Otwórz menu główne

Narodowy Związek Chłopski

Narodowy Związek Chłopski – polska partia polityczna w Królestwie Polskim utworzona w 1912 r. przez działaczy ludowych, głosząca hasła solidaryzmu klasowego i opowiadająca się za koncepcją rozwiązania sprawy polskiej w oparciu o Austrię[1].

Narodowy Związek Chłopski
Lider Aleksander Zawadzki
Data założenia 1912
Data rozwiązania 1917
Ideologia polityczna solidaryzm społeczny, agraryzm

Narodowy Związek Chłopski został utworzony przez działaczy ludowych, którzy w 1908 r. opuścili szeregi Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego (tzw. „Fronda” Zawadzkiego), kontestując ugodową i nieskuteczną politykę Koła Polskiego w Dumie.

Narodowy Związek Chłopski powstał w 1912 r. na fali wzrostu nastrojów patriotycznych. Rywalizował z endecją o wpływy w środowiskach konserwatywnych, a z ruchem zaraniarskim o wpływy na wsi. Zwolennicy partii skupili się wokół konspiracyjnego pisma „Polska”. Głosili „zupełną niepodległość Polski w jej dawnych granicach, w bratnim przymierzu z Litwą i Rusią”. Program polityczny NZCh zawierał hasła solidaryzmu społecznego, idee rozwiązania kwestii polskiej niepodległości w oparciu o Austro-Węgry (orientacja proaustriacko-niepodległościowa), rozwoju spółdzielczości i kółek rolniczych. Działacze związku głosili też hasła antysemickie[2].

Narodowy Związek Chłopski wchodził w skład Komisji Tymczasowej Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych, Zjednoczenia Organizacji Niepodległościowych, Konfederacji Polskiej, Komitetu Naczelnego Zjednoczonych Stronnictw Niepodległościowych. W 1915 w łonie partii doszło do rozłamu na tle dalszego werbunku do Legionów Polskich. Przeciwnicy zaciągu, o bardziej radykalnych poglądach, założyli Związek Ludu Polskiego, który 5 grudnia 1915 r. wszedł w skład PSL w Królestwie Polskim. Natomiast mniej radykalni zwolennicy dalszej współpracy z państwami centralnymi, określani mianem „germanofilów” (z Aleksandrem Zawadzkim na czele) kontynuowali działalność do lutego 1917, kiedy to połączyli się z prawicowym Zjednoczeniem Ludowym.

Przywódcy: Aleksander Zawadzki („Ojciec Prokop”), Wacław Dunin, Antoni Piątkowski, Aleksander Bogusławski, Jan Mazur, Błażej Stolarski, Jadwiga Marcinkowska.

Pozostali członkowie, znani z późniejszej działalności w innych ugrupowaniach: Jan Zieja.

Organy prasowe: „Polska”, „Lud Polski”, „Gazeta Ludowa”, „Gromada”, „Bartosz”.

PrzypisyEdytuj

  1. Tadeusz Łepkowski, Słownik historii Polski. Warszawa 1973, s. 269.
  2. Narodowy Związek Chłopski. W: Encyklopedia WIEM [on-line]. Onet. [dostęp 2014-04-27].

BibliografiaEdytuj