Mordaunt (postać)

postać fikcyjna stworzona przez Aleksandra Dumasa

Mordaunt – właściwie John Franciszek de Winter, postać fikcyjna stworzona przez Aleksandra Dumasa w powieści W dwadzieścia lat później, czyli drugiej części słynnej trylogii o przygodach muszkieterów Atosa, Portos, Aramisa i d’Artagnana. Syn Milady de Winter, czarny charakter powieści, przejmujący po swojej matce rolę nemezis głównych bohaterów.

Wygląd i wiek postaciEdytuj

Był to młody człowiek w wieku około dwudziestu dwóch lub dwudziestu trzech lat, jak opisuje go Dumas w chwili, gdy zapoznaje się on Raulem i hrabia de Guise. Miał jasnoniebieskie oczy, blond włosy oraz bladą cerę. Jego twarz wyrażała nienawiść i potrafiła budzić strach. Wyglądał na znacznie więcej lat niż miał w rzeczywistości. Z jego osoby biła nienawiść.

ŻyciorysEdytuj

Prawdopodobnie urodził się w Anglii roku 1625 lub 1626. Jego ojcem był drugi mąż Milady, hrabia de Winter. Jego matką zaś Milady de Winter, czarny charakter Trzech muszkieterów. W tejże też powieści jest on epizodycznie wspominany przez swoją matkę, jednakże trudno się u niej doszukać jakichkolwiek cieplejszych uczuć do syna - chłopiec widział ją zaledwie trzy razy w życiu ciągle pozostając pod opieką niani. Kiedy jednak Milady poniosła śmierć za swe zbrodnie i nie było już komu wysyłać jej pieniądze na utrzymanie dziecka, kobieta wypędziła chłopca na ulicę każąc mu iść po opiekę do swoich krewnych. Podała również ich nazwisko - de Winter. Chłopiec długo tułał się po kraju zdobywając jedzenie kradzieżą lub żebraniem. Ostatecznie zaopiekował się nim pewien kalwin i wychował go w swojej wierze. Pomógł mu on odnaleźć stryja, ale ten unosząc się dumą rodową i nienawiścią do jego matki odmówił przygarnięcie bratanka. Do tego król Anglii Karol I, dowiedziawszy się od lorda de Winter prawdy o Milady i jej działalności, pozbawił chłopaka możliwości dziedziczenia tytułu i ziem rodu de Winter. Chłopiec wówczas znienawidził króla, stryja oraz cały świat, jak i również zaczął gloryfikować matkę, choć w praktyce wcale jej nie znał.

