Otwórz menu główne

Morzeszczyn (gmina)

gmina wiejska w województwie pomorskim

Morzeszczyn to kociewska gmina wiejska w województwie pomorskim w powiecie tczewskim. W latach 1975–1998 położona była w województwie gdańskim.

Morzeszczyn
gmina wiejska
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Powiat tczewski
TERYT 2214032
Wójt Piotr Kazimierz Laniecki
Powierzchnia 91,22 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności

3 727[1]
• gęstość 40,9 os./km²
Nr kierunkowy 58
Tablice rejestracyjne GTC
Adres urzędu:
ul. Kociewska 4
83-132 Morzeszczyn
Szczegółowy podział administracyjny
Plan gminy Morzeszczyn
Liczba sołectw 11
Liczba miejscowości 16
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Morzeszczyn
Morzeszczyn
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Morzeszczyn
Morzeszczyn
Ziemia53°50′N 18°41′E/53,839722 18,690833
Strona internetowa
Biuletyn Informacji Publicznej
Portal Portal Polska

W skład gminy wchodzi 11 sołectw: Borkowo, Dzierżążno, Gąsiorki, Gętomie, Kierwałd, Królów Las, Lipia Góra, Majewo, Morzeszczyn, Nowa Cerkiew, Rzeżęcin

Siedzibą gminy jest wieś Morzeszczyn.

Według danych z 30 czerwca 2004[2] gminę zamieszkiwały 3792 osoby.

PołożenieEdytuj

Gmina ulokowana jest w obrębie Pojezierza Starogardzkiego w zasięgu zlewni rzeki Wierzycy i jej dopływu rzeki Janki. Północno-wschodnia część położona jest w obrębie Gniewskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu. Gmina Morzeszczyn położona jest w południowej części woj. Pomorskiego, ok. 76 km od stolicy regionu – Gdańska, ok. 42 km od stolicy powiatu – Tczewa. Teren graniczy administracyjnie z następującymi gminami:

Struktura powierzchniEdytuj

Gmina stanowi 13,08% powierzchni powiatu. Według danych z roku 2005[3] gmina Morzeszczyn ma obszar 91,24 km², w tym:

  • użytki rolne: 72%
  • użytki leśne: 17%
  • grunty zabudowane, nieużytki, wody płynące, małe jeziora: 10%

InfrastrukturaEdytuj

Szlaki komunikacyjneEdytuj

Podstawowe powiązania realizowane są przez drogę wojewódzką nr 234 łączącą Gniew ze Skórczem.

KolejEdytuj

Przez teren gminy osiowo przebiega zelektryfikowana, magistralna linia kolejowa Śląsk - Gdańsk. Stacje z przystankami osobowymi obsługującymi obszar gminy są w miejscowościach Majewo oraz Morzeszczyn.

AutostradaEdytuj

Przez teren gminy przebiega odcinek sekcji 4 autostrady A1. Najbliższe gminie węzły komunikacyjne, znajdują się w Ropuchach i Kopytkowie.

DemografiaEdytuj

Dane z 30 czerwca 2004[2]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób % osób % osób %
populacja 3792 100 1901 50,1 1891 49,9
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
41,6 20,8 20,7
  • Piramida wieku mieszkańców gminy Morzeszczyn w 2014 roku[1].


 

