Monica Vitti

włoska aktorka

Monica Vitti, właśc. Maria Luisa Ceciarelli[1] (ur. 3 listopada 1931 w Rzymie, zm. 2 lutego 2022 tamże[2]) – włoska aktorka. Była muzą reżysera Michelangela Antonioniego, u którego we wczesnych latach 60. grała główne role[3][4]. Potem była obsadzana głównie w komediach, współpracując z reżyserem Mario Monicellim. Wystąpiła z Marcellem Mastroiannim, Alainem Delonem, Richardem Harrisem, Terence’em Stampem, Michaelem Caine’em i Dirkiem Bogarde’em.

Monica Vitti
ilustracja
Imię i nazwisko

Maria Luisa Ceciarelli

Data i miejsce urodzenia

3 listopada 1931
Rzym

Data i miejsce śmierci

2 lutego 2022
Rzym

Zawód

aktorka, scenarzystka, reżyserka

Współmałżonek

Roberto Russo (1995–2022; jej śmierć)

Lata aktywności

1954–1992

Vitti zdobyła pięć nagród Davida di Donatello dla najlepszej aktorki, siedem włoskich Złotych Globów dla najlepszej aktorki, Srebrnego Niedźwiedzia za wybitne osiągnięcie artystyczne (1984) na Festiwalu Filmowym w Berlinie oraz nagrodę Honorowego Złotego Lwa (1995) za całokształt twórczości na Festiwalu Filmowym w Wenecji[5].

ŻyciorysEdytuj

Wczesne lataEdytuj

Urodziła się w Rzymie jako córka Adele Vittiglii i Angela Ceciarelliego[6][7]. Występowała w domu przed młodszym rodzeństwem. Zaczynała od amatorskich przedstawień teatralnych. W 1953 ukończyła studia aktorskie w Centro Sperimentale di Cinematografia w Rzymie.

KarieraEdytuj

 
Monica Vitti (ok. 1970)

Pierwszą rolę filmową powierzył jej Ettore Scola w swoim Ridere! Ridere! Ridere! (1954). W 1957 przyłączyła się do Teatro Nuovo di Milano, sceny kierowanej wówczas przez Michelangela Antonioniego[8].

Wkrótce zagrała w jego znanym filmie Przygoda (1960), za rolę w którym otrzymała nagrodę jury na 13. MFF w Cannes. Krytycy zachwycili się rolą Claudii, chłodnej kobiety z zamożnego towarzystwa, która rozwija romans z chłopakiem swojej zaginionej przyjaciółki. Później wzięła jeszcze udział w innych produkcjach Antonioniego: Nocy, Zaćmieniu i Czerwonej pustyni[9].

Spróbowała też hollywoodzkiej kariery, grając tytułową rolę w filmie Modesty Blaise (1966), opartym na komiksie o tym samym tytule. Film był jednak porażką w zgodnej opinii zarówno krytyków jak i publiczności. Vitti wróciła więc do Europy, gdzie zagrała u Luisa Buñuela w Widmie wolności i raz jeszcze pracowała z Antonionim przy realizacji Tajemnicy Oberwaldu.

Zasiadała w jury konkursu głównego na 21. (1968) oraz na 27. MFF w Cannes (1974)[10].

W 1989 napisała scenariusz do dramatu Sekretny skandal (Scandalo segreto), który sama wyreżyserowała i w którym zagrała główną rolę z Elliottem Gouldem. Był to jej ostatni występ na dużym ekranie.

O jej życiu prywatnym wiadomo niewiele, choć w 1993 opublikowała swoją autobiografię pod tytułem Sette sotane (wł. Siedem spódnic). Dwa lata później poślubiła Roberta Russo.

Była na okładkach magazynów takich jak „L’Europeo”, „Film”, „Elle” czy „Vogue[11].

Życie prywatneEdytuj

W latach 1957–1967 była związana z Michelangelem Antonionim[12]. W 1995 Vitti wyszła za mąż za Roberto Russo, z którym była w związku od 1973[12].

ŚmierćEdytuj

Ostatni raz wystąpiła publicznie w 2002 na paryskiej premierze musicalu scenicznego Notre-Dame de Paris. W 2015 wycofała się z życia publicznego z powodu choroby Alzheimera. W 2018 jej mąż potwierdził, że nadal mieszka z nim w domu w Rzymie i że osobiście się nią opiekował z pomocą opiekunki. Vitti zmarła z powodu powikłań choroby Alzheimera 2 lutego 2022 w wieku 90 lat[13].

FilmografiaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Monica Vitti, ‘queen of Italian cinema’, dies aged 90. [w:] The Guardian [on-line]. 2022-02-02}. [dostęp 2022-02-02].
  2. È morta Monica Vitti, talento smisurato del cinema italiano. „la Repubblica”. [dostęp 2022-02-02]. (wł.).
  3. Monica Vitti, [w:] Encyclopædia Britannica [online] [dostęp 2022-02-02] (ang.).
  4. Monica Vitti. Rotten Tomatoes. [dostęp 2022-02-02]. (ang.).
  5. Monica Vitti Awards. AllMovie. [dostęp 2022-02-02]. (ang.).
  6. Camilla Prato: Addio a Monica Vitti, la donna che seppe tener testa ai “grandi maschi” della commedia italiana. LaNazione.it. [dostęp 2022-02-02]. (wł.).
  7. Giorgia articolista: Monica Vitti biografia. AlphabetCity. [dostęp 2022-02-02]. (wł.).
  8. Monica Vitti biografia. MYmovies.it. [dostęp 2022-02-02]. (wł.).
  9. Hal Erickson: Monica Vitti Biography. AllMovie. [dostęp 2022-02-02]. (ang.).
  10. Monica Vitti Trivia. FamousFix. [dostęp 2022-02-02]. (ang.).
  11. Monica Vitti Magazines. FamousFix. [dostęp 2022-02-02]. (ang.).
  12. a b Monica Vitti Relationships. FamousFix. [dostęp 2022-02-02]. (ang.).
  13. Rick Lyman: Monica Vitti, ‘Queen of Italian Cinema,’ Dies at 90. „The New York Times”, 2022-02-02. [dostęp 2022-02-02].

Linki zewnętrzneEdytuj