Mykonos (gr. Μύκονος, wym. [ˈmikonos]) – grecka wyspa na Morzu Egejskim, należąca do archipelagu Cyklady, położona między wyspami Tinos, Siros, Naksos oraz Paros.

Mykonos
Μύκονος
Ilustracja
Mała Wenecja z widokiem na bazę promową.
Kontynent

Europa

Państwo

 Grecja

Akwen

Morze Egejskie

Archipelag

Cyklady

Powierzchnia

86,125 km²

Najwyższy punkt

386 m n.p.m.

Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość


10134
120 os./km²

Położenie na mapie Grecji
Mapa konturowa Grecji, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Mykonos”
Ziemia37°26′47,47″N 25°21′57,82″E/37,446520 25,366060
Mapa wyspy

Leży w administracji zdecentralizowanej Wyspy Egejskie, w regionie Wyspy Egejskie Południowe, w jednostce regionalnej Mykonos, w gminie Mykonos. Powierzchnia wyspy wynosi 86,125 km² (gmina obejmująca też wyspy Delos, Rhenia oraz kilka mniejszych – 105,5 km²). Najwyższy szczyt - Profitis Ilias Worna (Προφήτης Ηλίας Βορνα) – 386m n.p.m. Zameldowani stali mieszkańcy 10 134 (dane za 2011 rok, faktyczna populacja wynosiła ok. 14 000).

Mykonos nazywana jest „Wyspą Wiatrów”[1][2], ze względu na bardzo silne wiatry, które zwykle wieją. Turystyka jest główną gałęzią przemysłu, a Mykonos słynie z tętniącego życiem nocnego życia i tego, że jest miejscem przyjaznym dla osób homoseksualnych, z wieloma placówkami obsługującymi społeczność LGBT[3][4][5]. Od wielu lat jest chętnie odwiedzana przez turystów ze względu na swój kosmopolityczny charakter oraz dobrze rozwiniętą bazę hotelową i rekreacyjną. Jest miejscem, gdzie można spotkać mnóstwo celebrytów, biznesmenów lub po prostu bogatych ludzi. W szczycie sezonu liczba przebywających na niej osób dochodzi do nawet 100 000 dziennie.

Mieszkaniec Mykonos nazywa się Mykonios lub Mykoniatis.

HistoriaEdytuj

Mitologia i starożytnośćEdytuj

 
Budynek w Chorze. Na parterze Muzeum Morskie.
 
Pelikan Petros – maskotka wyspy.
 
Wiatraki na Mykonos.
 
Cerkiew Panagia Paraportiani.
 
Latarnia morska Armenistis.
 
Lotnisko na Mykonos.
 
Klub nocny Cavo Paradiso.

Według mitologii wyspa została nazwana na cześć bohatera Mykonosa, syna Eneusza z Karistos (według Stefanosa z Bizancjum). Mykonos był ojcem Xanthippi, która karmiła go własnym mlekiem, gdy był więziony, aby nie umarł z głodu[6]. Wyspa została najpierw skolonizowana przez Egipcjan, Fenicjan i Minojczyków, a następnie przez Jonów. Strabon wspomina, że mieszkańcy wyspy byli łysi, podczas gdy inni pisarze przesadnie opisują, że byli bezwłosi od dzieciństwa. Starożytni postrzegali ich za chciwych i nastawionych na dochód, co znalazło odzwierciedlenie w powiedzeniu „sąsiad Mykonios”[7].

Archeolodzy znaleźli ślady jońskich osadników na Mykonos z około IX wieku p.n.e. Jednakże większość wykopalisk dowodzi, że osadnicy na wyspie pojawili się już około III tysiąclecia p.n.e.[8]. W zatoce Ftelia, na północnym wybrzeżu wyspy, na niskim wzgórzu zlokalizowana była osada z epoki neolitu. Najstarsze budynki zbudowane były ok. 5000 lat temu. Osadę zamieszkiwano przez kilka stuleci. Opuszczono ją mniej więcej w tym samym czasie, w którym opuszczono osadę na niezamieszkałej dziś wyspie Saliagos[9].

Mykonos zostało podbite przez Cesarstwo Rzymskie wraz z innymi wyspami, a następnie stało się prowincją Bizantyńczyków i zachowało swoje zwyczaje i religię prawosławną aż do początku XVIII wieku.

ŚredniowieczeEdytuj

W 1204 Konstantynopol został zdobyty przez uczestników IV krucjaty i powstało Cesarstwo Łacińskie. W kolejnych latach krzyżowcy rozpoczęli podbój wysp Morza Egejskiego. Tinos i Mykonos zostały podbite przez braci Andrzeja i Geremia Ghisi, należeli do słynnej rodziny Ghisi z Wenecji i byli siostrzeńcami doży Enrico Dandolo.