HistoriaEdytuj

Udokumentowane dzieje gminy sięgają XIII wieku, tj. okresu władania tymi terenami przez Zakon Cystersów, natomiast najstarsze ślady pobytu ludzi na terenie gminy Morzeszczyn pochodzą z 9 tysiąclecia p.n.e. Zlokalizowano je w okolicach Nowej Cerkwi[potrzebny przypis]. W 1276 roku do Pelplina przybyli Cystersi. Otrzymali oni z nadania księcia pomorskiego Mestwina II znaczny kompleks dóbr obejmujący również dużą część dzisiejszej gminy Morzeszczyn. W opactwie pelplińskim znalazły się dotychczasowe osady książęce między lewym brzegiem Janki i Liski. W skład dóbr cysterskich weszły sioła i przysiółki z okolic grodziska Skoszów, Borkowa i Nowej Cerkwi, a także osady rodowe z rejonu Rzeżęcina (pierwotnie zwane Radzięta) i Morzeszczyna (wcześniejsze Morzęta). W 1294 roku Cystersi uzyskali jeszcze dodatkowo ziemie na prawym brzegu Janki, określone jako połowa Bielskiego Lasu. Darczyńcą był późniejszy król Przemysł II. W obrębie tego nadania prowadzono później karczunki i lokowano wieś Królów Las. Cystersi zmienili życie tutejszej ludności. Zwolnili miejscowych z płacenia dziesięcin. Osuszali bagna i uczyli uprawiać ciężkie gleby gliniaste. Wprowadzili pług żelazny, zasady płodozmianu i odłogowania gruntów. Zorganizowali też rozproszone osadnictwo w zwarte wspólnoty wiejskie. Wytyczyli granice wsi, grunty parafialne sołeckie i gburskie, ustanowili prawo i władzę oraz powinności mieszkańców. Powstające wsie, młyny i murowane kościoły były oznaką rozwoju gospodarczego tych ziem. Istniejące do dziś wsie i osady lokowane były w wiekach średnich. Lokacje rozpoczęto od wsi Nowa Cerkiew i folwarku cysterskiego Borkowo. XIX wiek to ożywienie gospodarcze, to także folwarki - majątki ziemskie powstałe na wydzielonych gruntach wiejskich po uwłaszczeniu wsi. Fakt ten w XIX wieku zapoczątkował żywszy proces obrotu ziemią, rozwój części układów wiejskich, a także procesy parcelacyjne i wzmożenie akcji osadniczej. W wyniku przeprowadzonej przez rząd polski w latach 1935 - 1939 akcji osadniczej powstały tzw. "poniatówki", które do dzisiejszych czasów wtapiają się w krajobraz tutejszych wsi. Po 1945 roku majątki ziemskie przejęło państwo i powstały w nich Państwowe Gospodarstwa Rolne. Historycznie ukształtowane układy przestrzenne majątków i wsi ulegały zmianom - zniknęły dwory, przekształcano folwarki, zaniedbano parki, a część wsi uzyskała nowe przestrzenne i architektoniczne oblicze[potrzebny przypis].

TurystykaEdytuj

PrzyrodaEdytuj

Do najcenniejszych przyrodniczo obszarów (poza terenem położonym w granicach Gniewskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu) należy układ dolin rzecznych. Dotyczy to szczególnie wschodniej części gminy cechującej się dobrze zachowanymi zbiorowiskami roślinnymi oraz doliny Janki pełniącej funkcję ważnego korytarza ekologicznego. Na terenie gminy znajdują się ponadto cztery pomniki przyrody. Są to: dąb szypułkowy o obwodzie 5,3 m umiejscowiony w Borkowie, dwa głazy narzutowe o obwodzie 4 i 6 m położone w Dzierżążnie oraz klon jawor o obwodzie 2,5 m znajdujący się w Morzeszczynie.

ArchitekturaEdytuj

Na terenie gminy znajdują się obiekty architektoniczne: kościoły (w Nowej Cerkwi, Królów Lesie i Dzierżążnie), Pomnik Męczeństwa, młyn w Królów Lesie, oraz XIX-wieczny dworek w Lipiej Górze.

SzkolnictwoEdytuj

Funkcje oświatowe pełnią w gminie dwie placówki. Jest to Zespół Szkół w Morzeszczynie, w skład którego wchodzi szkoła podstawowa, gimnazjum oraz Oddział Przedszkolny w Rzeżęcinie. Drugą z placówek jest Szkoła Podstawowa im. Marii Konopnickiej w Nowej Cerkwi.

PrzypisyEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj

Sąsiednie gminyEdytuj