Narew (województwo podlaskie)

wieś w województwie podlaskim
Zobacz też: Narew w innych znaczeniach tej nazwy.

Narew (białorus. Нараў, Naraŭ) – wieś w Polsce, położona w województwie podlaskim, w powiecie hajnowskim, w gminie Narew[2][3], około 20 km na północ od Hajnówki, 25 km na północny wschód od Bielska Podlaskiego, 35 km na południe od Białegostoku, na lewym brzegu rzeki Narew, przy drodze wojewódzkiej nr 685. Siedziba gminy Narew.

Artykuł 52°54′46″N 23°31′15″E
- błąd 38 m
WD 52°54'46"N, 23°31'15"E
- błąd 38 m
Odległość 0 m
Narew
wieś
Ilustracja
Ul. Mickiewicza
Państwo  Polska
Województwo  podlaskie
Powiat hajnowski
Gmina Narew
Wysokość 133–142 m n.p.m.
Liczba ludności (2012) 1547
Strefa numeracyjna 85
Kod pocztowy 17-210[1]
Tablice rejestracyjne BHA
SIMC 0036274
Położenie na mapie gminy Narew
Mapa lokalizacyjna gminy Narew
Narew
Narew
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Narew
Narew
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Narew
Narew
Położenie na mapie powiatu hajnowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu hajnowskiego
Narew
Narew
Ziemia52°54′46″N 23°31′15″E/52,912778 23,520833

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa białostockiego.

Narew to dawne miasto królewskie, założone na prawie chełmińskim w 1514 roku. Położone było w starostwie narewskim w ziemi bielskiej województwa podlaskiego w 1795 roku[4]. Obecnie Narew nie posiada praw miejskich – utraciła je w 1934 roku w wyniku upadku gospodarczego miasta w XIX wieku.

Integralne części wsiEdytuj

Integralne części wsi Narew[2][3]
SIMC Nazwa Rodzaj
0036280 Glinica część wsi
0036297 Piaski część wsi
0036305 Popiele część wsi

HistoriaEdytuj

 
Pomnik upamiętniający powstańców styczniowych
  • 1282 – pierwsza wzmianka o osadzie Narew
  • 1421 – założenie wsi przez mieszczan bielskich jako osady portowej w okolicy istniejących wcześniej osad.
  • 27 czerwca 1514 – nadane zostało prawo chełmińskie na mocy przywileju nadanego przez króla Zygmunta I i tym samym nadano prawa miejskie. Lokacją miał się zająć wojewoda połocki Olbracht Gasztołd.
  • 1529 – Narew otrzymała od starosty bielskiego Olbrachta Gasztołda prawa miejskie na prawie magdeburskim. Miejscowość pełniła również rolę stacji postojowej przeznaczonej dla władców podróżujących między Koroną a Litwą. Miasto rozwijało się dynamicznie aż do końca XVII wieku.
  • 1533 – wykupienie ziemi bielskiej wraz z Narwią przez królową Bonę od Olbrachta Gasztołda
  • 1554 – w mieście przebywał król Zygmunt August
  • 1555 – potwierdzenie przywilejów miejskich
  • 1558 – w mieście przebywała z królewnami królowa Bona. (data do poprawy, Bona zmarła w 1557).
  • 5 grudnia 1576 – potwierdzenie przywilejów przez króla Stefana Batorego. Miasto liczy 178 domów.
  • 1580 – w mieście przebywał król Stefan Batory
  • 1582 – w mieście ponownie przebywał król Stefan Batory
  • 1616 – w mieście było 135 rzemieślników
  • 1650 – wybudowanie trójczłonowego mostu na rzece Narew
  • 1665 – odbudowanie jednego członu mostu na polecenie króla Jana Kazimierza
  • XVII wiekpotop szwedzki i upadek miasta; do dziś nie odzyskało ono pierwotnego znaczenia
  • 1767 – potwierdzenie przywilejów przez króla Stanisława Augusta
  • XVIII wiek – zarządzenia Stanisława Augusta o ochronie Puszczy Białowieskiej – załamanie gospodarki miejskiej
  • 1807–1915 – Narew jest pod zaborem rosyjskim
  • 1934 – utrata praw miejskich
  • 1939 – okupacja niemiecka, następnie radziecka
  • 1941 – ponowna okupacja niemiecka; wymordowanie przez Niemców pod Waśkami 43 mieszkańców Narwi (31 lipca)
  • wrzesień 1942 – utworzenie przez Niemców getta dla ludności żydowskiej[5]. Przebywało w nim ok. 600 osób[5]. Getto zostało zlikwidowane 2 listopada 1942, a jego mieszkańców wywieziono do getta w Bielsku Podlaskim[5].
  • 1944 – Narew zajmuje Armia Czerwona
  • marzec 1945 – Narew zajmuje oddział V Brygady Wileńskiej AK pod dowództwem mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”, starcia z NKWD, KBW, UB i MO.
  • 1974 – spłonęła drewniana synagoga
  • 1989 – rozpoczyna działalność firma Pronar

ZabytkiEdytuj

 
Kaplica cmentarna pw. św. Wincentego

DemografiaEdytuj

Rosyjski komitet statystyczny podawał, że Narew w 1857 roku zamieszkiwały 984 osoby. 533 osoby były wyznania prawosławnego, 309 rzymskokatolickiego, a tylko 152 mojżeszowego[6]. Według spisu ludności z 30 września 1921 roku w Narwi zamieszkiwało 963 osób w 174 domach, 568 osób podało narodowość polską, 51 – białoruską, 344 – żydowską[7]. 307 osób było wyznania rzymskokatolickiego, 237 – wyznania prawosławnego, 419 – mojżeszowego[7].

KościołyEdytuj

Na terenie wsi działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:

Znane osobyEdytuj

W Narwi urodzili się dwaj biskupi Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego: arcybiskup Abel, ordynariusz diecezji lubelsko-chełmskiej i arcybiskup Jakub, ordynariusz diecezji białostocko-gdańskiej.

BibliografiaEdytuj

Dorota Michaluk, Z dziejów Narwi i okolic. W 480 rocznicę nadania prawa chełmińskiego 1514–1994, Białystok-Narew 1996.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. a b GUS. Rejestr TERYT
  4. Karol de Perthées, Mappa Szczegulna Woiewodztwa Podlaskiego, 1795
  5. a b c Czesław Pilichowski: Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939–1945. Informator encyklopedyczny. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1979, s. 331. ISBN 83-01-00065-1.
  6. Бобровский Павел Осипович Материалы для географии и статистики России, собранные офицерами Генерального штаба. Гродненская губерния. Часть 1. Приложения. Санкт-Петербург 1863, nr 60.
  7. a b Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 5, Województwo białostockie, 1924, s. 19.

Linki zewnętrzneEdytuj