Mstów (województwo małopolskie)

wieś w województwie małopolskim

Mstówwieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie limanowskim, w gminie Jodłownik. Według danych z 2011 roku wieś liczyła 507 mieszkańców[2].

Mstów
wieś
Państwo

 Polska

Województwo

 małopolskie

Powiat

limanowski

Gmina

Jodłownik

Liczba ludności (2011)

507

Strefa numeracyjna

18

Kod pocztowy

34-620[1]

Tablice rejestracyjne

KLI

SIMC

0430456

Położenie na mapie gminy Jodłownik
Mapa konturowa gminy Jodłownik, w centrum znajduje się punkt z opisem „Mstów”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Mstów”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Mstów”
Położenie na mapie powiatu limanowskiego
Mapa konturowa powiatu limanowskiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Mstów”
Ziemia49°47′29″N 20°14′26″E/49,791389 20,240556

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego mieszkający w poszczególnych częściach wsi należą do trzech parafii: w Górze Świętego Jana, w Krasnem-Lasocicach i w Jodłowniku[3].

HistoriaEdytuj

Jak podaje strona Gminy, Mstów ma wedle wszelkiego prawdopodobieństwa rodowód średniowieczny, z pierwszą wzmianką o nim z 1408 roku[4]. Jednak Słownik geograficzny Królestwa Polskiego cytuje zapis Mstow in terra Czirziciensi w dokumencie z 1405 roku[5]. Słownik onomastyczny „Nazwy miejscowe Polski” nie proponuje etymologii nazwy wsi, odnotowując warianty Mstow (1405 i późniejsze), Mstowo (1409), Msthow (1529) i Mstów (1885 i późniejsze) i podając, że źródła potwierdzają wahanie rodzaju gramatycznego nazwy[6].

Mstów od swego zarania stanowił własność rycerską. W XV i XVI wieku jego właścicielami była rodzina Mstowskich herbu Szreniawa. Wśród nich był dobrodziej klasztoru Cystersów w Szczyrzycu (1505) Janusz z Mstowa. Kolejnymi właścicielami byli Stanisław Zborowski herbu Jastrzębiec, który wszedł w jej posiadanie w końcówce XVI wieku oraz Gąsiorowscy herbu Pilawa w XVII wieku. W późniejszym okresie jej właściciele się zmieniali, aż w XIX wieku trafiła w ręce rodziny Popielów[4].

Tereny na których leży Mstów należały do kasztelanii wojnickiej (od wczesnego średniowiecza do poł. XV wieku), a następnie czchowskiej (do końca XVI wieku), a potem do 1772 roku do powiatu szczyrzyckiego. Pod względem administracji kościelnej, aż do 1925 roku Mstów nieprzerwanie był w parafii w Górze Świętego Jana. Wtedy struktura parafialna została zmieniona, w wyniku czego części Mstowa należały odtąd do dwóch parafii: w Krasnem-Lasocicach i w Jodłowniku. Zdaniem niektórych źródeł w XV i XVI wieku Mstów przynajmniej częściowo należał do parafii w Szczyrzycu[4].

W 1884 roku Mstów liczył 349 mieszkańców, z czego katolików było 327 oraz wyznania mojżeszowego 22. Składał się wówczas z dwóch posad, z których większa liczyła 203 morgi gruntów ornych, 20 mórg łąk i ogrodów, 32 morgi lasu i 42 morgi pastwisk; posada mniejsza miała 220 mórg gruntów ornych, 33 morgi łąk i ogrodów, 18 mórg lasu i 37 mórg pastwisk. We wsi działała gminna kasa pożyczkowa[7].

Od końca XVIII wieku do lat dwudziestych XX stosowany był znak napieczętny sołectwa Mstów: na tarczy przedstawiony był mostek nad potokiem, a na nim postać mężczyzny w kapeluszu z uniesioną lewą ręką[4]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

Struktura przestrzenna wsiEdytuj

Integralne części wsi Mstów[8][9]
SIMC Nazwa Rodzaj
0430462 Kamieniec część wsi
0430479 Mokra część wsi
0430485 Zarzecze część wsi
0430491 Zielona część wsi

Obiekty we wsiEdytuj

W Mstowie znajduje się park dworski, wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego, numer A-525 z 23 sierpnia 1988 (obszar chroniony zredukowano w 2015 roku)[10]. Ponadto pod ochroną konserwatorską znajdują się 4 drewniane budynki mieszkalne (jeden z końca XIX wieku i cztery z pierwszej ćwierci XX wieku, w tym jeden ze stodołą) oraz murowana kapliczka przydrożna domkowa z XIX wieku[11].

Szkoła Podstawowa im. Juliusza Słowackiego w Mstowie wywodzi swoje istnienie od jednoklasowej szkoły ludowej, o której najstarszy przekaz pochodzi z 1909 roku[12].

We wsi Rada Gminy w 2008 zaplanowała utworzenie użytku ekologicznego „obejmującego odcinek naturalnie wykształconych meandrów potoku z dobrze zachowanym płatem zbiorowiska łęgowego, wierzbowo-topolowego (w runie liczny, chroniony gatunek kopytnika pospolitego) oraz fragment naturalnie ukształtowanego koryta z ciekawym odsłonięciem ściany skalnej z warstwowym układem łupków i piaskowców oraz żwirową łachą”[13].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 798 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  2. Wieś Mstów w liczbach, Polska w liczbach [dostęp 2019-05-29] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  3. Parafie w diecezji tarnowskiej, Portal diecezji tarnowskiej [dostęp 2019-05-28].
  4. a b c d Włodzimierz Chorązki, Historia i tradycje, Portal Gminy Jodłownik [dostęp 2019-05-27].
  5. Mstów, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 2: Januszpol – Wola Justowska, Warszawa 1902, s. 360.
  6. Instytut Języka Polskiego PAN, Nazwy miejscowe Polski, Kazimierz Rymut (red.), wyd. Wyd. 1, t. 7. Mą - N, Kraków: Wydawnictwo Pandit, s. 282, ISBN 978-83-88866-48-7, OCLC 436278729 [dostęp 2019-05-28].
  7. Mstów, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VI: Malczyce – Netreba, Warszawa 1885, s. 780.
  8. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  9. GUS. Rejestr TERYT
  10. Wykaz obiektów wpisanych do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego, Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Krakowie, marzec 2019 [dostęp 2019-05-28] [zarchiwizowane z adresu 2019-05-28].
  11. Uchwała nr XXIII/150/08 Rady Gminy Jodłownik z dnia 26 listopada 2008 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Jodłownik, BIP Gminy Jodłownik, s. 126 [dostęp 2019-05-29].
  12. Nasza historia, Strona Szkoły Podstawowej im. Juliusza Słowackiego w Mstowie [dostęp 2019-05-28] [zarchiwizowane z adresu 2019-05-28].
  13. Uchwała nr XXIII/150/08 Rady Gminy Jodłownik z dnia 26 listopada 2008 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Jodłownik, BIP Gminy Jodłownik, s. 115 [dostęp 2019-05-29].