Otwórz menu główne

Nadieżda Krupska

rosyjska działaczka komunistyczna

Nadieżda Konstantinowna Krupska (ur. 26 lutego 1869 w Petersburgu, zm. 27 lutego 1939 w Moskwie) – żona Włodzimierza Lenina od 1897 roku, rosyjska działaczka komunistyczna, pedagog.

Nadieżda Krupska
Надежда Константиновна Крупская
Ilustracja
Nadieżda Krupska (1895)
Data i miejsce urodzenia 26 lutego 1869
Petersburg
Data i miejsce śmierci 27 lutego 1939
Moskwa
Przyczyna śmierci Zapalenie otrzewnej wynikające z krwiaka w jelitach
Małżeństwo Włodzimierz Lenin
Nadezhda Krupskaya's signature.png
Odznaczenia
Order Lenina Order Czerwonego Sztandaru Pracy

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Pochodziła z rodziny oficerskiej. Za działalność opozycyjną została aresztowana w 1896, od 1898 była członkinią Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji, w tym samym roku została skazana na 3 lata zesłania – sama wybrała Szuszenskoje, gdzie wówczas przebywał Lenin. Od 1901 już jako żona towarzyszyła mu w wyjazdach zagranicznych, podczas których wspierała go jako sekretarka i rzeczniczka. Po rewolucji październikowej działała w radzieckiej oświacie. Od 1917 członkini Ludowego Komisariatu Oświaty, w latach 1920–1929 przewodnicząca Głównego Komitetu Polityczno-Oświatowego. Zwolenniczka wychowania przez pracę.

W ostatnim okresie życia męża przekazywała jego antystalinowskie teksty Lwu Trockiemu, potem współpracowała z antystalinowską opozycją. Protestowała przeciwko mumifikacji zwłok Lenina i umieszczeniu ich w Mauzoleum Lenina.

Po śmierci męża stała się stronniczką Grigorija Zinowiewa i Lwa Kamieniewa.

W latach 1924 – 27 była członkiem Centralnej Komisji Kontrolnej (CKK) RKP(b)/WKP(b), w tym od 2 czerwca 1924 do 18 grudnia 1925 członkiem jej Prezydium, a od 19 grudnia 1927 do śmierci członkiem KC WKP(b) i od 1929 do śmierci zastępcą ludowego komisarza oświaty RFSRR. Odznaczona Orderem Lenina (8 marca 1933) i Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy[1]

Zmarła 27 lutego 1939[2] w Moskwie na zapalenie otrzewnej wynikające z krwiaka w jelitach. Według niektórych źródeł otruta z polecenia Józefa Stalina.

PraceEdytuj

Główne dzieła:

  • Narodnoje obrazowanije i diemokratija (1915, wyd. pol. Praca i wychowanie 1959);
  • Wspomnienia o Leninie (1957, wyd. pol. 1958);
  • Wybór pism pedagogicznych (1951).

Nadieżda Krupska w rodzinie Włodzimierza LeninaEdytuj

 
 
Dymitr (Mojsze) Blank
 
Johann Gottlieb Großschopf
 
Anna z d. Estedt
 
 
 
 
 
 
 
 
Wasilij Uljanow
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Aleksander (Izrael) Blank
(1801/1804–1870)
 
 
 
 
 
Anna z d. Großschopf
(1810–1838)
 
 
 
 
Anna z d. Smirnow
 
 
 
Nikołaj Uljanow
(1770–1838)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Maria z d. Blank
(1835–1916)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ilja Uljanow
(1831–1886)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Dmitrij Uljanow
(1874–1943)
 
Aleksandr Uljanow
(1866–1887)
 
Włodzimierz Lenin
(1870–1924)
 
Nadieżda Krupska
(1869–1939)
 
Olga Uljanowa
(1871–1891)
 
Anna Uljanowa
(1864–1935)
 
Maria Uljanowa
(1878–1937)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Olga Uljanowa
(1922–2011)


UpamiętnienieEdytuj

Od 24 listopada 1961 do 2 października 1990 była patronką ulicy w Warszawie na terenie dzielnicy Wola[3].

PrzypisyEdytuj

  1. Przewodnik po historii Partii Komunistycznej i ZSRR (ros.)
  2. Zgon wdowy po Leninie. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 48 z 1 marca 1939. 
  3. Uchwała nr 28 Rady Narodowej Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 24 listopada 1961 r. w sprawie nadania nazw ulicom, "Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, Warszawa, dnia 20 grudnia 1961 r., nr 22, poz. 96, s. 2; Uchwała Nr VI/33/90 Rady Dzielnicy-Gminy Warszawa Wola z dnia 2 października 1990 r. w sprawie: zmiany nazwy ulic.

BibliografiaEdytuj