Otwórz menu główne

Moderus Beta (zmodernizowany tramwaj)

Moderus Betatramwaje powstałe w wyniku modernizacji niemieckich wagonów Düwag N8C i M8C, wyprodukowane przez firmę Modertrans Poznań. W latach 2007-2015 zmodernizowano łącznie 65 takich tramwajów i kursują one w Gdańsku i Elblągu.

Moderus Beta
MF 01, MF 13, MF 14 AC BD, MF 18
Ilustracja
Moderus Beta MF 01 przy peronie 2 przystanku PKM Gdańsk Brętowo
Dane ogólne
Producent Düwag/Modertrans
Premiera luty 2007
Lata produkcji 2007–2015
Miejsce produkcji Biskupice
Dane techniczne
Liczba członów 3
Długość 26 640 mm
Szerokość 2330 mm
Wysokość 3650 mm
Liczba i moc silników 2 × 150 kW
Prędkość maksymalna 70 km/h
Wnętrze
Liczba miejsc siedzących 54
Liczba miejsc ogółem 226
[1]
Portal Portal Transport szynowy

KonstrukcjaEdytuj

 
N8C w ZTM Gdańsk, przed modernizacją

Pojazd zbudowano na bazie trójczłonowego, dwukierunkowego tramwaju Düwag N8C, produkowanego w latach 1978-1986. Łącznie zbudowano wówczas 76 sztuk takich tramwajów, 54 dla Dortmundu oraz 22 dla Kassel[2].

Przebudowa tramwaju polegała na wstawieniu nowego środkowego, niskopodłogowego członu (całkowicie własnego projektu), który montowany był pomiędzy istniejące człony. Człon wyposażony jest w drzwi odkładane na zewnątrz, dzięki czemu tramwaj posiada szerokie, pozbawione środkowego słupka wejścia, co zapewnia szybką wymianę pasażerów[3]. Człon ten był wyprodukowany w Biskupicach[4]. Oba czoła tramwaju wymienione zostały na nowe, o nowoczesnym wyglądzie, z przednimi, giętymi, panoramicznymi szybami. Nowa kabina motorniczego posiada klatkę bezpieczeństwa, która zabezpiecza motorniczego w przypadku kolizji[3].

Moderus Beta MF 01 (N8C) jest tramwajem osadzonym na czterech dwuosiowych wózkach. Wózki w pierwszym i trzecim członie są napędowe, a wózki znajdujące się pod przegubem są toczne. Moderus Beta posiada dwa silniki napędowe o mocy 150 kW każdy[1].

Sterowanie jazdą odbywa się za pomocą joysticka z wbudowanym czuwakiem. Tramwaje wyposażone są w rozkładany stopień oraz w przyciski do otwierania drzwi przez pasażerów.

Tramwaj może zabrać łącznie 226 osób[1].

Tramwaje dla Gdańska podczas pierwszej modernizacji wyposażone w: kasowniki tradycyjne; elektroniczne wyświetlacze; nowe, plastikowe siedzenia; monitoring; klimatyzację w kabinie motorniczego[5]. Tramwaje dla Gdańska z drugiej serii zostało dodatkowo wyposażone w klimatyzację przestrzeni pasażerskiej[6]. Jeden z tramwajów z drugiej serii dla Gdańska został pomalowany w kremowe-niebieskie barwy nawiązujące do malowania gdańskich tramwajów z okresu międzywojennego[7].

W 2018 roku w Gdańsku rozpoczął się drugi etap modernizacji tramwajów N8C obejmujący m.in wymianę silników, oświetlenia, ogrzewania i piasecznic oraz montaż ABS[8][9].

