Otwórz menu główne

Muzeum Narodowe we Wrocławiu

Muzeum Narodowe we Wrocławiu – jedno z głównych muzeów Wrocławia i Dolnego Śląska. Zbiory muzeum obejmują przede wszystkim malarstwo i rzeźbę, ze szczególnym uwzględnieniem sztuki całego Śląska. Składa się z gmachu głównego i trzech oddziałów.

Muzeum Narodowe we Wrocławiu
Ilustracja
Muzeum Narodowe we Wrocławiu
Państwo  Polska
Miejscowość Wrocław
Adres pl. Powstańców Warszawy 5
50-153 Wrocław
Data założenia 28 marca 1947
Zakres zbiorów Sztuka śląska XII–XIX w.
Sztuka polska od XVII w. po współczesną
Sztuka europejska XV–XX w.
Dyrektor Piotr Oszczanowski
Oddziały
Położenie na mapie Wrocławia
Mapa lokalizacyjna Wrocławia
Muzeum Narodowe we Wrocławiu
Muzeum Narodowe we Wrocławiu
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Muzeum Narodowe we Wrocławiu
Muzeum Narodowe we Wrocławiu
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Muzeum Narodowe we Wrocławiu
Muzeum Narodowe we Wrocławiu
Ziemia51°06′39,00″N 17°02′51,40″E/51,110833 17,047611
Strona internetowa

HistoriaEdytuj

 
Muzeum od strony Odry

Do zakończenia II wojny światowejEdytuj

Poprzednikami Muzeum Narodowego we Wrocławiu w XIX wieku i do 1945 było utworzone w 1815 r. Królewskie Muzeum Sztuki i Starożytności (Königliches Museum für Kunst und Altertümer), powstałe w 1880 Śląskie Muzeum Sztuk Pięknych (Schlesisches Museum der Bildenden Künste) oraz utworzone w 1899 Śląskie Muzeum Rzemiosła Artystycznego i Starożytności (Schlesisches Museum für Kunstgewerbe und Altertümer). Podczas II wojny światowej część zbiorów wywieziono z Wrocławia i zabezpieczono, duża ich część podczas wojny uległa zniszczeniu lub rozproszeniu względnie uległa grabieży po wojnie przez wojska radzieckie i szabrowników[1].

 
Wnętrze muzeum

Po II wojnie światowejEdytuj

Po II wojnie światowej, kiedy Wrocław znalazł się w granicach Polski, podjęto decyzję o utworzeniu nowego muzeum, polskiego w charakterze, które powołano 1 stycznia 1947. Wobec zniszczenia lub poważnego uszkodzenia budynków dawnych muzeów siedzibą Muzeum stał się budynek przy obecnym pl. Powstańców Warszawy. Muzeum otwarto dla publiczności 11 lipca 1948. Instytucja ta kilkakrotnie zmieniała nazwę. Zapoczątkowała swą działalność jako Muzeum Państwowe, w 1950 zmieniono nazwę na Muzeum Śląskie (co określało profil jego działania), a w 1970 r. zostało podniesione do rangi Muzeum Narodowego[2].

Od roku 1983 do końca 2013 roku Muzeum Narodowym kierował Mariusz Hermansdorfer, a od początku 2014 – Piotr Oszczanowski[3].

BudynekEdytuj

Obecny gmach muzeum powstał w latach 1883–1886 w stylu neorenesansu późnego według projektu Karla Friedricha Endella jako siedziba Zarządu Prowincji Śląskiej. Budynek ucierpiał częściowo w trakcie II wojnie światowej. Po jej zakończeniu został poddany odbudowie, a później przystosowaniu do celów muzealnych w latach 1946–1947. Od tego czasu mieści się w nim siedziba Muzeum Narodowego[4].

Otoczenie budynkuEdytuj

Obiekt znajduje się tuż nad brzegiem Odry przy bulwarze Xawerego Dunikowskiego i pl. Powstańców Warszawy. W jego otoczeniu znajduje się wiele rzeźb. Przy wejściu głównym do gmachu ustawiono brązowe posągi przedstawiające dwóch wielkich artystów renesansu Albrechta Dürera i Michała Anioła dłuta Augusta Hertla. Przy południowo-zachodnim narożniku budynku stoi rzeźba Alegoria rybołówstwa Christiana Behrensa. Od strony rzeki znajduje się ponadto grupa rzeźb Rycerze króla Artura Magdaleny Abakanowicz[4].

