Milo Đukanović

polityk czarnogórski

Milo Đukanović, cyr. Мило Ђукановић (wym. [mǐ:lɔ̝ d͡ʑǔkanɔ̝v̞it͡ɕ] i; ur. 15 lutego 1962 w Nikšiciu[2]) – czarnogórski polityk i ekonomista, czterokrotnie premier Czarnogóry (1991–1998, 2003–2006, 2008–2010, 2012–2016), stojący łącznie na czele sześciu gabinetów, w latach 1998–2002 i od 2018 prezydent Czarnogóry, od 1998 przewodniczący Demokratycznej Partii Socjalistów Czarnogóry (DPS).

Milo Đukanović
Мило Ђукановић
Ilustracja
Milo Đukanović (2010)
Data i miejsce urodzenia

15 lutego 1962
Nikšić

Prezydent Czarnogóry
Okres

od 20 maja 2018

Przynależność polityczna

DPS

Poprzednik

Filip Vujanović

Premier Czarnogóry
Okres

od 4 grudnia 2012
do 28 listopada 2016

Przynależność polityczna

Demokratyczna Partia Socjalistów Czarnogóry

Poprzednik

Igor Lukšić

Następca

Duško Marković

Premier Czarnogóry
Okres

od 29 lutego 2008
do 29 grudnia 2010

Przynależność polityczna

DPS

Poprzednik

Željko Šturanović

Następca

Igor Lukšić

Premier Czarnogóry
Okres

od 8 stycznia 2003
do 10 listopada 2006

Przynależność polityczna

DPS

Poprzednik

Filip Vujanović[1]

Następca

Željko Šturanović

Prezydent Czarnogóry
Okres

od 15 stycznia 1998
do 25 listopada 2002

Przynależność polityczna

DPS

Poprzednik

Momir Bulatović

Następca

Filip Vujanović (p.o.)

Premier Czarnogóry
Okres

od 15 lutego 1991
do 5 lutego 1998

Przynależność polityczna

DPS

Poprzednik

Radoje Kontić

Następca

Filip Vujanović

Zbigniew Rau i Milo Đukanović (2022)

ŻyciorysEdytuj

W wieku 15 lat wstąpił do komunistycznej młodzieżówki, a po osiągnięciu pełnoletniości został członkiem Związku Komunistów Czarnogóry (SKCG), wchodzącego w skład Związku Komunistów Jugosławii[3]. W młodości uprawiał koszykówkę[4] (w 2011 powołany na prezesa czarnogórskiej federacji w tej dziedzinie[2]). W 1984 ukończył studia ekonomiczne na Uniwersytecie Czarnogóry[5]. Nie pracował w wyuczonym zawodzie, był zatrudniony w jako etatowy działacz partyjny, stając się bliskim współpracownikiem Momira Bulatovicia[3]. W drugiej połowie lat 80. wchodził w skład prezydiów młodzieżówek (jugosłowiańskiej i czarnogórskiej), awansował też do komitetu centralnego Związku Komunistów Jugosławii[2].

W pierwszych pluralistycznych wyborach w 1990 komuniści odnieśli w Czarnogórze zdecydowane zwycięstwo, zyskując ponad 80 miejsc w 125-osobowym parlamencie[3]. W lutym 1991 Milo Đukanović został pierwszym premierem Czarnogóry[6]. Dołączył do powołanej przez Momira Bulatovicia (którego wybrano na prezydenta Czarnogóry) postkomunistycznej Demokratycznej Partii Socjalistów Czarnogóry, powstałej z przekształcenia SKCG[2]. Od 1992 do 1993 był jednocześnie ministrem obrony[7]. W 1994 objął funkcję wiceprzewodniczącego swojego ugrupowania[5]. Już w pierwszej połowie lat 90. pojawiły się spory między nim a prezydentem, głównie dotyczące zakresu współpracy i poparcia dla serbskiego przywódcy Slobodana Miloševicia, którego bliskim stronnikiem był Momir Bulatović. Milo Đukanović w prowadzonej polityce starał się normalizować stosunku z państwami zachodnimi celem uzyskania pomocy gospodarczej. Z drugiej strony opowiadał się za pozostaniem Czarnogóry w ramach Federalnej Republiki Jugosławii, jednocześnie otwarcie żądając równego statusu tego kraju i Serbii[3].

W 1997 doszło do rozłamu w DPS, w rezultacie w wyborach prezydenckich w tym samym roku premier wystartował przeciwko dotychczasowemu prezydentowi. W drugiej turze głosowania Milo Đukanović zwyciężył z wynikiem 50,8% głosów[3]. Urząd prezydenta objął w styczniu 1998, w kolejnym miesiącu formalnie zakończył pełnienie funkcji premiera[6]. Również w 1998 ostatecznie przejął przywództwo w swoim ugrupowaniu[8]. Na czele państwa stał do listopada 2002, nie ubiegał się o reelekcję.

W styczniu 2003 powrócił na stanowisko premiera, zajmując je do listopada 2006[6]. W międzyczasie stał się orędownikiem niepodległości Czarnogóry[3], kierował ruchem politycznym zmierzającym do niezależności państwa[2]. W maju 2006 nurt niepodległościowy zwyciężył w referendum, we wrześniu koalicja kierowana przez lidera socjalistów wygrała wybory parlamentarne. W listopadzie ustąpił jednak z funkcji premiera[5] i p.o. ministra obrony (którym był przez kilka miesięcy w tym samym roku[7]). Objął natomiast mandat deputowanego do Zgromadzenia Czarnogóry, który wykonywał do 2008[2] (wybierany później na posła w kolejnych wyborach w 2009, 2012 i 2016[9]).

Po raz trzeci urząd premiera sprawował od lutego 2008[10] do grudnia 2010[8]. Prezydent Filip Vujanović powołał go w miejsce Željka Šturanovicia, który ustąpił z uwagi na stan zdrowia[11]. Działał na rzecz akcesji Czarnogóry do NATO i Unii Europejskiej. Zrezygnował ze stanowiska w miesiącu, w którym państwo to uzyskało oficjalny status kandydata do UE[12].

Po raz czwarty stanął na czele rządu w grudniu 2012[13]. W 2015 w kraju zaczęło dochodzić do wspieranych przez opozycję protestów, których uczestnicy zarzucali premierowi korupcję i domagali się jego odejścia[14]. W listopadzie 2016 nowym premierem został Duško Marković (również z DPS)[8].

W 2018 wystartował ponownie w wyborach prezydenckich, wygrywając w pierwszej turze z wynikiem 53,9% głosów[15]. Urząd prezydenta objął w maju 2018, powracając do pełnienia tej funkcji po blisko szesnastu latach. W 2020 stanowiąca zaplecze polityczne prezydenta DPS i jej koalicjanci utracili większość w parlamencie na rzecz sojuszu trzech ugrupowań opozycyjnych[16].

Życie prywatneEdytuj

Żonaty z Lidiją (prawniczką), ma syna Blaža[2][5].

PrzypisyEdytuj

  1. Od 5 listopada 2002 obowiązki premiera wykonywał faktycznie wicepremier Dragan Đurović (Filip Vujanović został wówczas wybrany na przewodniczącego parlamentu).
  2. a b c d e f g Milo Đukanović (czarnog.). dps.me. [dostęp 2018-08-28].
  3. a b c d e f Milo Djukanovic (hiszp.). cidob.org. [dostęp 2018-08-28].
  4. Obama’s Not Alone in His Athletic Pursuits (ang.). nytimes.com, 16 listopada 2008. [dostęp 2018-08-28].
  5. a b c d Prime Minister of Montenegro Milo Djukanovic – Biography (ang.). predsjednik.gov.me. [dostęp 2018-08-28].
  6. a b c Rulers: Countries Me-My: Montenegro (ang.). rulers.org. [dostęp 2018-08-28].
  7. a b Rulers: Montenegro: Ministries etc. (ang.). rulers.org. [dostęp 2018-08-28].
  8. a b c Leaders of Montenegro (ang.). zarate.eu. [dostęp 2018-08-28].
  9. Za izbor poslanika u Skupštinu Crne Gore (czarnog.). dik.co.me. [dostęp 2020-04-05].
  10. Milo Djukanović ponownie premierem Czarnogóry. rp.pl, 29 lutego 2008. [dostęp 2018-08-28].
  11. Montenegro’s president nominates Djukanovic to again become premier (ang.). iht.com, 20 lutego 2008. [dostęp 2018-08-28].
  12. Montenegro Prime Minister Milo Djukanovic resigns (ang.). bbc.co.uk, 21 grudnia 2010. [dostęp 2018-08-28].
  13. Montenegro’s new government headed by Milo Đukanović gets voted in (ang.). predsjednik.gov.me, 4 grudnia 2012. [dostęp 2018-08-28].
  14. Montenegro’s fractious opposition takes to the streets (ang.). dw.com, 16 listopada 2015. [dostęp 2018-08-28].
  15. Konačni rezultati izbora za Predsjednika Crne Gore (czarnog.). dik.co.me, 28 kwietnia 2018. [dostęp 2018-08-28].
  16. Montenegro president accepts his party lost election (ang.). reuters.com, 3 września 2020. [dostęp 2020-12-02].