EksploatacjaEdytuj

Państwo Miasto Przewoźnik Typ Lata dostaw Liczba
  Polska Gdańsk Gdańskie Autobusy i Tramwaje N8C – MF 01 2009–2012 46 [10][11][12]
N8C – MF 18 2015 16 [13][14][15][12]
Elbląg Tramwaje Elbląskie M8C – MF 13 2013 2 [16]
M8C – MF 14 AC BD 2015 1 [17][14]
Łączna liczba: 65

GdańskEdytuj

 
Wnętrze

W 2007 roku ówczesny ZKM Gdańsk (od 2017 roku Gdańskie Autobusy i Tramwaje) kupił 46 tramwajów Düwag N8C, wycofanych z eksploatacji w Dortmundzie[10][12]. Początkowo były kupowane do obsługi planowanej linii na Chełm, na którą nie mogły wjechać tramwaje Konstal 105Na, które dominowały we flocie przewoźnika[18]. Pierwszy niezmodernizowany tramwaj został przywieziony do Gdańska w lutym 2007. Na tymczasową linię 98 (Jelitkowo-Zaspa) wyjechały 28 kwietnia 2007[19].

 
Stanowisko motorniczego

W 2008 roku rozstrzygnięto przetarg, w wyniku którego wszystkie wagony zostały skierowane na modernizacje do zakładów Modertrans Poznań[10]. Początkowo Modertrans miał problemy z modernizacją wagonów, co powodowało znaczne opóźnienia w realizacji umowy. Pierwszy zmodernizowany N8C został dostarczony 24 kwietnia 2009. Niestety, wagon ten przyjechał niesprawny i do zajezdni Wrzeszcz musiał zostać odholowany. Fakt ten był krytykowany przez miejscową prasę[20]. Ostatni przyjechał 13 kwietnia 2012, prawie półtora roku po terminie[21]. Opóźnienia powodowały, że do Gdańska zaczęły nieplanowo przyjeżdżać składy niezmodernizowane[22]. Tramwaje zostały początkowo przypisane do zajezdni Wrzeszcz, gdzie zastępowały wagony Konstal 105Na, które były przenoszone do Nowego Portu lub złomowane. Od maja 2011 na skutek dostaw wagonów Pesa Swing Moderus Beta MF 01 zostały przydzielane również do zajezdni Nowy Port, gdzie wypierały wagony Konstal 105Na. Istotną zaletą tych wagonów jest dwukierunkowość, która jest wykorzystywana podczas remontów torowiska[21]. Tramwaje te mogą być prowadzone w jeździe ukrotnionej, lecz ze względu na zbyt krótkie przystanki nie jest to wykorzystywane[23].

W maju 2014 ZKM kupił 14 kolejnych N8C, tym razem z Kassel[2]. W przetargu na ich modernizację jedyną ofertę złożył Modertrans, jednakże została ona odrzucona ze względu na przekroczenie budżetu[24]. W kolejnym przetargu wybrano ofertę Modertransu i w listopadzie podpisano umowę na modernizację 16 N8C (w międzyczasie ZKM dokupił 2 tramwaje z Kassel)[25][6]. W nocy z 1 na 2 marca 2015 dostarczono do Gdańska pierwszy tramwaj z drugiej partii[26]. Na początku maja 2 pierwsze tramwaje z drugiej partii wyjechały na trasy[27]. Dostawy zmodernizowanych tramwajów zakończono w połowie sierpnia[28].

W połowie lipca 2016 dwa tramwaje zostały zalane podczas powodzi w Gdańsku[29][30].

W sierpniu 2017 GAiT ogłosił przetarg na remont: 2 pojazdów z Dortmundu, które ucierpiały w powodzi, 8 pojazdów z Kassel wymagających wymiany napędów i 1 pojazdu z Kassel, który ucierpiał podczas wypadku[29]. Jedynym oferentem napraw 3 zepsutych tramwajów był Modertrans, a wymiany napędów spółka 4iB[31], jednak przetarg został unieważniony – Modertrans przekroczył kosztorys, a 4iB nie wpłaciło wadium[32]. Ostatecznie na przełomie maja i czerwca 2018 GAiT podpisały z Modertransem umowę na naprawę 2 zalanych tramwajów[33], a 15 czerwca z 4iB na wykonanie modernizacji układów napędowych i sterowania w 13 tramwajach typu N8C-MF18 i 8 tramwajach typu N8C-MF01[34]. W połowie września 2018 dwa tramwaje były już gotowe[8].