Nie wiadomo dokładniej, w jakich okolicznościach młody de Winter przystąpił do rebelii Olivera Cromwella w Anglii. Wiadomo jednak, że wstąpił do armii rebeliantów jako Mordaunt. Pod tym pseudonimem wyjechał do Francji z listem od Cromwella do kardynała Mazarina – w liście tym przywódca rebelii domagał się od I ministra Francji, żeby ten nie interweniował w Anglii i nie wspierał Karola I. Był to rok 1648. Mordaunt w przebraniu mnicha trafił na tereny Bethune, gdzie zupełnie przypadkowo spotkał wicehrabiego Raula de Bragelonne oraz hrabiego de Guise, którzy zmusili go, żeby wyspowiadał on ciężko rannego w napadzie bandyckim kata z Lille. Chłopak nie chciał się na to zgodzić, ale uległ presji swoich rozmówców. Zatrzymali się w oberży i rzekomy mnich został z katem sam na sam. Możliwe, że na samej spowiedzi by się skończyło, gdyby kat nie powiedział o dręczącym jego sumienie fakcie – udziale w samosądzie nad Milady. Rozwścieczony Mordaunt wycisnął z kata wszystko, co on o tym wiedział, w tym pewność, że w samosądzie brał udział jego stryj lord de Winter. John Franciszek, kiedy już poznał wszystkie interesujące go fakty, ujawnił katu swe prawdziwe oblicze i ofiarował mu miłosierdzie w postaci sztyletu, który wbił mu w serce. Następnie zrzucił przebranie i odjechał w kierunku Paryża. Tam przekazał list od swego mocodawcy Mazariniemu. Kardynał zaś kazał mu zaczekać w mieście Boulonge na odpowiedź. Mordaunt wychodząc od kardynała dowiedział się, że w mieście jest jego stryj. Złożył mu wizytę, podczas której powiedział lordowi, iż wie wszystko o jego udziale w zabójstwie Milady. Lord przytoczył wówczas wszystkie zbrodnie swojej bratowej mówiąc, że ma nie dowody. Mordaunt na każdą z nich jednak odpowiedział „To była moja matka”. Nic go nie obchodziły argumenty stryja, który próbował go przekonać, iż jego matka była zbrodniarką. Bratanek zapowiedział stryjowi pomstę na zabójcach swej matki. Lord wówczas użył ostatniego argumentu - był gotów go usynowić, byleby tylko chłopak zrezygnował ze swych planów. Synowiec jednak odrzucił tę propozycję i odszedł. Udał się do Boulonge i czekał na wiadomości od kardynała. W mieście tym przypadkiem spotkał Atosa i Aramisa, którzy poszukali jego stryja. Mordaunt zwrócił na nich uwagę i postanowił śledzić. Obserwował ich w chwili, gdy cała trójka wsiadała do łodzi, by z niej przesiąść się na statek i płynąć do Anglii. Lord jednak dostrzegł bratanka stojącego na pomoście. Aramis wówczas złapał za muszkiet, by zastrzelić młodzieńca, ale Atos nie pozwolił mu na to. Wówczas Mordaunt wybuchnął śmiechem i krzyknął głośno, iż tym czynem dwaj muszkieterowie zdradzili się i on już wie, że są tymi ludźmi, których szuka. Atos pożałował wówczas swej wielkoduszności, ale było za późno – Mordaunt odszedł.

Niedługo potem Mazarin postanowił przyjąć propozycję Cromwella. Ofiarował nie tylko neutralność Francji w angielskiej wojnie domowej, ale i znacznie więcej – dwóch swoich muszkieterów, którzy mieli pojechać z Mordauntem do Anglii i pomóc pojmać króla. Muszkieterami tymi byli d’Artagnan i Portos. John Franciszek nie wiedział, że są oni również mordercami jego matki i udał się z nimi do Anglii. Tam cała trójka dokonała brawurowej akcji pochwycenia Karola I w towarzystwie Atosa, Aramisa i lorda de Winter. Co prawda król użył podstępu i zamienił się strojami z lordem, jednak Mordaunt rozpoznał stryja i na miejscu zabił go strzałem z pistoletu. Lord zmarł na rękach Atosa i Aramisa, których pochwycili do niewoli Portos i d’Artagnan. Mordaunt postanowił dostać jeńców w swoje ręce. Odwiedził Cromwella i poprosił o nagrodę za schwytanie króla Anglii – wydanie mu Atosa i Aramisa, których przedstawił jako swoich bliskich przyjaciół. Gdy już uzyskał zgodę na rozporządzanie życiem dwóch francuskich jeńców pojechał po nich do obozu. Jednak d’Artagnan, szykujący wówczas ucieczkę swoich przyjaciół, odmówił ich wydania tłumacząc się brakiem stosownego rozkazu Cromwella w formie pisemnej. Mordaunt zły pojechał więc z powrotem do dyktatora po pisemny rozkaz. Gdy wrócił okazało się, że Atos i Aramis uciekli, zaś Portos i d’Artagnan pognali za nimi rzekomo ich ścigając. Chłopak połączył ze sobą wszystkie fakty i zrozumiał, że muszkieterowie powierzeni mu przez Mazarina są również ludźmi, których szuka i postanowił ich dopaść.

