Moskiewski Uniwersytet Państwowy im. M.W. Łomonosowa

rosyjski uniwersytet publiczny w Moskwie

Moskiewski Uniwersytet Państwowy im. M.W. Łomonosowa[3][4][5][6][7][8][a], skrótowo Uniwersytet Moskiewski[10] lub Uniwersytet (im.) Łomonosowa (w Moskwie); ros. Московский государственный университет имени М.В.Ломоносова[13], skrótowo МГУ имени М.В.Ломоносова[13] lub МГУ[13] – rosyjski uniwersytet publiczny w Moskwie, największy i najbardziej znany w kraju, otwarty 26 kwietnia?/ 7 maja 1755[1]. Został założony przez cesarzową Elżbietę Piotrowną[1], dzięki pomysłowi Michaiła Łomonosowa i aktywnym zabiegom Iwana Szuwałowa.

Moskiewski Uniwersytet Państwowy im. M.W. Łomonosowa
Московский государственный университет имени М.В.Ломоносова
Universitas Publica Moscuensis
Ilustracja
Główny gmach Uniwersytetu Moskiewskiego
Data założenia 12 stycznia?/ 23 stycznia 1755[1][2]
Patron Michaił Łomonosow
Państwo  Rosja
Adres Moskwa
Położenie na mapie Moskwy
Mapa konturowa Moskwy, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Moskiewski Uniwersytet Państwowy im. M.W. Łomonosowa”
Położenie na mapie Rosji
Mapa konturowa Rosji, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Moskiewski Uniwersytet Państwowy im. M.W. Łomonosowa”
Ziemia55°42′10″N 37°31′50″E/55,702778 37,530556
Strona internetowa

HistoriaEdytuj

Uczelnia została zorganizowana przez Łomonosowa (który został mianowany jej pierwszym rektorem) na wzór Uniwersytetu w Getyndze. Duże zasługi w jego założeniu przypisuje się również Iwanowi Szuwałowowi, który wspierał tę ideę[14] – mając silną pozycję na dworze carycy Elżbiety Romanowej, był patronem Łomonosowa w inicjatywach związanych z rozwojem szkolnictwa wyższego. Dekret cesarzowej Elżbiety o utworzeniu Uniwersytetu Moskiewskiego i dwóch gimnazjów został przez nią podpisany 24 stycznia?/ 4 lutego 1755[2][15][16]. Wcześniej, 12 stycznia?/ 23 stycznia 1755 – w dzień imienin matki Szuwałowa, Tatiany Rodionownej[17] – Elżbieta Romanowa zatwierdziła projekt utworzenia Uniwersytetu Moskiewskiego[1] (który miał być otwarty „dla ludzi wszystkich stanów i profesji”), dlatego też Dzień Tatiany (12 stycznia według kalendarza juliańskiego, według kalendarza gregoriańskiego w XX i XXI w. – 25 stycznia) jest obchodzony jako Dzień Rosyjskich Studentów, upamiętniając datę założenia Uniwersytetu Moskiewskiego[2].

Uroczyste otwarcie zajęć na uniwersytecie odbyło się w dniu obchodów rocznicy koronacji Elżbiety Romanowej 26 kwietnia?/ 7 maja 1755. Pierwszym kuratorem uniwersytetu został Iwan Szuwałow, a pierwszym dyrektorem – Aleksiej Argamakow[1].

Początkowo instytucja składała się z trzech wydziałów: filozofii, prawa i medycyny. Miała kształcić przede wszystkim młodzież pochodzenia nieszlacheckiego. Pod koniec XVIII wieku uniwersytet reprezentował wysoki poziom, zwłaszcza w zakresie nauk matematyczno-przyrodniczych, a w jego programach badań i nauczania dominowały idee oświeceniowe. W 1804 nowy statut rozszerzył jego autonomię, ograniczoną następnie przez cara Mikołaja I w 1828, jednak idee wolnomyślicielskie na uniwersytecie ciągle były żywe. W 1883 uchwalono kolejny statut, rozszerzający badania naukowe i przywracający system wyłaniania władz uniwersytetu na drodze wyborów. Reforma cara Aleksandra II z 1884 ponownie odebrała uczelni autonomię.

Po 1917 uniwersytet stał się uczelnią państwową i uległ reorganizacji. Od lat 30. do 50. życie akademickie zostało zdominowane przez ideologię bolszewicką i politykę. Kryzys pogłębiał ograniczony dostęp do dokonań nauki światowej. W połowie lat 50. rozpoczęła się ograniczona liberalizacja i rozbudowa uczelni. W 1992 wszedł w życie statut zapewniający uniwersytetowi autonomię.

Zmiany nazwyEdytuj

  • 23 stycznia 1755 – 8 marca 1917: Cesarski Uniwersytet Moskiewski (Императорский Московский университет)
  • luty–październik 1917: Uniwersytet Moskiewski (Московский университет)
  • od 1918: Pierwszy Uniwersytet Moskiewski (1-й Московский университет)
  • od września 1930: Moskiewski Uniwersytet Państwowy (Московский государственный университет)
  • od 20 października 1932: Moskiewski Uniwersytet Państwowy im. M.N. Pokrowskiego (Московский государственный университет им. М. Н. Покровского)
  • od 11 listopada 1937: Moskiewski Uniwersytet Państwowy (Московский государственный университет)
  • od 7 maja 1940: Moskiewski Uniwersytet Państwowy im. M.W. Łomonosowa (Московский государственный университет им. М. В. Ломоносова)

BudynekEdytuj

Najwcześniejszą siedzibą uczelni był budynek znajdujący się na obecnym placu Czerwonym w Moskwie, na miejscu dawnego Muzeum Historycznego.

