Otwórz menu główne

Motoryzacja – całokształt zagadnień związanych z zastosowaniem samochodów, motocykli i ciągników (zwłaszcza napędzanych silnikami spalinowymi)[1].

Eksploatacja tych pojazdów wymaga odpowiedniej infrastruktury (sieci dróg, stacji benzynowych, warsztatów naprawczych, miejsc parkingowych oraz garażowych).

Podstawowym problemem motoryzacji jest zapewnienie bezpieczeństwa ruchu drogowego (zasady ruchu na drogach, dbanie o sprawność techniczną pojazdu, oznakowanie dróg itp.). Motoryzacja ma duże znaczenie gospodarcze (transport) i inne.

Ciągnik New Holland

Rozwój motoryzacji przyczynił się do znaczących zmian funkcjonowania transportu drogowego i powstania społeczeństwa mobilnego.

Historia motoryzacjiEdytuj

Osobny artykuł: Historia motoryzacji.
  • 1764 r. – pierwszy pojazd napędzany silnikiem dwucylindrowym parowym przeznaczony do ciągnięcia przedmiotów
  • 1802 r. – pierwsza lokomotywa drogowa
  • 1827 r. – pierwszy pojazd parowy w ruchu pasażerskim
  • 1884 r. – został zbudowany pierwszy pojazd benzynowy

Historia motoryzacji w Polsce (1900-1939)Edytuj

 
Policjant kieruje ruchem w Warszawie, listopad 1939

Początki motoryzacji sięgają okresu sprzed I wojny światowej. W Warszawie w przededniu wybuchu wojny było zarejestrowanych 400 samochodów. Między poszczególnymi zaborami wyraźne były różnice w jakości dróg, jak i w zasadach ruchu drogowego (przykładowo w Austro-Węgrzech obowiązywał ruch lewostronny).

W 1924 było w Polsce 7500 samochodów, w 1927 roku 16 000[2], w 1929 29 423[3], w 1931 27 000[2], w 1935 24 821[3]. W okresie międzywojennym liczba automobilów w Polsce wzrosła do ponad 40 000, co jednak nadal stawiało Polskę na dalekiej pozycji pod względem ilości samochodów (należy pamiętać, że wówczas około 70% wszystkich samochodów na świecie znajdowało się w USA). Na przeszkodzie rozwojowi motoryzacji stała bardzo słaba jakość ówczesnych dróg, jak też mała zamożność społeczeństwa, co wynikało z trudnej sytuacji gospodarczej po I wojnie światowej i wojnie polsko-bolszewickiej. Zaczęła się rozwijać komunikacja autobusowa, jednak kryzys gospodarczy w latach 1929–1935 spowodował pewien regres w motoryzacji, przykładem tego zjawiska może być liczba taksówek, która przed wybuchem II wojny światowej nie zdołała przekroczyć stanu z roku 1929.

 
Motocykl typu chopper

W drugiej połowie lat dwudziestych wprowadzono w Warszawie sygnalizację świetlną, a w pewnym momencie liczba aut w stolicy osiągnęła liczbę 3500. Znaki drogowe w Polsce pojawiły się w 1927 r., jednak prawidłowa jazda była wówczas egzekwowana jedynie w obrębie miast[4]. Pierwsze stacje benzynowe w Polsce (zwane pompami) pojawiły się w 1924 roku w Warszawie (wcześniej benzynę kupowało się w aptekach i składach chemicznych). Na słabo zaludnionych, wielkich obszarach Kresów jeszcze w latach 30. rzadka sieć stacji benzynowych uniemożliwiała normalne korzystanie z samochodu[5].

Motoryzacja a wpływ na środowiskoEdytuj

Badanie z 2012 r., wykazało, że same kolizje drogowe, zanieczyszczenie i hałas spowodowane przez zmotoryzowanych pociągają za sobą w całej Unii Europejskiej koszty rzędu 373 miliardów euro (750 euro na jedną osobę). Wartość ta przekracza kwotę inkasowaną przez rządy w postaci podatków związanych z samochodami[6].

 
Samochód osobowy


PrzypisyEdytuj

  1. motoryzacja.
  2. a b Maja i Jan Łozińscy: W przedwojennej Polsce. Życie codzienne i niecodzienne, wyd. 2011, s. 188 i 218-219.
  3. a b Bogusław Wołoszański: Honor żołnierza 1939, wyd. 2010, s. 242.
  4. Maja i Jan Łozińscy: W przedwojennej Polsce. Życie codzienne i niecodzienne, wyd. 2011, s. 185.
  5. Maja i Jan Łozińscy: W przedwojennej Polsce. Życie codzienne i niecodzienne, wyd. 2011, s. 182–183.
  6. Wayback Machine, web.archive.org, 23 stycznia 2018 [dostęp 2019-02-17] [zarchiwizowane z adresu 2018-01-23].