Na przełomie lipca i sierpnia 2017 jeden z tramwajów na zlecenie Muzeum Narodowego w Gdańsku otrzymała złotą okleinę, będąca częścią kampanii zewnętrznej poświęconej obrazowi Sąd Ostateczny Hansa Memlinga[35].

ElblągEdytuj

 
Düwag M8C w Elblągu

Tramwaje Elbląskie zakupiły dwie sztuki tramwajów M8C (wersja wąskotorowa N8C) z Augsburga[36], które poddały modernizacji takiej samej jak ZKM Gdańsk[37]. Zgodnie z warunkami przetargu przyjmowane były oferty tylko zakładów mających doświadczenie w modernizacji przynajmniej 3 sztuk tego typu tramwajów mających dopuszczenie do ruchu na terenie Polski[38]. 7 maja podjęto decyzję o udzieleniu zamówienia firmie Modertrans[39].

18 października 2013 dostarczono pierwszy z dwóch zmodernizowanych wagonów do Elbląga[40], a 10 stycznia 2014 odbyła się jego prezentacja[37].

Na początku 2014 roku Tramwaje Elbląskie zakupiły jeszcze jeden tramwaj M8C z Augsburga, z zamiarem jego modernizacji[41]. 18 sierpnia spółka podpisała z Modertransem umowę na jego modernizację[42], a w lipcu 2015 zmodernizowany tramwaj powrócił do Elbląga[17]. Zakres tego remontu był większy ze względu na uszkodzenia układu napędowego[43].