ZbioryEdytuj

Zbiory Muzeum Narodowego we Wrocławiu liczą obecnie ponad 200 000 obiektów reprezentujących wszystkie dziedziny sztuki. Trzon kolekcji tworzą artefakty głównie z obszaru Wrocławia i Dolnego Śląska, a znaczna część z nich pochodzi ze zbiorów dawnych muzeów niemieckich. Znajdują się tu także dzieła sztuki przekazane w 1946 roku z lwowskich galerii sztuki przez ówczesne władze ZSRR. Dzięki regularnie prowadzonym zakupom dzieł malarstwa, grafiki, rzeźby i rzemiosła artystycznego wciąż się ona powiększa, dzięki temu wrocławskie zbiory należą do najliczniejszych i najbardziej różnorodnych w kraju[5].

Obecnie ekspozycja w gmachu głównym jest podzielona na sześć galerii stałych. Do 2018 istniała zamiast galerii „Cudo-twórcy” wystawa dzieł sztuki współczesnej, która jednak w większości jest prezentowana w oddziale Pawilonie Czterech Kopuł.

Śląska rzeźba kamienna XII–XVI w.Edytuj

Składa się na kilkanaście rzeźb kamiennych i ich fragmentów, dlatego galeria ta nazywana jest zwyczajowo lapidarium. Na ekspozycji podziwiać można przykłady romańskiej i gotyckiej rzeźby architektonicznej i nagrobkowej. Wśród zabytków romańskich wyróżnia się XII-wieczny tympanon z Ołbina pochodzący z portalu kościoła pw. NMP i św. Wincentego.

Obok niego prezentowane są nagrobki śląskich książąt z rodu Piastów. Najcenniejszym obiektem jest ustawiony centralnie nagrobek księcia Henryka IV Probusa. Jest to jeden z najpiękniejszych gotyckich nagrobków książęcych w tej części Europy. W 1946 roku sarkofag został odnaleziony we wsi Wierzbna koło Świdnicy, gdzie w obawie przed zniszczeniem ukryto go w czasie II wojny światowej.

Ponadto prezentowane są także rzeźby kamienne, a wśród nich Pieta pochodząca z kościoła Najświętszej Marii Panny na Piasku. Rzeźba powstała około 1400 roku, prawdopodobnie w warsztacie wrocławskiego mistrza, i przedstawia siedzącą Marię trzymającą na kolanach martwe ciało Chrystusa.

Na wystawie prezentowanej można zobaczyć również sześć XV-wiecznych witraży, wśród których na uwagę zasługują dwa przedstawiające scenę zwiastowania. Jeden z nich ukazuje archanioła Gabriela, a drugi Marię, na którą zstępuje gołębica symbolizująca Ducha Świętego. Witraże wyróżnia je intensywna kolorystyka, w której dominują barwy ciemnego fioletu, czerwieni i błękitu[6].

Sztuka śląska XIV–XVI w.Edytuj

 
„Madonna na Lwie z Kowalowa”, XIV wiek[7]

Najcenniejsza część kolekcji Muzeum, zawiera przede wszystkim wysokiej klasy obiekty gotyckiej sztuki sakralnej przeniesione tu ze śląskich kościołów, np. rzeźby w stylu Madonn na Lwach i Pięknych Madonn[8]. Prezentowany jest również bogaty wybór gotyckiego malarstwa tablicowego oraz rzeźby drewnianej. Na korytarzach natomiast znajdują są przykłady gotyckiego rzemiosła artystycznego z interesującymi kolekcjami zamków i kluczy, monet oraz pieczęci[9].

Sztuka śląska XVII-XIX w.Edytuj

Na galerię składają się zespoły malowanych XVI- i XVII-wiecznych epitafiów renesansowych, manierystycznych i barokowych, rzeźby sakralnej oraz obrazy najwybitniejszego malarza śląskiego baroku Michaela Leopolda Willmanna. Na korytarzach eksponowane jest dawne rzemiosło artystyczne (broń, wyroby złotnicze, kamionka śląska, fajans, porcelana szkło i gobeliny). W kolejnych salach galerii podziwiać można także malarstwo śląskie pierwszej połowy XIX w.[10].