Wkrótce potem Mordaunt zjawił się w obozie, gdzie przetrzymywano króla z rozkazem natychmiastowego przewiezienia go do Londynu na proces. Wśród żołnierzy dostrzegł czterech muszkieterów i zdemaskował ich w ten sposób uniemożliwiając próbę uwolnienia króla Anglii. Muszkieterowie salwowali się ucieczką. Król został przewieziony do Londynu i wytoczono mu proces, podczas którego ktoś głośno krzyknął z trybuny przekleństwa pod adresem sędziów – był to Atos. Mordaunt dostrzegł go wtedy razem z towarzyszami i nakazał otworzyć ogień do trybuny, gdzie oni się znajdowali. Jednak muszkieterowie znowu uciekli. Zorganizowali kolejną ucieczkę króla robiąc podkop pod jego celę. By zyskać na czasie pozbyli się kata i jego pomocnika licząc, że w ten sposób opóźnią egzekucję. Niestety znalazł się ochotnik do ścięcia króla - był nim Mordaunt. To on osobiście w przebraniu kata ściął Karola I mszcząc w ten sposób swoje krzywdy. Po egzekucji wrócił do mieszkania nie wiedząc, że śledzą go słudzy muszkieterów. Chwilę później w mieszkaniu odwiedził go Cromwell. Nie pochwalił on czynu Mordaunta. Stwierdził bowiem, że wiedział o planie ucieczki króla i wolał, by król uciekł z muszkieterami – mieli się oni dostać na statek „Błyskawica”, który opłacona odpowiednio załoga wysadziłaby w powietrze na środku morza. W ten sposób król miał zginął z woli Boga, nie Cromwella. Ten cel propagandowy z powodu czynu Mordaunta się nie powiódł. John Franciszek nie dał się jednak zbić z pantałyku i poprosił o możliwość swobodnego dysponowania życiem Atosa, Portosa, Aramisa i d’Artagnana. Cromwell dał mu to pozwolenie i odszedł. Chwilę potem w mieszkaniu syna Milady zjawili się czterej muszkieterowie i odbyli nad nim sąd. Za jego zbrodnie skazali go na śmierć, postanowili dać mu jednak szansę, jaką nie mogli dać jego matce – pojedynek na szpady z jednym z nich. Mordaunt wybrał Atosa, ale ten odmówił. Pozostali więc ciągnęli losy – wybór padł na d’Artagnana. Podczas pojedynku z nim Mordaunt dobiegł do ściany, uruchomił tajne przejście i uciekł przez nie do portu.

Czterej przyjaciele dotarli więc na statek „Błyskawica”, który wcześniej wynajęli, by uciec nim z królem do Anglii. Nie wiedzieli o podstępie Cromwella. W dodatku na statku chwilę wcześniej zjawił się Mordaunt przypominając o poleceniu dyktatora i ukrył się na pokładzie, by osobiście dopilnować jego wykonania. Muszkieterowie płynęli po śmierć. Ocaliło ich jedynie to, że ich wierni słudzy Grimaud i Mousqueton poszli napić się wina i nalali go z beczek, w których był proch. Przy okazji obaj podsłuchali rozmowę syna Milady z załogą, z której dowiedzieli się prawdy. Powiadomili o wszystkim swoich panów. Załoga tymczasem podpaliła lont i chciała uciec przygotowaną wcześniej szalupą z prowiantem. Jednak ku swemu przerażeniu odkryli, iż muszkieterowie zostali przez swe wierne sługi o wszystkim uprzedzeni i uciekli właśnie za pomocą owej szalup. Mordaunt odkrywając ich zniknięcie skoczył do wody i w ten sposób ocalał, podczas gdy statek „Błyskawica” wraz ze swą z załogą wyleciał w powietrze. Syn Milady dopłynął jednak ostatkiem sił do szalupy muszkieterów i zaczął ich błagać o pomoc. Jedynie Atos ulitował się nad nim i chciał go wciągnąć na pokład łodzi. Wówczas to zdradziecki Mordaunt krzyknął w stronę nieba, że choć nie zabił wszystkich katów swej matki, to chociaż teraz zabije tego, którego ona by sama wybrała, po czym nim ktokolwiek zdążył zareagować wciągnął Atosa pod wodę. Próbował go utopić, jednakże przeliczył swoje siły, albowiem hrabia de La Fere wyrwał nóż i wbił mu go w serce zabijając na miejscu, po czym wrócił do towarzyszy. Ciało syna Milady chwilowo wypłynęło na powierzchnię morza, po czym zniknęło w odmętach - podobnie jak ciało jego matki, które zostało utopione w rzece Lys.

