Myszowór pędzloogonowy

gatunek drapieżnego torbacza

Myszowór pędzloogonowy[6], myszowór[7], mysz workowata[7], tafa, tuan (Phascogale tapoatafa) – gatunek niewielkiego mięsożernego ssaka z podrodziny niełazów (Dasyurinae) w rodzinie niełazowatych (Dasyuridae).

Myszowór pędzloogonowy
Phascogale tapoatafa[1]
(Meyer, 1793)[2]
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Nadrząd torbacze
Rząd niełazokształtne
Rodzina niełazowate
Podrodzina niełazy
Plemię myszowory
Rodzaj myszowór
Gatunek myszowór pędzloogonowy
Synonimy
  • Viverra tapoatafa Meyer, 1793[2]
  • Didelphis penicillata Shaw, 1800[3]
  • Dasyurus tafa White, 1803[4]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[5]
Status iucn3.1 NT pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

     Phascogale tapoatafa tapoatafa

     Phascogale tapoatafa pirata

Nazewnictwo zwyczajoweEdytuj

W polskiej literaturze zoologicznej gatunek Phascogale tapoatafa był oznaczany nazwą „myszowór”[7]. W wydanej w 2015 roku przez Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk publikacji „Polskie nazewnictwo ssaków świata” gatunkowi nadano nazwę „myszowór pędzloogonowy”, rezerwując nazwę „myszowór” dla rodzaju tych torbaczy[6].

Zasięg występowaniaEdytuj

Myszowór pędzloogonowy występuje w Australii, rozproszony nieregularnie w południowo-zachodniej i północno-zachodniej Australii Zachodniej, północno-wschodnim, wschodnim i południowo-wschodnim Queenslandzie, północno-wschodniej Nowej Południowej Walii i Wiktorii. Przypuszczalnie wymarły w Australii Południowej[8].

CharakterystykaEdytuj

Charakterystyczną cechą myszowora jest wiązka czarnych, jedwabistych włosów na końcu ogona przypominająca pędzelek. Długość ciała (bez ogona) samic 14,8–22,3 cm, samców 16–26,1 cm, długość ogona samic 16–22,6 cm, samców 17,5–23,4 cm; masa ciała samic 106–212 g, samców 175–311 g[8]. Różnica w wadze jako przejaw dymorfizmu płciowego objawia się w wieku ośmiu miesięcy (Nowak, 1999). Futro na grzbiecie jest ciemnoszare, na brzuchu zaś kremowe. Koniec ogona jest czarny i przypomina szczotkę do butelek. Zwierzęta te stroszą włosy na ogonie, aby odciągnąć uwagę drapieżników od ciała (Soderquista, 1994). Uszy są duże i niemal pozbawione włosów.

Myszowór ma ograniczony okres rozrodczy, a samce uczestniczą tylko w jednym sezonie lęgowym. Okres rozrodu przypada na miesiące czerwiec-sierpień. Rozmnażanie oraz laktacja są bardzo kosztowne dla ssaków. Dostępność odpowiednich materiałów i optymalnych składników odżywczych odgrywa kluczową rolę w płodności, przeżywalności potomstwa oraz tempie wzrostu. Wymagania energetyczne u ssaków łożyskowych zależą m.in. od wielkości miotu oraz masy ciała samicy. U torbaczy jednak wymagania pokarmowe w okresie laktacji są umiarkowane. Zbadano zapotrzebowanie energetyczne dorosłej samicy myszowora, aby określić różnice pomiędzy samicami karmiącymi a samicami nie będącymi w okresie laktacji. Średnio samice, które były w okresie laktacji miały zapotrzebowanie na energię w granicach 1728 ± 195kJkg 0,75-D-1, dwukrotnie większe niż u zwierząt nie karmiących. Badanie nie wykazało korelacji pomiędzy zapotrzebowaniem na energię a okresem laktacji u samic myszowora. Wykazano zaś, że w okresie później laktacji zapotrzebowanie na żywność wzrosło co najmniej dwukrotnie. Uważa się więc, że wielkość miotu nie ma wpływu na zapotrzebowanie pokarmowe samicy karmiącej oraz że mniejsze mioty rosną szybciej niż mioty większe.

Myszowór jest drapieżnikiem nocnym, żerującym na drzewach. Żywi się małymi ssakami, ptakami, jaszczurkami, owadami i w szczególności pająkami. Pije także nektar z kwiatów drzew[9]. Wszystkie samce umierają przed osiągnięciem jednego roku, zazwyczaj z powodu chorób wywołanych stresem spowodowanym ich zwyczajami godowymi. Samice zakładają gniazda w dziuplach drzew, gdzie opiekują się przez około 5 miesięcy miotem 7 lub 8 młodych.

PrzypisyEdytuj

  1. Phascogale tapoatafa, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b F.A.A. Meyer: Systematisch-summarische Uebersicht der neuesten zoologischen Entdeckungen in Neuholland und Afrika: nebst zwey andern zoologischen Abhandlungen. Leipzig: Im Verlage der Dykischen Buchhandlung, 1793, s. 28. (niem.)
  3. G. Shaw: General zoology, or Systematic natural history. T. 1. Cz. 2: Mammalia. London: G. Kearsley, 1800, s. 502, ryc. 113. (ang.)
  4. É. Geoffroy Saint-Hilaire. Note sur les espèces du genre dasyure. „Bulletin des Sciences, par la Société philomathique de Paris”. 3, s. 159, 1803 (fr.). 
  5. A.A. Burbidge, J. Woinarski, Phascogale tapoatafa, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020 [online], wersja 2020-2 [dostęp 2020-07-25] (ang.).
  6. a b W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 8. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  7. a b c K. Kowalski (red.), A. Krzanowski, H. Kubiak, B. Rzebik-Kowalska & L. Sych: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 209, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0637-8.
  8. a b A. Baker: Family Dasyuridae (Carnivorous Marsupials). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier: Handbook of the Mammals of the World. Cz. 5: Monotremes and Marsupials. Barcelona: Lynx Edicions, 2015, s. 325–326. ISBN 978-84-96553-99-6. (ang.)
  9. Richard Ellis: No Turning Back: The Life and Death of Animal Species. New York: Harper Perennial, 2004, s. 227. ISBN 0-06-055804-0.

Linki zewnętrzneEdytuj

  • Brush-tailed Phascogale (ang.)
  • Phascogale tapoatafa
  • Hayley J. Stannard (redaktor naukowy), Julie M. Old, Physiology & Behavior, Elsevier Science, s. 398-403, ISSN 0031-9384.
  • W.K. Foster (redaktor naukowy), W. Caton, J. Thomas (redaktor naukowy), S. Cox i inni. Timing of Births and Reproductive Success in Captive Red-Tailed Phascogales, Phascogale calura. „Journal of Mammalogy”, 2008. American Society of Mammalogists.