Otwórz menu główne

Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi

Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi (nazwa obowiązująca od 1 stycznia 1990) – najdłużej funkcjonujące w Łodzi muzeum o profilu historycznym, powstałe w 1959 pod nazwą „Muzeum Historii Ruchu Rewolucyjnego”; samorządowe, gromadzące wszelkiego rodzaju pamiątki z zakresu tradycji niepodległościowych, przede wszystkim z Łodzi, regionu łódzkiego oraz wybiórczo Polski[2]. Jego oddział Radogoszcz specjalizuje się w dziejach okupacji niemieckiej 1939–1945 w Łodzi i okręgu łódzkim. Jako spadkobierca Muzeum Historii Ruchu Rewolucyjnego (1959–1990) posiada ważny zbiór dokumentów, zdjęć i sztuk pięknych (obrazy, rzeźby, grafiki) z okresu PRL, z Łodzi i regionu. Zbiory zawierają również wiele unikatowych materiałów do dziejów Łodzi i okręgu łódzkiego[a].

Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi
Ilustracja
Państwo  Polska
Miejscowość Łódź
Adres ul. Gdańska 13

90-706 Łódź

Data założenia styczeń 1959
Dyrektor Jacek Wawrzynkiewicz
Oddziały
Położenie na mapie Łodzi
Mapa lokalizacyjna Łodzi
Muzeum Tradycji Niepodległościowych
Muzeum Tradycji Niepodległościowych
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Muzeum Tradycji Niepodległościowych
Muzeum Tradycji Niepodległościowych
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Muzeum Tradycji Niepodległościowych
Muzeum Tradycji Niepodległościowych
51°46′32,530″N 19°26′51,250″E/51,775703 19,447569
Strona internetowa

Spis treści

HistoriaEdytuj

Z dniem 1 stycznia 1990 r., na bazie zbiorów Muzeum Historii Ruchu Rewolucyjnego, ale z gruntownie zmienioną formułą i głównymi celami działania, utworzone zostało „Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi” (MTN-Łódź)[3][4]. Szczęśliwie nie doszło wtedy do parcelacji bogatych zbiorów z poprzedniej formuły działania[b], co obecnie ułatwia historykom nowe badania nad dziejami idei socjalistyczno-komunistycznej w Łodzi i w Polsce oraz dziejów samego miasta.

Funkcjonowała koncepcja – zapisana w statucie Muzeum – utworzenia oddziału pn. „Muzeum Sił Powietrznych” na placu przy ul. Pienistej 74[5], ale z różnych przyczyn została ona zarzucona.

W latach 1992–2016[6] m.in. za pośrednictwem muzeum wojewoda pełnił obsługę Wojewódzkiego Komitetu Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa w Łodzi.

Dyrektorzy MuzeumEdytuj

  • Tadeusz Czapliński (15 grudnia 1969 – 31 sierpnia 1974), nast. kier. oddz. Radogoszcz (od 1 września 1974 do śmierci 28 stycznia 1979)
  • Izydor Hałas[7] (1 października 1974 – lata 70. XX w.)
  • Maria Ojrzyńska (lata 70. XX w. – 1986)
  • Henryk Siemiński[8] (1986–1992 – p.o. dyrektora Muzeum; 1992–2014 – dyrektor)
  • Piotr Machlański (od 1 stycznia 2015[9][10][11] do 31 sierpnia 2017)
  • Jacek Wawrzynkiewicz – jako pełniący obowiązki[12]

Struktura muzeumEdytuj

Główny budynek muzeum,
dawne więzienie przy ul. Gdańskiej
  nr rej. A/20 z 20.01.1971[13]
 
Państwo   Polska
Miejscowość Łódź
Adres ul. Gdańska 13
Rozpoczęcie budowy 1883
Ukończenie budowy 1885
Ważniejsze przebudowy 1960
Strona internetowa

Muzeum mieści się dawnym budynku więziennym zbudowanym w latach 1883–1885[3], przy ówczesnej ul. Długiej (dziś Gdańska). Funkcję więzienną budynek spełniał także poprzez okres I wojny światowej, międzywojenny, okupacji niemieckiej (więzienie kobiece) i po zakończeniu wojny do lutego 1953 (również więzienie kobiece)[14][3]. Po likwidacji więzienia i przeniesieniu więźniarek do zakładu karnego przy ul. Sterlinga 16, została w budynku umieszczona Wojewódzka Szkoła Milicji Obywatelskiej, która funkcjonowała przez następne sześć lat. Po likwidacji szkoły budynek został przekazany uchwałą Prezydium Rady Narodowej m. Łodzi z dn. 8 lipca 1958 tworzącemu się Muzeum Historii Ruchu Rewolucyjnego. W otwarciu uczestniczył ówczesny Przewodniczący Rady Państwa Aleksander Zawadzki.