Kwestia ojcostwaEdytuj

Wydaje się być jasne, że ojcem Mordaunta był drugi mąż Milady, hrabia de Winter. Jednakże w świetle pewnych faktów przestaje to być takie oczywiste. Zachowanie Atosa względem chłopaka nie jest takie, jakiego można by się po nim spodziewać. Z całej drużyny to właśnie Atos jest wobec niego najłagodniejszy i najbardziej litościwy. Podczas gdy pozostali członkowie kwartetu bez wahania chcieli rozbić głowę synowi Milady, on jeden ma ku temu poważne wątpliwości. Atos doskonale wiedział o istnieniu syna swej żony, ale jak sam mówił, nie obchodziły go jego losy. Mimo to chwilami zdaje się współczuć młodzieńcowi, nawet wręcz go rozumieć. Nie pozwala również Aramisowi zastrzelić go z muszkietu. Podczas sądu nad Mordauntem nie chce pojedynkować się z chłopakiem, nie podając jednak ku temu powodów. Również chce się nad nim ulitować i wciągnąć go do szalupy. Wszystko to może prowadzić do jednej konkluzji – Atos myślał, że jest ojcem Mordaunta. Wydaje się to być absurdalne, ale czy aby na pewno? Czy Milady nie mogła być w ciąży, kiedy uciekała z Francji do Anglii szukając nowego męża i życia? Może to być prawdopodobne, choć równocześnie nieprawdopodobny jest fakt, żeby znalazła męża w Anglii tak szybko, by zamaskować swój odmienny stan i wszystkich przekonać do tego, iż John Franciszek jest synem hrabiego de Winter. Jednakże nieprawdopodobne nie oznacza niemożliwe. Istnieje więc możliwość, że Mordaunt był synem Atosa, a co za tym idzie, przyrodnim bratem Raula. Ta zagadka, podobnie jak wiele innych, nie jest wyjaśniona przez Dumasa. Można się jednak domyślać, iż Atos sądził, że jest ojcem Mordaunta, dlatego był wobec niego taki pobłażliwy podczas całej podróży, co jednak nie przeszkodziło mu zadać śmiertelny cios nożem w walce na morzu. Atos jednak argumentował swój czyn faktem, iż posiada syna Raula, dla którego chciał jeszcze żyć.