Andrzej został pierwszym łacińskim gubernatorem wyspy pod panowaniem księcia archipelagu Marco I Sanudo. Następcą Andrzeja został jego syn Bartłomiej I Ghisi, który na krótko przed śmiercią w 1303 roku otrzymał w prezencie Kiea i Serifos odbite przez Wenecjan z rąk Bizancjum[potrzebny przypis]. Ostatnim potomkiem rodziny, który władał Mykonos, był Jerzy III Ghisi, po którego bezpotomnej śmierci w 1390 wyspa została przekazana w ręce Republiki Weneckiej[10][11].

Wenecjanie rządzili Mykonos do 1537 roku, kiedy wyspa została zaatakowana przez Hayreddina, urodzonego w Grecji admirała osmańskiego sułtana Sulejmana Wspaniałego. Mykonos od tego czasu było w posiadaniu Turków, w przeciwieństwie do sąsiedniego Tinos, który pozostał z Wenecjanami przez około dwa stulecia.

NowożytnośćEdytuj

Turcy pod przywództwem kapudana paszy narzucili system samorządu składający się z gubernatora i wyznaczonej rady syndyków. Kiedy zamek Tinos został zdobyty przez Turków w 1718 roku, ostatni z Wenecjan wycofał się z regionu.

Aż do końca XVIII wieku Mykonos prosperowało jako centrum handlowe, oprócz regularnych nalotów piratów, przyciągało wielu imigrantów z pobliskich wysp. W czerwcu 1794 roku w głównym porcie wyspy rozegrała się bitwa pomiędzy brytyjskimi i francuskimi okrętami.

W 1821 roku wybuchła wojna o niepodległość Grecji przeciwko Imperium Osmańskiemu, w której Mykonos odegrało ważną rolę. Arystokratka i bohaterka narodowa, Mando Mawrojenus, kierując się ideami oświecenia, poświęciła rodzinny majątek na walkę z Turkami. W 1830 roku Grecja stała się niepodległym państwem.

W 1887 roku, po zatonięciu angielskiego parowca VOLTA na północnym wybrzeżu wyspy, podjęto decyzję o budowie latarni morskiej „Varvoulakas” (obecnie Armenistis). Ostatecznie, w 1891 roku, budowę tego projektu podjęła i zakończyła francuska firma Lighthouse Company. Wysokość kamiennej latarni wynosi 19 metrów. Mechanizm oryginalnej lampy, wykonany przez firmę SAUTER LEMONIER, został nagrodzony przez Międzynarodową Wystawę Paryską i działał na szczycie latarni aż do 1983 roku. Od tego czasu jest eksponowany na dziedzińcu Muzeum Morskiego.

WspółczesnośćEdytuj

W 1923 roku, po zakończeniu wojny grecko-tureckiej, uchodźcy z Azji Mniejszej osiedlili się na wyspie, wzbogacając społeczeństwo i kulturę, i uczynili Mykonos centrum włókienniczym[12].

Głównym miastem wyspy jest Chora, zabudowana jak wiele egejskich miast, małymi, gustownymi, białymi domami, o przeważającym, niebieskim kolorze stolarki drzwi i okien, bogato ukwieconymi, usytuowanymi wzdłuż wąskich, krętych uliczek. Atrakcją jest także lokalny, oryginalny styl budownictwa, nawiązujący jeszcze do epoki mykeńskiej i specyficznie ornamentowany.

Liczne plaże i krystalicznie czyste morze przyciąga miłośników sportów wodnych. Istnieje rozbudowana sieć usług : rejsy żaglowe, jachty motorowe, jet sky, windsurfing, kite, nurkowanie.

Wyspa na tle innych greckich wyróżnia się największą otwartością dla turystów LGBT[13]. Mykonos jest uznawane za jeden najpopularniejszych ośrodków wakacyjnych wybieranych przez gejów i lesbijki[14][15].

GeografiaEdytuj

KlimatEdytuj

Średnia temperatura i opady dla Mykonos
Miesiąc Sty Lut Mar Kwi Maj Cze Lip Sie Wrz Paź Lis Gru Roczna
Średnie temperatury w dzień [°C] 16.8 18.1 19.6 21.7 32.5 30.2 29.1 30.1 32.0 30.8 22.0 20.1 25,3
Średnie dobowe temperatury [°C] 12.0 13.1 14.5 15.6 20.0 23.2 24.8 25.6 24.6 22.2 16.8 15.8 19,0
Średnie temperatury w nocy [°C] 6.8 6.5 9.3 11.6 14.5 17.9 21.4 23.0 20.4 16.4 12.8 11.6 14,4
Opady deszczu [mm] 21.0 6.8 46.8 0.8 0.0 0.2 0.0 0.0 15.2 50.0 8.8 71.2 220,8
Źródło: penteli.meteo.gr[16] (2020)

