Otwórz menu główne

Napiwoda

wieś w województwie warmińsko-mazurskim

Napiwoda (niem. Napiwodda, 18901945 Grünfließ[1]) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie nidzickim, w gminie Nidzica.

Napiwoda
Napiwoda
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat nidzicki
Gmina Nidzica
Sołectwo Napiwoda
Liczba ludności (2006) 792
Strefa numeracyjna (+48) 89
Kod pocztowy 13-100 Nidzica
Tablice rejestracyjne NNI
SIMC 0483850
Położenie na mapie gminy Nidzica
Mapa lokalizacyjna gminy Nidzica
Napiwoda
Napiwoda
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Napiwoda
Napiwoda
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Napiwoda
Napiwoda
Położenie na mapie powiatu nidzickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu nidzickiego
Napiwoda
Napiwoda
Ziemia53°24′25″N 20°29′07″E/53,406944 20,485278

Do 1954 roku siedziba gminy Napiwoda. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Jedna z ważniejszych historycznie osad leśnych puszczy Napiwodzko-Ramuckiej będącej terenem polowań królewskich. W lesie przy linii kolejowej w kierunku Muszak znajduje się tablica poświęcona rosyjskiemu generałowi majorowi Nikołajowi Iwanowiczowi Maczugowskiemu, który był szefem sztabu XV Korpusu generała Martosa i poległ wraz z 18 żołnierzami 30 sierpnia 1914[2][3][4]. Przez Napiwodę przepływa Struga Napiwodzka podlegająca zjawisku sufozji w okolicach między tą miejscowością a Moczyskiem. W okolicach tzw. rakerni znajdują się leje sufozyjne.

Przez wieś przebiega droga wojewódzka nr 545 545 prowadząca w stronę Szczytna

HistoriaEdytuj

Napiwoda była jedną z wielu wsi w południowych Prusach, w której osadzali się polskojęzyczni chłopi z Mazowsza - Mazurowie. W 1436 była wsią czynszową. Szkoła powstała w latach 1737-1740. Funkcjonowało tu leśnictwo, chłopi zaś posiadali prawo chełmińskie. W 1721 król Prus, Fryderyk Wilhelm I, przejeżdżał konno przez Napiwodę.

13 czerwca 1812 żołnierze 15 włoskiej dywizji piechoty z IV korpusu, pod wodzą generała Domenico Pino, pozrywali wszystkie strzechy i dachy kryte słomą. Słoma z nich posłużyła im do wymoszczenia posłań i gotowania strawy. Skończyło się to doszczętnym spaleniem dziewięciu chłopskich zagród.

W 1858 Napiwoda miała 5378 mórg ziemi. W latach 1818, 1877, 1890 były kolejno: 30, 70 i 82 domy, mieszkały w nich 233, 549 i 653 osoby. W 1871 obok 504 ewangelików żyło 42 katolików i 3 żydów. W 1935 do czteroklasowej szkoły, zatrudniającej, 4 nauczycieli chodziło 191 dzieci. W 1939 Mieszkało w Napiwodzie 730 osób. Napiwoda posiadała swoją karczmę. Wszystkie rewiry leśne wymieniono w ustawie leśnej Fryderyka II, z 1775 r.

W 1945 wieś została włączona do Polski.

Pierwszym dyrektorem szkoły siedmioklasowej był Ryszard Bulejak. W 1968 wybudowana została nowa ośmioklasowa szkoła podstawowa. Od 16 października 2006 patronem szkoły jest Jan Paweł II. Kolejno funkcje dyrektora szkoły pełnili[5]:

  • Ryszard Bulejak
  • Antoni Nowakowski
  • Lucjan Chmielewski
  • Hanna Jakowicka
  • Eugenia Romaniuk
  • Ryszard Homka
  • Teresa Wiśniewska
  • Józef Dąbek
  • Grażyna Czerwonka
  • Roman Szymański

W 1991 parafia Napiwody otrzymała nowy Kościół NMP. Proboszczem miejscowej parafii został ksiądz kanonik Andrzej Bawirsz.

Walory miejscowościEdytuj

  • Las
  • Struga Napiwodzka
  • Stajnia wraz z Klubem Jeździeckim "Napiwoda" prowadzona przez Kingę Pasturską
  • Zakład Drzewny Napiwoda Sp. z o.o
  • OSP Napiwoda
  • Szkoła podstawowa
  • Kościół
  • Biblioteka
  • Zakątek Napiwoda - miejsce spotkań, rekreacji i aktywacji mieszkańców oraz animacji czasu wolnego dla dzieci

PrzypisyEdytuj

  1. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262)
  2. Cmentarz w Wolisku. [dostęp 2014-05-21].
  3. Wolisko - Olsztyńska Strona Rowerowa. [dostęp 2014-05-21].
  4. Cmentarz został wpisany do rejestru zabytków na pozycji A-2779 w dniu 5 kwietnia 1989 pod nazwą Napiwoda.
  5. Historia szkoły w Napiwodzie. [dostęp 2014-05-21].

BibliografiaEdytuj

  • Stanisław Achremczyk: Historia Warmii i Mazur. Olsztyn: OBN, 2011. ISBN 978-83-60839-33-1.
  • Władysław Korzeniowski: Nidzica: z dziejów miasta i okolic. Olsztyn: Pojezierze, 1976.
  • Max Toeppen: Historia Mazur. Olsztyn: 1995. ISBN 83-900380-3-X.