Narodowy liberalizm

Narodowy liberalizm – idea łącząca w sobie nacjonalizm z liberalną gospodarką[1][2].

HistoriaEdytuj

Sam ruch ma korzenie w XIX wieku w Niemczech, a celem niemieckich narodowych liberałów było stworzenie autorytarnego systemu politycznego i silnego imperium germańskiego. Termin „narodowy liberalizm” był wykorzystywany głównie w niemieckojęzycznych krajach, takich jak Niemcy i Austria, gdzie partie narodowo-liberalne bardzo długo miały swoich przedstawicieli w rządzie[potrzebny przypis].

Prekursorami tego typu liberalizmu byli Johann Georg Hamann oraz Johann Gottfried Herder i miał on w tym czasie charakter lewicowy, względnie centro-lewicowy, sprzeciwiając się legitymizmowi i monarchizmowi. Podczas obrad Parlamentu frankfurckiego jednym z jego ideologów był Heinrich Ahrens, który przygotował projekt liberalnej Konstytucji Rzeszy. W II połowie XIX w. liberalizm narodowy zbliżył się do koncepcji darwinistycznych, a nawet szowinistycznych (działalność Partii Narodowo-Liberalnej z Heinrichem von Treitschke, który popierał antykatolicką politykę Bismarcka)[3].

W Rzeszy cesarskiej wpływy obozu prawicy liberalnej stopniowo malały, ze 152 mandatów w Reichstagu w 1874 do 44 mandatów dla nationalliberale w 1912[4].

Przedstawicielami tego nurtu w Polsce byli przedstawiciele endecji z Romanem Rybarskim i Edwardem Taylorem na czele. Związek Ludowo-Narodowy w swoim programie odwoływał się właśnie do idei nacjonalistycznej i idei wolnorynkowej, gdzie można ZLN uznać za pierwsze ugrupowanie polityczne w czasach II Rzeczypospolitej o charakterze narodowo-liberalnym[potrzebny przypis].

Współczesnymi przykładami ugrupowania narodowo-liberalnego są m.in. polska Konfederacja Wolność i Niepodległość[potrzebny przypis] czy austriacka Wolnościowa Partia Austrii[5].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Liberalism - By Branch / Doctrine - The Basics of Philosophy, www.philosophybasics.com [dostęp 2021-10-18].
  2. Marcello Pera, Why We Should Call Ourselves Christians: The Religious Roots of Free Societies, Encounter Books, 18 października 2011, ISBN 978-1-59403-565-4 [dostęp 2021-10-18] (ang.).
  3. J. Bartyzel, W gąszczu liberalizmów. Próba periodyzacji i klasyfikacji, wyd. 2 posz., Lublin 2012, s. 79-81.
  4. Rozbicie niemieckiej opinii politycznej. W: Jerzy Krasuski: Historia Rzeszy Niemieckiej 1871-1945. Poznań: WP, 1985, s. 66. ISBN 83-210-0431-8.
  5. J. Bartyzel, W gąszczu liberalizmów. Próba periodyzacji i klasyfikacji, wyd. 2 posz., Lublin 2012, s. 81.