Otwórz menu główne

Mordarka

wieś w województwie małopolskim

Mordarkawieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie limanowskim, w gminie Limanowa[3][4].

Mordarka
Część wsi pod Łysą Górą
Część wsi pod Łysą Górą
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat limanowski
Gmina Limanowa
Sołectwo Mordarka
Liczba ludności (2011) 2580[1][2]
Strefa numeracyjna 18
Kod pocztowy 34-600
Tablice rejestracyjne KLI
SIMC 0439196
Położenie na mapie gminy wiejskiej Limanowa
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Limanowa
Mordarka
Mordarka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Mordarka
Mordarka
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Mordarka
Mordarka
Położenie na mapie powiatu limanowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu limanowskiego
Mordarka
Mordarka
Ziemia49°41′50″N 20°27′47″E/49,697222 20,463056
Nocny Widok z Sałasza Zachodniego

Spis treści

Położenie geograficzneEdytuj

Mordarka graniczy na zachodzie z Limanową i Sowlinami, na południu ze Starą Wsią i Siekierczyną, na wschodzie z Pisarzową, a na północy z wsiami gminy LaskowaJaworzną i Żmiącą. Przez południowe tereny wsi przebiega droga wojewódzka nr 28 z Limanowej do Nowego Sącza. Przez Mordarkę biegnie także inna droga (powiatowa) łącząca Limanową z Nowym Sączem. Wieś położona jest w odległości ok. 3 km od centrum Limanowej, 20 km od Nowego Sącza i 75 km od stolicy województwa, Krakowa. Przez wieś przebiega niezelektryfikowana linia kolejowa z Chabówki do Nowego Sącza (część Galicyjskiej Kolei Transwersalnej), na której ruch jest zawieszony (stan na listopad 2008).

HistoriaEdytuj

Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z 1415 r., ukazują się w księgach sądowych Czchowskich. Mordarka była wsią szlachecką. Pierwsi jej właściciele to rodzina Skarbków. Od niej odkupił wieś Mikołaj Słupski herbu Drużyna ze Słupi koło Strzyżyca. Kolejnymi właścicielami od XVI w. była bardzo zamożna rodzina Jordanów z Zakliczyna. W skład dóbr wchodziły oprócz Mordarki Limanowa (Ilmanowa), Lipowe, Sowliny i Stara Wieś. W połowie XVII w. wsią zarządzała Katarzyna Lipska, a od pocz. XVIIIw. była własnością Teresy z Lipskich Dębińskiej. Dzierżawili ją kolejno Tomasz, Jan i Walenty Gurzyńscy. W 1752 r. przeszła w ręce Dydyńskich, spokrewnionych z poprzednimi właścicielami. W 1818r. wieś kupił Ignacy Dunikowski i przekazał swej córce Ewie, która wyszła za mąż za Józefa Wielogłowskiego, dzierżawce Starego Rybia. Odtąd wieś dziedziczyli wspólnie ich potomkowie. Właścicielami całej wsi stali się Anna z Wielogłowskich z mężem Sewerynem Głębockim, odkupując części spadkowe. Po śmierci Seweryna Mordarke kupili małżonkowie Matuzińscy a w 1894r. Sprzedali ją Edmundowi i Anieli Wójtowiczom. Po ośmiu latach wieś nabyła Zofia z Myszkowskich, żona sędziego Jana Sitowskiego herbu Bróg. Ostatnimi właścicielami wsi i dworu była Władysława(córka Jana i Zofii) i Izydor Gibas. W Szaryszu (przysiółku Mordarki) był dwór (dzisiejszy dom nr1), którzy właściciele mający południowy Szarysz przed wojną sprzedali swój majątek. W Mordarce rozpoczął się kult Matki Boskiej Bolesnej, czczonej pod postacią słynącej z łask piety z XIV w, w 1545, kiedy figura została przywieziona z Węgier. W 1753 r. Proboszcz limanowej ks. Sebastian Liśkiewicz, przeniósł ją z Kaplicy Łask do kościoła w Limanowej. W 1656r. rozegrała się tutaj bitwa pomiędzy stuosobowym oddziałem szwedzkim a chłopską partyzantką.Mordarka została włączona do Austrii już w 1769 r. W 1848r w czasie Rabacji Galicyjskiej na Mordarkę oraz na Limanową i okoliczne wsie napadli zbuntowani chłopi. Szlachta i ludność uciekła do Limanowej aby stawić opór.Bitwa miała miejsce 26 lutego. Chłopi rabowali dwór w Mordarce, któremu ze względu na bitwę w Sowlinach nikt nie mógł pomóc. Pierwszy oddział przybył na miejsce pod koniec grabieży, zastając tylko ok. 40 chłopów, z których 10 Hipolit Dzięciołowski (dowódca oddziału), a 2 Żyd Zachariasz pokonali i przyprowadzili jako jeńców do miasta. Kolejna potyczka miała miejsce ok. Południa w Szaryszu. Chłopi napadłszy i ograbiwszy dwór, pastwili się nad mieszkającym tam Feliksem, weteranem wojen napoleońskich. Tu bohaterską postawą wsławili się Wojciech Piątkowski i wójt Limanowej, którzy odebrali rabusiom zrabowane dobra i uwolnili przywiązanego do płotu Feliksa, nie dopuszczając do rozlewu krwi. W starciu wzięli ok. 15 jeńców (5 kobiet). Po bezkrwawym oblężeniu Limanowej (28 luty), Rabacja na ziemi limanowskiej. W 1885 zbudowano biegnącą przez Mordarke kolej żelazną z Nowego Sącza do Chabówki. Na początku I wojny światowej Mordarka znalazła się w centrum zmagań. Wynikało to z tego że przez wieś przechodził front operacji limanowsko-łapanowskiej(2-12 grudzień 1914r). Na wzgórzu Jabłoniec w dniach 8-11 grudnia doszło do jednej z najkrwawszych bitew tej wojny. W nocy z 10 na 11 grudnia doszło do krwawych walk na bagnety pomiędzy 13 pułkiem spieszonych huzarów węgierskich a wojskiem rosyjskim. W starciu tym zginął dowódca huzarów płk. Othmar Muhr, który został uznany za bohatera monarchii Austro-Węgierskiej i dostał przydomek ,,von Limanowa”. Przez Mordarke maszerował też dwa razy 5 batalion Legionów Polskich Józefa Piłsudskiego. Pierwszy raz idąc na Nowy Sącz, a drugi raz po przegranej bitwie pod Marcinkowicami. Druga Wojna Światowa rozpoczęła się w Mordarce 6 września 1939 r., wojsko niemieckie nie napotkało tutaj oporu. Na terenie wsi doszło do jednej egzekucji, w której hitlerowcy rozstrzelali 11 mieszkańców wioski. Zamordowani to 10 Żydów i Polak o nazwisku Semik. W okresie wojny były organizowane łapanki i przymusowe wywozy mieszkańców na roboty do Niemiec. Na terenie wsi działała partyzantka oraz tajne nauczanie. Ludność żydowska Mordarki została początkowo zamknięta w getcie w Limanowej, a potem wywieziona do obozów koncentracyjnych. 19 stycznia 1945r. Rosjanie spalili dwór.

