Otwórz menu główne

Narzeczeodmiana językowa właściwa dla danej grupy użytkowników języka. W tym rozumieniu narzecze może być synonimem terminu „dialekt”, rozumianego albo jako określenie na wernakularną formę mowy, przeciwstawianą językowi standardowemu[1][2], albo jako ogólne określenie na każdą wyodrębnioną odmianę języka (o standardzie mowa wówczas jako o narzeczu ogólnym/kulturalnym[3]).

W literaturze spotyka się również ujęcie, zgodnie z którym narzecze to odmiana języka o zasięgu szerszym niż dialekt i gwara[1]. Niektórzy autorzy traktują to pojęcie jako jednostkę pośrednią między dialektem a gwarą, dialekt ujmując jako zespół narzeczy, a narzecze – jako zespół gwar[4].

We współczesnym językoznawstwie polskim termin znajduje stosunkowo wąskie zastosowanie; spotykany jest głównie w opisie języków egzotycznych[5]. W dialektologii serbsko-chorwackiej termin narječje pozostaje w powszechnym użyciu, jako nadrzędny wobec terminu dijalekat[6][2]. W słowackiej tradycji lingwistycznej określenia dialekt i nárečie traktowane są jako równoważne, choć niektórzy badacze jako dialekt rozumieją jednostkę większą niż nárečie[7].

W ogólniejszym, potocznym rozumieniu termin „narzecze” funkcjonuje również jako synonim określeń „język” i „mowa”[1].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c narzecze [w:] Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego [online], PWN [dostęp 2018-12-31].
  2. a b narječje [w:] Hrvatska enciklopedija [online] [dostęp 2019-01-01] (serb.-chorw.).
  3. Kazimierz Ozóg, Ustna odmiana języka ogólnego [w:] Jerzy Bartmiński (red.), Współczesny język polski, wyd. 2, Encyklopedia kultury polskiej XX wieku, Wrocław 1993, s. 87.
  4. Piotr Rybka, Gwarowa wymowa mieszkańców Górnego Śląska w ujęciu akustycznym, Katowice: Uniwersytet Śląski, 2017, s. 58-60 [dostęp 2019-01-14].
  5. Halina Karaś, Narzecze [w:] Dialektologia polska [online] [dostęp 2017-12-23].
  6. narječje ili dijalekt [w:] Proleksis enciklopedija [online] [dostęp 2019-01-01] (serb.-chorw.).
  7. Viliam Mruškovič, Európa jazykov a národov na prahu tretieho tisícročia, Martin: Matica slovenská, 2008, s. 51, ISBN 978-80-7090-858-7 (słow.).

BibliografiaEdytuj

  • Marian Kucała, Narzecze [w:] Stanisław Urbańczyk (red.), Encyklopedia wiedzy o języku polskim, Wrocław: Ossolineum, 1978.