Na początku 2016 roku Tramwaje Elbląskie zakupiły kolejne 3 tramwaje M8C, tym razem z Mülheim an der Ruhr. Przewoźnik nie zamierza ich jednak modernizować[44].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Düwag N8C_Mod (pol.). Zakład Komunikacji Miejskiej w Gdańsku Sp. z o.o.. [dostęp 1 maja 2013].
  2. a b Gdańsk kupił 14 tramwajów z Kassel. infotram.pl, 2014-05-08. [dostęp 2014-06-24].
  3. a b Tomasz Gieżyński. Modernizacja N8C dla Gdańska w Poznaniu. „Świat Kolei”. 8/2008, s. 9. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  4. Tomasz Gieżyński. Wreszcie postęp w modernizacji wagonów N8C z Dortmundu dla Gdańska. „Świat Kolei”. 4/2009, s. 9. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  5. Gdańsk: 46 tramwajów N8C zmodernizowanych przez Modertrans do 2010 roku (pol.). infotram.pl, 22 lipca 2008. [dostęp 22 lipca 2008].
  6. a b Wszystkie Jazzy na trasie!. infotram.pl, 2015-01-30. [dostęp 2015-01-30].
  7. Kremowo-niebieski N8C już wkrótce w Gdańsku (pol.). infotram.pl, 2015-07-08. [dostęp 2015-07-10].
  8. a b W Gdańsku drugi etap modernizacji tramwajów. I oczekiwanie na nowe PESY. infotram.pl, 2018-09-20. [dostęp 2018-10-14].
  9. “Dortmundy” jak nowe. Jak wygląda modernizacja gdańskich tramwajów?. transport-publiczny.pl, 2018-10-01. [dostęp 2018-11-28].
  10. a b c Arkadiusz Lubka, Marcin Stiasny: Atlas tramwajów. Poznań: Kolpress, 2011, s. 98. ISBN 978-83-920784-6-3.
  11. Tabliczka znamionowa N8C - MF 01
  12. a b c W Gdańsku Gdańskie Autobusy i Tramwaje. infotram.pl, 2017-01-19. [dostęp 2017-01-21].
  13. Komplet zmodernizowanych Dortmundów w Gdańsku (pol.). infotram.pl, 2015-08-17. [dostęp 2015-08-18].
  14. a b Modertrans: Moderus Beta (pol.). [dostęp 2016-07-05].
  15. Zdjęcie tabliczki znamionowej N8C-MF18
  16. Modertrans: M8C na elbląskich torowiskach (pol.). 2014-01-24. [dostęp 2015-08-18].
  17. a b Komplet tramwajów z Augsburga w Elblągu (pol.). infotram.pl, 2015-07-07. [dostęp 2015-07-07].
  18. Krystian Jacobson. Gdańsk – otwarcie linii na Chełm!. „Świat Kolei”. 2/2008, s. 8. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  19. Krystian Jacobson. Poruszają Gdańsk. „Świat Kolei”. 7/2007, s. 8. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  20. T. Gieżyński. Telenoweli modernizacyjnej ciąg dalszy. „Świat Kolei”. 6/2009, s. 9. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  21. a b Krystian Jacobson. Wagony N8C-NF w Gdańsku. „Świat Kolei”. 6/2012, s. 48–49. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  22. Krystian Jacobson. Zamiast w Poznaniu kolejny „dortmunder” w Gdańsku. „Świat Kolei”. 11/2008, s. 8. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  23. Krystian Jacobson. Jazda ukrotniona N8C. „Świat Kolei”. 5/2010, s. 8–9. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  24. Oferta Modertransu jednak za droga dla ZKM Gdańsk. infotram.pl, 2014-06-23. [dostęp 2014-06-25].
  25. Modertrans podpisał umowę z ZKM Gdańsk. infotram.pl, 2014-11-06. [dostęp 2014-11-08].
  26. Pierwszy zmodernizowany N8C z nowej partii już w Gdańsku. infotram.pl, 2015-03-02. [dostęp 2015-03-02].
  27. Gdańsk: Pierwsze N8C z Kassel już na torach. transport-publiczny.pl, 2015-05-05. [dostęp 2015-05-07].
  28. Ostatni używany tramwaj z Niemiec już w Gdańsku. kurierkolejowy.eu, 2015-08-17. [dostęp 2015-08-17].
  29. a b Szykuje się remont 11 tramwajów z Niemiec (pol.). trojmiasto.pl. [dostęp 2017-08-18].
  30. Gdańsk: Zalany po okna tramwaj Swing wróci do Pesy?. transport-publiczny.pl, 2016-07-19. [dostęp 2016-07-19].
  31. Tylko Modertrans chce naprawiać gdańskie N8C. infotram.pl, 2017-09-18. [dostęp 2017-11-01].
  32. Przetarg na modernizację gdańskich N8C unieważniony. infotram.pl, 2017-11-21. [dostęp 2017-12-09].
  33. Modertrans naprawi dwa zalane gdańskie N8C. Umowa podpisana. infotram.pl, 2018-06-01. [dostęp 2018-10-14].
  34. 4iB z umową na modernizacje napędów w gdańskich N8C. infotram.pl, 2018-06-19. [dostęp 2018-10-14].
  35. Złoty tramwaj w Gdańsku. infotram.pl, 2017-08-03. [dostęp 2017-09-17].
  36. M8C za GT6 w Elblągu - InfoTram:. infotram.pl, 2013-04-24. [dostęp 2013-05-13].
  37. a b Elbląg: Inauguracyjny przejazd M8C - Elbląg. [dostęp 2013-05-13].
  38. Elbląg: Modernizacja wagonów M8C - InfoTram:. [dostęp 2013-05-13].
  39. PL-Elbląg: Usługi naprawcze i konserwacyjne - 2013/S 116-198772 - Ogłoszenie o udzieleniu zamówienia – zamówienia sektorowe. 2013-06-14. [dostęp 2014-01-31].
  40. Elbląski M8C. 2013-10-18. [dostęp 2013-10-19].
  41. Trzeci 30-latek z Augsburga wyruszy na elbląskie tory w 2015. 2014-03-12. [dostęp 2014-03-18].
  42. Zamówienie publiczne - 299818-2014. 2014-09-01. [dostęp 2014-09-05].
  43. To jednak Modertrans zmodernizuje kolejny elbląski M8C. 2014-09-04. [dostęp 2014-09-05].
  44. Elbląg kupił trzy M8C (pol.). infotram.pl, 2016-03-07. [dostęp 2016-03-07].