s. 334-369
  • Jun’ichirō Tanizaki, Ulotny most snów (Yume-no uki-hashi) [w:] Tydzień świętego mozołu – opowiadania japońskie 1945-1975, wybór, wstęp i noty Mikołaj Melanowicz, PIW, Warszawa 1986, s. 411-465
  • Yasunari Kawabata, Tysiąc żurawi, śpiące piękności, PIW, Warszawa 1987
  • Shūsaku Endō Samuraj, Wyd. PAX, Warszawa 1987, ​ISBN 83-211-0793-1
  • Sakyō Komatsu, Zatonięcie Japonii (Nihon chinbotsu), Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1989
  • Kōbō Abe, Schadzka, Wyd. Wilga, Warszawa 1995, ​ISBN 83-86664-86-X
  • Kōbō Abe, Czwarta epoka, Wyd. Wilga, Warszawa 1995, ​ISBN 83-7156-023-0
  • Shūsaku Endō, Głęboka rzeka, Wyd. Muza, Warszawa 1996, ​ISBN 83-7079-509-9
  • Takashi Tsujii, Ulotny zapach śliwy [w:] Japonica, nr 8, Wydawnictwa UW, Warszawa 1998, s. 83-90
  • Ryūnosuke Akutagawa, Rashōmon - Brama Demonów, Wierność Biseia, Jesienne góry, W Gąszczu, W krainie wodników, Życie pewnego szaleńca, [w:] Życie szaleńca, Dialog, Warszawa 1998
  • Osamu Dazai, Zmierzch [w:] Japonica, nr 11, Wydawnictwa UW, Warszawa 1999, s. 127-150
  • Osamu Dazai, Zmierzch, Dialog, Warszawa 2001, ​ISBN 83-88238-61-2
  • Yasunari Kawabata, Śpiące piękności. Tysiąc żurawi, Wyd. Muza, Warszawa 2002, ​ISBN 83-7319-209-3

Recenzje i omówieniaEdytuj

  • Irys, Opowiadania japońskie, przełożyła Anna Gostyńska, według wyboru i przekładu angielskiego I. Morrisa, PIW, s. 200 [w:] Przegląd Orientalistyczny, nr 2 (38), PTO, Warszawa 1961, s. 227-230
  • Dziesięć tysięcy liści. Antologia literatury japońskiej, przełożył z japońskiego, wstęp i komentarz opracował Wiesław Kotański, PWN, Warszawa, s. 401+3 nlb. [w:] Przegląd Orientalistyczny, nr 3 (43), PTO, Warszawa 1962, s. 293-295
  • Wanda Gall, Japonia kraj kontrastów, Wiedza Powszechna, Warszawa, str. 222+3 [w:] Przegląd Orientalistyczny, nr 2 (46), PTO, Warszawa 1964, s. 156-157
  • Lucjan Wolanowski, Zwierciadło bogini. Reporter w kraju tranzystorów i gejsz, Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, Warszawa 1961, s. 357+3 [w:] Przegląd Orientalistyczny, nr 2 (46), PTO, Warszawa 1964, s. 157-159
  • Murakami Haruki, Nejimakidori-kuronikuru. Daiichibu Dorobō kasagi-hen (Kronika Ptaka Nakręcającego Sprężynę. Część pierwsza. Sroka złodziejka), Dainibu. Yogen suru tori-hen (Część druga. Ptak przepowiadający przyszłość), Shinchōsha, Tokio 1994 [w:] Japonica, nr 4, Wydawnictwa UW, Warszawa 1995, s. 148-150
  • Wiesław Kotański, Dziedzictwo japońskich bogów. Uranokracja, Wyd. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1995 [w:] Japonica, nr 6, Wydawnictwa UW, Warszawa 1996, s. 159-161
  • Kazuo Ishiguro, Niepocieszony, w przekładzie Tomasza Sikory, Dom Wydawniczy „Rebis”, Poznań 1996 [w:] Japonica, nr 8, Wydawnictwa UW, Warszawa 1998, s. 156-158
  • Janusz Modry, W objęciach geopolityki: Polska, Japonia, Eurazja: Publicystyka na łamach „Kultury” 1981-2000 [w:] Japonica, nr 14, Zakład Japonistyki i Koreanistyki UW, Warszawa 2001, s. 241-242
  • Amélie Nothomb, Z pokorą i uniżeniem [w:] Japonica, nr 14, Zakład Japonistyki i Koreanistyki UW, Warszawa 2001, s. 242-244
  • Stanisław Zwierzyński, Świat nie jest dla Hamletów. Poezje Uty [w:] Japonica, nr 14, Zakład Japonistyki i Koreanistyki UW, Warszawa 2001, s. 244-246
  • Shimborusuka shishū (Zbiór wierszy Szymborskiej), „Sekai Gendaishi Bunko” („Biblioteka Współczesnej Poezji Świata”) [w:] Japonica, nr 14, Zakład Japonistyki i Koreanistyki UW, Warszawa 2001, s. 244-246
  • Stephen Synder, Philips Gabriel (red.), Ōe and Beyond: Fiction in Contemporary Japan [w:] Japonica, nr 15, Zakład Japonistyki i Koreanistyki UW, Warszawa 2002, s. 215-220
  • Michele Marra, Modern Japanese Aesthetics. A Reader [w:] Japonica, nr 15, Zakład Japonistyki i Koreanistyki UW, Warszawa 2002, s. 221-225

UwagiEdytuj

  1. International Research Center for Japanese Studies (Nichibunken) zostało założone w 1987 roku. Zajmuje się badaniami interdyscyplinarnymi dotyczącymi kultury Japonii, widzianej z perspektywy międzynarodowej. Jest międzyuczelnianym instytutem badawczym wspieranym ze środków rządowych.

PrzypisyEdytuj

  1. Kto jest kim w Polsce 1984. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1984, s. 608–609. ISBN 83-223-2073-6.
  2. M.P. z 2005 r. nr 73, poz. 996
  3. Arkadiusz Tarnowski: Polska i Japonia 1989-2004. Stosunki polityczne, gospodarcze i kulturalne. Warszawa: Trio, 2009, s. 224