W latach 1786–1793 powstał u zbiegu dzisiejszych ulic Hercena i prospektu Marksa nowy budynek z przeznaczeniem na uniwersytet, zbudowany w stylu klasycystycznym. Budynek ten spłonął w 1812 i został przebudowany w latach 1817–1819 przez architekta Domenica Gilardiego, w stylu empire. Przed centralną częścią budynku znajdują się pomniki rewolucjonistów Aleksandra Hercena i Nikołaja Ogariowa, niegdysiejszych studentów tej uczelni, wykonane w 1922. W latach 1833–1836 dobudowano nowe budynki w bezpośrednim sąsiedztwie dawnej siedziby. W skład kompleksu wchodziła także uniwersytecka cerkiew, zamieniona później na dom kultury. Przed nowym gmachem ustawiono pomnik Łomonosowa. Rotundę, kończącą jedno skrzydło, zajmowała uczelniana biblioteka.

W latach 1948–1970 uniwersytet uzyskał zupełnie nową lokalizację i nowy kompleks budynków. Przeniesiony został na Wzgórza Worobiowe, gdzie zbudowano (na powierzchni ponad 320 ha) 30 głównych budynków i 20 budynków pomocniczych. Założono też park i ogród botaniczny oraz wybudowano obiekty sportowe i obserwatorium astronomiczne. Główny gmach, który szybko stał się jednym z architektonicznych symboli Moskwy, zbudowano według projektu Lwa Rudniewa w latach 1949–1953.

DziałalnośćEdytuj

Uniwersytet Moskiewski liczy 21 wydziałów, ponad 200 katedr, 360 laboratoriów, 163 gabinety studyjne oraz 8 instytutów naukowych i badawczych. Prowadzi studia licencjackie, magisterskie, podyplomowe, doktoranckie, a także studia w trybie korespondencyjnym, zaocznym i wieczorowym.

W 2008 pracowało na uniwersytecie 9000 nauczycieli akademickich i kształciło się 38 000 studentów.

Wykładowcy i absolwenciEdytuj

W Niemczech działa Deutsche Assoziation der Absolventen und Freunde der Moskauer Lomonossow-Universität (DAMU)[18], które wydaje zeszyty Lomonossow[19].

UwagiEdytuj

  1. Encyklopedia PWN podaje cztery wersje pełniejszej nazwy: Uniwersytet im. M. Łomonosowa w Moskwie[9], Uniwersytet im. M.W. Łomonosowa w Moskwie[10], Uniwersytet Moskiewski im. M.W. Łomonosowa[11] i Uniwersytet im. M.W. Łomonosowa[12].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e Основан Московский университет, Президентская библиотека [dostęp 2021-09-09] (ros.).
  2. a b c Москва, Московский Государственный Университет, oldgravura.ru [dostęp 2021-09-09] (ros.).
  3. Uzbekistan: nauka i edukacja w Rosji, studium.uw.edu.pl, 25 kwietnia 2016
  4. Rusycystyka, umcs.pl
  5. Konferencja z jubileuszem, umk.pl, 17 czerwca 2016
  6. VI Międzynarodowa Konferencja Naukowa z cyklu Polska-Rosja, polskarosja.uph.edu.pl
  7. Rada naukowa, czasopisma.bg.ug.edu.pl
  8. Rada Naukowa, ags.wnoz.us.edu.pl
  9. Uniwersytet im. M. Łomonosowa, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2019-06-10].
  10. a b Uniwersytety świata (2010), [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2019-06-10].
  11. Rosja. Ważniejsze uniwersytety, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2019-06-10].
  12. Moskowskij gosudarstwiennyj uniwiersitiet imieni M.W. Łomonosowa, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2019-06-10].
  13. a b c Пресс-служба МГУ. msu.ru. [dostęp 2019-06-06].
  14. Szuwałow, Iwan Iwanowicz. W: Encykłopiediczeskij słowar´ Brokgauza i Jefrona. T. XXXIXa: Szenje – Szujskij monastyr´. 1903, s. 955–956. (ros.)
  15. Указ Императрицы Елизаветы Объ учрежденіи Московскаго Университета и двухъ Гимназій, runivers.ru [dostęp 2021-09-09] (ros.).
  16. Московский государственный Университет на Воробьевых горах, kuzminkimoscow.ru [dostęp 2021-09-09] (ros.).
  17. Тетяна Ніжинська, Именины у Татьяны: выходной в публичном доме и другие киевские традиции, bigkyiv.com.ua, 25 stycznia 2020 [dostęp 2021-09-10] (ros.).
  18. DAMU.
  19. Lomonossow – DAMU-Hefte.

Linki zewnętrzneEdytuj