Mordaunt w filmieEdytuj

Ponieważ mało jest ekranizacji powieści Dwadzieścia lat później postać syna Milady jest mało znana w świecie filmowym. Mordaunta ukazano w filmie zaledwie dwa razy. Najpierw był to Powrót muszkieterów z roku 1989. Film ten jest trzecią częścią trylogii filmowej Richarda Lestera – poprzednia to Trzej muszkieterowie-Diamenty królowej” (1973) i Czterej muszkieterowie-Zemsta Milady (1974). Postać syna Milady zastąpiono jednak córką Milady, Justine de Winter. Zmieniono również biografię tej postaci. W tej wersji Justine była córką Milady i Rocheforta, owocem ich romansu. Za pomocą podstępu pochwyciła ona kata z Lille i wydobyła z niego szczegóły samosądu nad Milady oraz nazwisko hrabiego de La Fere, po czym zabiła kata ścinając mu głowę jego własnym toporem. Chwilę później pojedynkowała się ze świadkiem tego zdarzenia – Raulem de Bragelonne. Podstępem pokonała go, ale darowała mu życie słysząc, kim jest jego ojcem. Niedługo potem została agentką Cromwella i z jego woli posłowała do Mazarina. Przebywając w Paryżu poznała samego Ludwika XIV, któremu wyraźnie wpadła w oko. Śledząc Raula odkryła Atosa, Portosa, Aramisa i d’Artagnana. Ujawniła się im i biła się z nimi – walka pozostała jednak nierozstrzygnięta. Uciekającą Justine Portos chciał zastrzelić, ale przeszkodził mu w tym Raul, który zakochał się w kobiecie. Potem Justine pozyskując Rocheforta dotarła do Anglii i w przebraniu kata ścięła Karola I. Następnie uciekła muszkieterom, gdy ci ją pochwycili. Później uszykowała zasadzkę na statku „Błyskawica”, podczas której zginął Rochefort i zdradziecka załoga statku, a sami muszkieterowie wymknęli się. Sama córka Milady przeżyła i nie wiadomo jak dotarła do Francji, gdzie pomogła Mazarinowi porwać Ludwika XIV i uwięzić go w zamku kardynała. Jednakże czterej muszkieterowie i Raul wdarli się do zamku i uwolnili króla biorąc do niewoli Mazarina. Podczas walki Justine osaczona przez muszkieterów skoczyła z murów zamku do rzeki i już z niej nie wypłynęła. Nie wiadomo, czy utonęła czy znowu przeżyła, by dalej prześladować głównych bohaterów. Filmowcy nie wyjaśnili tej kwestii. W rolę córki Milady wcieliła się aktorka Kim Cattrall.

Postać Mordaunta ukazano również w rosyjskim filmie Trzej muszkieterowie dwadzieścia lat później z 1992 r. Postać tę ukazano tym razem zgodnie z powieściowym pierwowzorem. Zastosowano jedynie trzy poważne różnice w jego biografii. Pierwsza zmiana jest taka, że Mordaunt nie poznał Raula i hrabiego de Guise w Bethune, zaś na umierającego kata trafił przypadkiem, a zabija go nie nożem, lecz jego własnym mieczem do ścinania głów. Druga zmiana to ta, że z filmu usunięto postać lorda de Winter, więc nie ma jego spotkania z bratankiem. Trzecią różnicą względem powieści jest to, że Atos choć uderza Johna Franciszka nożem, to nie zabija go jednak, lecz tylko rani. Zaś Mordaunt nie wiedzieć w jaki sposób znowu przeżył, by potem dostać się do Francji i tam zwerbować na swoją służbę kilka gwardzistów Mazarina, w tym starego wroga muszkieterów Jussaca. Wraz z nimi porywa on Raula de Bragelonne, by potem zwabić do siebie czterech muszkieterów. Z zasadzki, jaką zastawił na przyjaciół, wybawiła muszkieterów oberżystka Magdalena (kochanka d’Artagnana). Dzięki niej Atos, Portos, Aramis i d’Artagnan mogli pokonać Mordaunta i jego ludzi. Syn Milady podczas walki postrzelił odważną kobietę, lecz nie zabił jej jednak. D’Artagnan widząc to i sądząc, że ukochana nie żyje, rzuca się na niego, po czym zabija Mordaunta wieszając go na łańcuchu. W filmie tym w postać syna Milady wcielił się aktor Viktor Avilov.

BibliografiaEdytuj

  • A. Dumas, Trzej muszkieterowie Dwadzieścia lat później, Wydawnictwo Zielona Sowa, 2003
  • A. Dumas, Trzej muszkieterowie, Wydawnictwo Siedmioróg, Wrocław 1999
  • Agnes Maupre, Milady de Winter tom 1, Ankama 2010.
  • Agnes Maupre, Milady de Winter tom 2, Ankama 2012.