Sztuka polska XVII–XIX w.Edytuj

Prezentuje przede wszystkim dzieła malarstwa, rzeźby oraz w mniejszym wyborze rzemiosło artystyczne od XVII do początków XX w. Są to prace polskich artystów oraz twórców zagranicznych działających na terenie dawnej Rzeczypospolitej[11]. Główny trzon kolekcji pochodzi ze zbiorów muzealnych Lwowa (Galerii Miejskiej we Lwowie, Muzeum Narodowego im. Króla Jana III, Muzeum Lubomirskich) i Kijowa, przekazanych Wrocławiowi w 1946 r. Dominuje malarstwo, w tym dzieła Marcello Bacciarellego, Bernardo Bellotta, Anny Bilińskiej-Bohdanowiczowej, Józefa Brandta, Józefa Chełmońskiego, Wojciecha Gersona, Aleksandra Gierymskiego, Artura Grottgera, Jacka Malczewskiego, Jana Matejki, Piotra Michałowskiego[12].

Sztuka europejska XV–XX w.Edytuj

Wystawiono tu ponad 200 obrazów powstałych od renesansu po 1. poł. XX w. Pokaz rozpoczyna zestawienie dwóch renesansów – włoskiego i północnoeuropejskiego, następnie prezentowane są prace twórców złotego wieku malarstwa niderlandzkiego, włoskiego baroku praz przykłady najważniejszych kierunków stylowych od klasycyzmu, poprzez romantyzm, realizm, po impresjonizm symbolizm[13].

Pokazywane są prace takich artystów jak:

Cudo-twórcyEdytuj

Wystawa stała przygotowana w 70. rocznicę otwarcia Muzeum Narodowego we Wrocławiu. Prezentuje trzy kolekcje: sztuki Bliskiego i Dalekiego Wschodu, rzemiosła artystycznego i kultury materialnej oraz współczesnej ceramiki i szkła artystycznego[14].

Wybrane dzieła ze zbiorów muzeumEdytuj

sztuka śląska i polskaEdytuj

sztuka europejskaEdytuj

OddziałyEdytuj

Poza budynkiem głównym Muzeum Narodowe we Wrocławiu ma też trzy oddziały. Są to:

PrzypisyEdytuj

  1. I. Gołaj, G. Wojturski, Muzeum Narodowe we Wrocławiu. Przewodnik, s. 7–9.
  2. I. Gołaj, G. Wojturski, Muzeum Narodowe we Wrocławiu. Przewodnik, s. 9–10.
  3. Agnieszka Kołodyńska: Moda na muzeum – rozmowa z Piotrem Oszczanowskim (pol.). www.wroclaw.pl, 2014-01-19. [dostęp 2014-01-20].
  4. a b Historia budynku, Muzeum Narodowe we Wrocławiu [dostęp 2019-03-14] (pol.).
  5. Kolekcja, Muzeum Narodowe we Wrocławiu [dostęp 2019-03-14] (pol.).
  6. „Śląska rzeźba kamienna XII–XVI w.” – I piętro, Muzeum Narodowe we Wrocławiu, 1 czerwca 2018 [dostęp 2019-03-14] (pol.).
  7. Romuald Kaczmarek, O proweniencji trzech najważniejszych śląskich rzeźb Madonn na lwach, „Roczniki Sztuki Śląskiej”, 2015.
  8. I. Gołaj, G. Wojturski, Muzeum Narodowe we Wrocławiu. Przewodnik, s. 13–81.
  9. „Sztuka śląska XIV–XVI w.” – I piętro, Muzeum Narodowe we Wrocławiu, 1 czerwca 2018 [dostęp 2019-03-14] (pol.).
  10. „Sztuka śląska XVI–XIX w.” – I piętro, Muzeum Narodowe we Wrocławiu, 1 czerwca 2018 [dostęp 2019-03-14] (pol.).
  11. „Sztuka polska XVII–XIX w.” – II piętro, Muzeum Narodowe we Wrocławiu, 1 czerwca 2018 [dostęp 2019-03-14] (pol.).
  12. www.mnwr.art.pl, www.mnwr.art.pl [dostęp 2017-11-25] (pol.).
  13. „Sztuka europejska XV–XX w.” – II piętro, Muzeum Narodowe we Wrocławiu, 1 czerwca 2018 [dostęp 2019-03-14] (pol.).
  14. „Cudo-Twórcy” – III piętro, Muzeum Narodowe we Wrocławiu, 11 lipca 2018 [dostęp 2019-03-14] (pol.).

BibliografiaEdytuj

  • Muzeum Narodowe we Wrocławiu. Przewodnik, Iwona Gołaj, Grzegorz Wojturski, Wrocław: Muzeum Narodowe we Wrocławiu, 2006, ISBN 83-86766-48-4, OCLC 169905708.

Linki zewnętrzneEdytuj