Mordarka położona jest w Beskidzie Wyspowym, na południowych stokach Pasma Łososińskiego, u jego podnóża, oraz w dolinie spływającego z tego pasma potoku Mordarka. Zachodnia część wsi wciśnięta jest pomiędzy należące do Łososińskiego Pasma wzniesienia Łysej Góry i Miejskiej Góry oraz Sarczyna i Sałasza Zachodniego.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

Kościół w MordarceEdytuj

 
Tymczasowy kościół w Mordarce

We wsi budowany jest kościół pw. Miłosierdzia Bożego. 12 lipca 2008 r. odbyła się uroczystość wmurowania kamienia węgielnego pod budowę nowej świątyni. Uroczystego obrzędu dokonał Ks. Biskup Ordynariusz Wiktor Skworc.

SportEdytuj

We wsi działa Ludowy Klub Sportowy Mordarka, którego drużyna piłkarska występuje w klasie A w grupie limanowskiej (stan na sezon 2014/2015).

Przez Mordarkę prowadzi jedyna droga do Stacji Narciarskiej Limanowa-Ski, która znajduje się na północnym stoku Łysej Góry. Znajduje się tam 4 osobowy wyciąg krzesełkowy i 2 wyciągi orczykowe. Stok jest sztucznie naśnieżany i oświetlony. Suma tras zjazdowych to 2300 m (najdłuższa – 1000 m).

EdukacjaEdytuj

Urodzeni w MordarceEdytuj

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

  1. Andrzej Matuszczyk: Beskid Wyspowy. Pruszków: Oficyna Wyd. „Rewasz”, 2001. ISBN 83-85557-86-5.
  2. Beskid Wyspowy 1:50 000 Mapa turystyczna. Kraków: Wyd. Compass, 2006. ISBN 83-89165-86-4.