Nadwodnik

Nadwodnik (Elatine L.) – rodzaj roślin z rodziny nadwodnikowatych (Elatinaceae Dumort.). Obejmuje co najmniej 30 gatunków[4] spotykanych na wszystkich kontynentach[5]. Występują w ekosystemach wodnych i związanych z wodami (brzegi, tereny podmokłe, wysychające zbiorniki)[6]. Niektóre gatunki uprawiane bywają jako rośliny akwariowe[7].

Nadwodnik
Ilustracja
Nadwodnik sześciopręcikowy
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd różopodobne
Rząd malpigiowce
Rodzina nadwodnikowate
Rodzaj nadwodnik
Nazwa systematyczna
Elatine L.
Sp. Pl. 367. 1753
Typ nomenklatoryczny

Elatine hydropiper L.[3]

Rozmieszczenie geograficzneEdytuj

Gatunki z rodzaju rozprzestrzenione są na wszystkich kontynentach (z wyjątkiem Antarktydy), jednak na ogół mają rozproszone stanowiska. W Ameryce Północnej i Azji występuje po 14 gatunków, w Europie – 13, w Afryce 8, w Ameryce Południowej – 7, w Australii – 1[5]. W Polsce stwierdzono obecność 4 gatunków[8]:

MorfologiaEdytuj

Pokrój
Rośliny jednoroczne o pędach pokładających się lub płożących i ukorzeniających w węzłach[6], nagich[7].
Liście
Naprzeciwległe lub okółkowe (Elatine alsinastrum), krótkoogonkowe, o niewielkiej blaszce liściowej i zwykle całobrzegie[6].
Kwiaty
Bardzo drobne, rozwijają się zwykle pojedynczo w węzłach. Działki kielicha 2–4, są zrośnięte u nasady, błoniaste i nieco zaostrzone na końcach. Płatki korony w liczbie 2–4 są dłuższe od działek, mają tępe końce. Pręciki występują w liczbie dwukrotnie większej od liczby płatków, bądź zredukowane są tylko do jednego. Zalążnia jest kulistawa, 2–4-komorowa i zawiera liczne zalążki. Szyjki słupka w liczbie odpowiadającej liczbie komór, zakończone są główkowatymi znamionami[6].
Owoce
Błoniaste torebki z 2–4 przegrodami[6]. Zawierają liczne i drobne nasiona[7] o kształcie owalnym, wygięte, także podkowiasto. Powierzchnia nasion siateczkowata, z zagłębieniami heksagonalnymi lub eliptycznymi[6].

SystematykaEdytuj

Homonimy taksonomiczne[3]

Elatine J. Hill = Kickxia Dumort.

Synonimy taksonomiczne[3]

Alsinastrum Quer y Martínez, Hydropiper (Endlicher) Fourreau, Ilyphilos Lunell, Potamopitys Adanson, Rhizium Dulac, Willisellus S. F. Gray

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)

Rodzaj siostrzany dla Bergia w obrębie rodziny nadwodnikowatych (Elatinaceae), która wchodzi w skład obszernego rzędu malpigiowców (Malpighiales), należącego do kladu różowych w obrębie okrytonasiennych[2].

Pozycja w systemie Reveala (1993–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe (Dilleniidae Takht. ex Reveal & Tahkt.), nadrząd Theanae R. Dahlgren ex Reveal, rząd nadwodnikowce (Elatinales Nakai), rodzina nadwodnikowate (Elatinaceae Dumort.), podrodzina Elatinoideae Eaton, plemię Elatineae Bartl., rodzaj nadwodnik (Elatine L.)[9].

Wykaz gatunków[4]

OchronaEdytuj

Wszystkie gatunki występujące w Polsce objęte są częściową ochroną gatunkową.

PrzypisyEdytuj

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. a b Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2018-12-04] (ang.).
  3. a b c Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-30].
  4. a b Elatine L.. W: Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2021-12-07].
  5. a b Hamid Razifard: Elatine L. Website. [dostęp 2014-06-08].
  6. a b c d e f Elatine Linnaeus. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2014-06-08].
  7. a b c Maarten J.M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World. Richmond UK, Chicago USA: Kew Publishing, Royal Botanic Gardens, The University of Chicago Press, 2017, s. 316–317. ISBN 978-1-842466346.
  8. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  9. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Elatine (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-30].