Poza ekspozycją w głównej siedzibie (dwie wystawy stałe: „Drogi do Niepodległej 1791–1921” oraz „Więzienie przy Długiej (Gdańskiej) w Łodzi 1885–1953”[15]) muzeum posiada dwa oddziały i jeden punkt ekspozycyjny:

 
MTN-Łódź, oddz. Martyrologii „Radogoszcz”, ul. Zgierska 147
 
MTN-Łódź, oddz. Zagłady Łódzkich Żydów „Stacja Radegast”, al. Pamięci Ofiar Litzmannstadt Getto 12
 
MTN-Łódź, budynek (d. kuźni) wystawy stałej „Kuźnia Romów”, ul. Wojska Polskiego 84 – widok ogólny
  • Stacja Radegast przy alei Pamięci Ofiar Litzmannstadt Getto 12 (wystawa stała „Litzmannstadt-getto 1940–1944”, „Tunel Pamięci”, rampa kolejowa z oryginalnym niemieckim parowozem i dwoma wagonami towarowymi)[17]
  • Kuźnia Romów – niewielka ekspozycja[18] na terenie byłego obozu cygańskiego (listopad 1941 – styczeń 1942) na obszarze łódzkiego getta, ul. Wojska Polskiego 84[1][19]

Przy muzeum działają grupy rekonstrukcji historycznych[3].

Do rejestru zabytków wpisany jest budynek muzeum przy ul. Gdańskiej (pod numerem A/20; decyzja z 20 stycznia 1971)[13] oraz obiekty przy ul. Zgierskiej – mauzoleum radogoskie (pod numerem A/24; decyzja z 20 stycznia 1971)[20]. Również stacja Radegast jest objęta ochroną konserwatorską.

Zobacz teżEdytuj

UwagiEdytuj

  1. Do 1972 było jedynym muzeum historycznym w mieście; dopiero w 1975 otworzono Muzeum Miasta Łodzi.
  2. Z innymi muzeami było różnie, jak np. z rozparcelowanymi lub usuniętymi do głębokich magazynów zbiorów Muzeum Historii Ruchu Robotniczego im. Aleksandra Zawadzkiego w Dąbrowie Górniczej (por. Zbiory po Muzeum Historii Ruchu Robotniczego wciąż są w magazynach – na stronie dabrowagornicza.naszemiasto.pl).

PrzypisyEdytuj

  1. a b Kuźnia Romów. muzeumtradycji.pl. [dostęp 2012-07-17].
  2. Informacje o muzeum. muzeumtradycji.pl. [dostęp 2012-07-17].
  3. a b c d Ryszard Bonisławski, Joanna Podolska: Spacerownik; Polesie i nie tylko. gazeta.pl, 18 października 2007. s. 5. [dostęp 2012-07-17].
  4. W znacznym stopniu autorem propozycji takiej, a nie innej nazwy Muzeum był jego długoletni pracownik – Ryszard Iwanicki (1953-2017).
  5. Wioletta Gnacikowska: W Łodzi powstanie Muzeum Lotnictwa. „Gazeta Wyborcza”, Łódź, 25 lipca 2012, s. 6.
  6. Zarządzenie Wojewody Łódzkiego Nr 45, z dn. 25.02.1991 r. w sprawie powołania Wojew. Komitetu Ochrony Pamięci Walki i Męczeństwa w Łodzi.
  7. Katalog kierowniczych stanowisk partyjnych i państwowych PRL, bip.ipn.gov.pl [dostęp 2014-10-16].
  8. Henryk Siemiński. lodz.gazeta.pl, 2007-10-05. [dostęp 2012-10-22].
  9. Informacja o wyniku konkursu na kandydata na stanowisko Dyrektora Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi, z siedzibą przy ul. Gdańskiej 13 bip.uml.lodz.pl.
  10. Maciej Trojanowski, Konrad Ciężki: Nowy dyrektor Muzeum Tradycji Niepodległościowych. radiolodz.pl, 2014-10-16. [dostęp 2014-10-17].
  11. Łukasz Kaczyński: Piotr Machlański, nowy dyrektor Muzeum Tradycji Niepodległościowych: „To ma być muzeum kreatywne”. dzienniklodzki.pl, 2014-10-16. [dostęp 2014-10-17].
  12. Zarząd muzeum. muzeumtradycji.pl. [dostęp 2017-11-19].
  13. a b Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo łódzkie. 2018-09-30. s. 38. [dostęp 2015-05-14].
  14. Więzienie przy Długiej (Gdańskiej) w Łodzi 1885–1953. muzeumtradycji.pl. [dostęp 2012-07-17].
  15. Wystawy stałe. muzeumtradycji.pl. [dostęp 2012-07-17].
  16. Oddział Martyrologii Radogoszcz. muzeumtradycji.pl. [dostęp 2012-07-17].
  17. Oddział Stacja Radegast. muzeumtradycji.pl. [dostęp 2012-07-17].
  18. Jej zwiedzenie wymaga uprzedniego kontaktu z Oddz. „Stacja Radegast” MTN-Łódź, tel. 42/ 291 36 27.
  19. Ostatnia droga Romów z Burgenlandu. centrumdialogu.com. [dostęp 2012-07-17].
  20. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo łódzkie. 2018-09-30. s. 51. [dostęp 2015-05-14].

BibliografiaEdytuj

  • Martyrologium łódzkie: przewodnik po Radogoszczu i Miejscach Pamięci Narodowej. Henryk Siemiński (red.). Łódź: Muzeum Tradycji Niepodległościowych, 2005. ISBN 83-907422-2-5.
  • Maria Głowacka, Lechowicz Małgorzata: Więzienie przy Długiej (Gdańskiej) w Łodzi 1885-1953. Łódź: Muzeum Tradycji Niepodległościowych, 2009. ISBN 978-83-907422-2-9.
  • Maria Głowacka: Depozyt Pamięci Narodowej. Archiwalia, Ikonografia, Realia historyczne. [Wersja polska]. Łódź: Muzeum Tradycji Niepodległościowych, 2010. ISBN 978-83-907422-4-3.

Linki zewnętrzneEdytuj