Otwórz menu główne

Nawiązka – środek kompensacyjny będący reakcją na popełnienie czynu zabronionego.

Spis treści

Prawo polskieEdytuj

Historia prawaEdytuj

W dawnym prawie polskim mianem nawiązki określana była kara kompozycyjna za zranienie, ustalana w wysokości zależnej od pozycji społecznej sprawcy i zranionego[1] (por. główszczyzna).

WspółczesnośćEdytuj

Według prawa polskiego sąd może zasądzić nawiązkę w wysokości do 100 000 złotych (art. 48 k.k.) w wypadku:

  • skazania za umyślne przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu albo za inne przestępstwo umyślne, którego skutkiem jest śmierć człowieka, ciężki uszczerbek na zdrowiu, naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia – na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.
  • skazania za przestępstwo przeciwko środowisku – na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
  • skazania sprawcy za przestępstwo określone w art. 173, 174, 177 albo 355, jeżeli sprawca był w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego lub zbiegł z miejsca zdarzenia - na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.
  • skazania za przestępstwo pomówienia – na rzecz pokrzywdzonego, Polskiego Czerwonego Krzyża albo na inny cel społeczny wskazany przez pokrzywdzonego.
  • gdyby orzeczenie przepadku przedmiotów stanowiących mienie ruchome, które służyły lub były przeznaczone do popełnienia przestępstwa byłoby niewspółmierne do wagi popełnionego czynu – na rzecz Skarbu Państwa zamiast przepadku.

Jeżeli przestępstwa dopuściło się kilka osób, nawiązkę orzeka się od każdej z nich w pełnej wysokości. Niemniej istnieją pewne pozanormatywne czynniki mogące wpływać na wysokość orzekanej nawiązki. Jednym z takich czynników jest np. sposób prezentacji osądzanej sytuacji[2].

Nawiązka podlega wykonaniu przez komornika w trybie egzekucji sądowej, chyba że orzeczono ją na rzecz Skarbu Państwa. Wówczas wykonuje ją urząd skarbowy na podstawie przepisów o egzekucji administracyjnej. Organem właściwym do rozpoznania wniosku o rozłożenie nawiązki na raty jest sąd I instancji, a nie organ egzekucyjny[3].

PrzypisyEdytuj

  1. Na przykład Statut Małopolski za zranienie rycerza nakładał nawiązkę w wysokości 10 grzywien, za zranienie włodyki – 5, za zranienie panoszy – 3 grzywien. Oswald Balzer, Skartabelat w ustroju szlachetstwa polskiego, Kraków 1911, s. 3. W czasach późniejszych, p. Józef Rafacz Dawne polskie prawo karne : część ogólna, Warszawa 1932, s.187–194.
  2. Radosław Zyzik, Decyzje pojedyncze i łączone w orzekaniu środków karnych. Kazus nawiązki, „Przegląd Prawniczy, Ekonomiczny i Społeczny”, 2014.
  3. Uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2007 r., sygn. akt I KZP 12/07, OSNKW 2007/6/46, Biuletyn SN 2007/5/16