MiejscowościEdytuj

Atrakcje turystyczne i zabytkiEdytuj

  • Pelikan Petros – oficjalna maskotka wyspy. Tu i ówdzie obecne pelikany są oswojone z ludźmi i chętnie podchodzą po jedzenie.
  • Paraportiani – uznawana za najczęściej fotografowaną cerkiew w Grecji, składa się tak naprawdę z pięciu cerkwi połączonych w jedną na przestrzeni wieków.
  • Wiatraki – XVI-wieczne wiatraki są jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów krajobrazu wyspy.
  • Mała Wenecja – położona naprzeciwko wiatraków część głównej miejscowości Chora, w której część XVIII- i XIX-wiecznych domów zbudowano bezpośrednio na granicy morza i lądu.
  • Paliokastro i Monastiri – prawosławne kościoły - klasztory monastyr.
  • Muzeum Archeologiczne – bogaty zbiór rzeźby, ceramiki i biżuterii, począwszy od zbiorów z trzeciego tysiąclecia p.n.e., po okres późnogrecki[17]. Eksponaty pochodzą z Mykonos oraz okolicznych wysp.
  • Muzeum Morskie – eksponaty związane z historią Mykonos, ale i generalnie szerszego regionu. Charakterystyczną jest okrętowa lufa armatnia umieszczona na uliczce przed wejściem.
  • Latarnia Armenistis – latarnia morska o wysokości 19 metrów usytuowana na północno-zachodnim cyplu.
  • Wycieczki na wyspę Delos, starożytne centrum handlu i siedziba ateńskiego Związku Morskiego, miejsce narodzin boga Apollo.

TransportEdytuj

W sezonie turystycznym port lotniczy Mykonos, poprzez loty czarterowe, łączy wyspę z wieloma lotniskami europejskimi oraz gości wiele samolotów prywatnych. W głównym porcie morskim wyspy - Νέο Λιμάνι (Neo Limani) cumują liczne promy i wycieczkowce oraz jachty. Komunikacja publiczna ogranicza się do kilku linii autobusowych, z ograniczoną liczbą kursów. Taksówki i VIP busy oferują usługi przez całą dobę, lecz liczą za nie na podstawie cennika a nie taksometru.Działa wiele wypożczalni samochdów, quadów, skuterów i - nieliczne - rowerów. Tak jak w przypadku noclegów, ceny oferowane na miejscu są znacząco wyższe od cen we wcześniejszej rezerwacji. Jazda większością dróg wymaga wzmożonej uwagi, ze względu na ich zmieniającą się szerokość oraz natężenie ruchu.

Gastronomia i handelEdytuj

Mykonos ma opinię wyspy o wysokim poziomie gastronomii, niemniej także znacznie droższej, niż większość Grecji. Najtańsze oferty łączone są ze smażalniami gyrosa. Podobnie znacząco wyższe są ceny żywności i napojów w ulicznym handlu detalicznym. Wysokie ceny nie dotyczą dużych, sieciowych supermarketów.

PrzypisyEdytuj

  1. Ravish Khapra: Mykonos – The Island of the Winds (ang.). travelwideworld.com. [dostęp 2021-10-26]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  2. The island of the winds and blue seas (ang.). sunstar.com.ph, 2014-05-08. [dostęp 2021-10-26].
  3. Garwood 2009 ↓.
  4. Hudman i Jackson 2003 ↓.
  5. Coccossis i Mexa 2004 ↓.
  6. Hygin 1960 ↓.
  7. Ραγκαβής 1888 ↓.
  8. Ortleb 1995 ↓, s. 19.
  9. Gavalas, Dooley i Renfrew 2008 ↓, s. 29–33.
  10. Miller 1920 ↓, s. 39.
  11. Jacoby 1971 ↓, s. 237.
  12. Γιώργου Καζάνα: Μικρασιάτες στη νήσο Μύκονο και Μυκόνιοι στη Μικρά Ασία (gr.). mikrasiatwn.wordpress.com, 2016-10-24. [dostęp 2021-11-01].
  13. Q and A - NYTimes.com, www.nytimes.com [dostęp 2017-11-25] (ang.).
  14. Mykonos Gay Vacations. [dostęp 2008-09-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-09-17)].
  15. Top 10 Gay and Lesbian Vacations – Overall. [dostęp 2008-09-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-08-02)].
  16. ANNUAL CLIMATOLOGICAL SUMMARY for 2020 (ang.). [dostęp 2021-11-06].
  17. Muzeum Archologiczne Mykonos

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj