Naturalne planowanie rodziny

metody planowania rodziny zatwierdzone przez Kościół rzymskokatolicki

Naturalne planowanie rodziny (NPR), metody rozpoznawania płodności (MRP), metody obserwacji cykli (MOC), FAM (ang. fertility awareness methods) – metody rozpoznawania okresów płodnych i niepłodnych w cyklu miesiączkowym kobiety na podstawie obserwacji wskaźników płodności, takich jak śluz oraz stan szyjki macicy, a także pomiarów podstawowej temperatury ciała. Metody te wykorzystuje się zarówno w celach antykoncepcyjnych[1], jak i jako wsparcie w okresie planowania ciąży. Mają również duże zastosowanie w diagnostyce i leczeniu zaburzeń hormonalnych.

Klasyfikacja metod rozpoznawania płodnościEdytuj

Metody rozpoznawania płodności dzieli się ze względu na liczbę wskaźników, które uwzględnia się w interpretacji przebiegu cyklu.

Metoda Śluz
szyjkowy
Pomiar
PTC
Obserwacja
szyjki
macicy
Obserwacja
zespołu
objawów
jajeczkowania
Kalkulacje
Metody jednowskaźnikowe
Metoda Billingsów  
Model Creightona  
Metoda termiczna  
Metody wielowskaźnikowe
Metoda objawowo-termiczna Kippleyów (LMM)[2]      
Metoda objawowo-termiczna Kramarek[3]        
Metoda objawowo-termiczna niemiecka[4]        
Metoda Rötzera      
Metoda podwójnego sprawdzenia
(tzw. angielska)
         

Czasami do metod rozpoznawania płodności zalicza się także metodę laktacyjną niepłodności poporodowej (LAM), jednak WHO uznaje ją za osobną metodę[5]. Metodą rozpoznawania płodności nie jest natomiast tzw. kalendarzyk, ponieważ nie uwzględnia prowadzenia obserwacji wskaźników płodności (okres płodności wyznacza się na podstawie statystyk).

Zastosowania obserwacji cykluEdytuj

AntykoncepcjaEdytuj

Obserwacja wskaźników płodności może być wykorzystywana w celu zapobiegania ciąży jako wyłączna metoda antykoncepcyjna lub łącznie z innymi metodami. Jeśli MRP stosowane jest w sposób wyłączny, cel antykoncepcyjny osiąga się poprzez rezygnację ze współżycia w okresie płodnym lub zastępowanie go innymi czynnościami seksualnymi. Łączenie MRP z innymi metodami oznacza zazwyczaj stosowanie środków barierowych w czasie płodnym[6].

Planowanie ciążyEdytuj

Stosowanie regularnej obserwacji cyklu pozwala ustalić dni najwyższej płodności, co może ułatwić starania o dziecko i przyspieszyć osiągnięcie ciąży. Nowoczesne metody rozpoznawania płodności pozwalają również prognozować termin porodu z większą precyzją niż obliczenia opierające się na dacie ostatniej miesiączki (OM). Pomiary podstawowej temperatury ciała, dokonywane w pierwszym trymestrze ciąży, pozwalają ocenić, czy ciąża nie jest zagrożona.

Diagnostyka i leczenie zaburzeń hormonalnychEdytuj

Obserwacja wskaźników płodności ułatwia diagnostykę (i ewentualne leczenie) takich zaburzeń i chorób jak:

Instytucje i organizacje promujące NPR/MRPEdytuj

SkutecznośćEdytuj

Skuteczność metod rozpoznawania płodności jest zróżnicowana i zależy od:

  • rodzaju metody
  • poprawności i konsekwencji stosowania
  • motywacji
  • rodzaju antykoncepcji, z którą się je łączy

Najwyższą skutecznością wykazuje się prawidłowo stosowana metoda objawowo-termiczna. Jej skuteczność wynosi 99,5% dla stosowania wyłącznego i 99,4% dla stosowania łącznie z antykoncepcją barierową[6][7]. Jest to wartość porównywalna ze skutecznością wkładek domacicznych (99,4–99,8%[7]) i tabletek hormonalnych (99,7%[7]).

Metody jednowskaźnikowe mają nieco niższą skuteczność (wyjątkiem jest model Creightona) i jest to odpowiednio 93,7–99,2% dla metody termicznej i 96,1–99,5% dla metody Billingsa.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. R.A. Hatcher i inni, Contraceptive Techology, wyd. 18, New York: Ardent Media, s. 317.
  2. Metoda Kippleyów. Cyklometr. [dostęp 2016-05-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-06-11)].
  3. Opis metody polskiej. Stowarzyszenie Miłość i Odpowiedzialność. [dostęp 2016-05-08].
  4. Maciej Tabor: Metoda niemiecka. npr.pl. [dostęp 2017-07-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-26)]. (pol.).
  5. WHO | Family planning.
  6. a b P. Frank-Herrmann i inni, The effectiveness of a fertility awareness based method to avoid pregnancy in relation to a couple's sexual behaviour during the fertile time: a prospective longitudinal study, „Human Reproduction (Oxford, England)”, 22 (5), 2007, s. 1310–1319, DOI10.1093/humrep/dem003, PMID17314078 [dostęp 2023-01-19] (ang.).
  7. a b c J. Trussell, Contraceptive Efficacy, [w:] R.A. Hatcher i inni, Contraceptive Techology, wyd. 20, New York: Ardent Media, 2011.