Niebieski wieloryb

Niebieski wieloryb (ros. Синий кит) – „gra", która miała powstać na rosyjskim portalu społecznościowymVKontakte[1] w 2016. Celem gry jest ukończenie pięćdziesięciu zadań, które są wyznaczane przez tzw. opiekuna[1]. Zadania te w ostateczności miały prowadzić do samobójstwa[2]. Wyolbrzymione doniesienia na jej temat wywołały moralną panikę w Rosji i na świecie[3].

HistoriaEdytuj

Pierwsze doniesienia na temat niebieskiego wieloryba miały pojawić się w rosyjskiej gazecie „Nowaja Gazieta". Według doniesień nawet 130 śmierci samobójczych miało być powiązane z grupami na mediach społecznościowych[4]. Gazeta oświadczyła, że co najmniej osiem śmierci miało bezpośredni związek z grą w niebieskiego wieloryba. Późniejsze śledztwo Radia Wolna Europa wykazało jednak, że żadna z tych śmierci nie była jednoznacznie powiązania z tą grą[3].

W czerwcu 2017 roku doszło do aresztowania listonosza Ilji Sidorowa, który miał przyznać się do stworzenia trzydziestodwuosobowej grupy, której wydawał zadania do wykonania. W przypadku niewypełnienia zadania żądał m.in. zapłacenia określonej sumy pieniędzy. Został skazany na trzy lata w kolonii karnej na Syberii[5].

W czerwcu 2018 rosyjski analityk finansowy Nikita Nearonow został aresztowany pod zarzutem zorganizowania gry. Nearonow jest podejrzewany o manipulowanie i skłanianie 10 nieletnich dziewczynek do samobójstwa (spośród których co najmniej dwie przeżyły). Nearonow był opisywany jako „inteligentny” i znający się na komputerach człowiek o pogardliwym stosunku do nastolatków. Raport policyjny twierdzi, że kuratela nad „wielorybem” była jego „hobby”[6].

Panika medialnaEdytuj

Prof. Jacek Pyżalski odnosząc się do teorii panika moralnej Stanley Cohen, stwierdził, iż całe zjawisko niebieskiego wieloryba zostało nagłośnione przez media i to one były główną przyczyną nagłego zdobycia popularności tej gry. Sama gra miała być zjawiskiem marginalnym, niewychodzącym poza jeden z regionów Rosji. Choć informacje o tym zjawisku od różnych mediów miały chronić życie i zdrowie dzieci, przyniosły one zupełnie odwrotny efekt, rozpowszechniając grę[7].

Domniemane przypadkiEdytuj

PolskaEdytuj

Poznańscy Policjanci z Wydziału do Walki z Cyberprzestępczością KWP[8] zatrzymali w 2020 roku w Polsce mężczyznę, który stworzył grę podobną do niebieskiego wieloryba, nazywając siebie „kuratorem”. Podobnie jak w niebieskim wielorybie, wykonywano zadania, które miały w końcu prowadzić do samobójstwa. Ofiarami były trzy dziewczynki, jedna z nich została objęta opieką medyczną[9].

EgiptEdytuj

W kwietniu 2018 roku egipska gazeta podała informację o dwunastoletnim chłopcu, który miał umrzeć po zażyciu toksycznych tabletek, aby wypełnić jedno z zadań. Na jego prawym ramieniu znajdować miał się wycięty tatuaż z wielorybem[10].

Arabia SaudyjskaEdytuj

Po samobójczej śmierci dwójki nieletnich, w Arabii Saudyjskiej zakazano 47 gier komputerowych, m.in. Grand Theft Auto V, Assassin's Creed 2, Life is Strange i Wiedźmin 3: Dziki Gon[11][12]. Zakaz ten miał wynikać z powodu powiązania śmierci dzieci z grą w niebieskiego wieloryba[13].

ReakcjeEdytuj

Ministerstwo Edukacji Narodowej napisało list dla dyrektorów, nauczycieli i placówek oświaty, gdzie wystosowało ostrzeżenie dot. tej gry[14]. List ten spotkał się z negatywną opinią mediów, według których list ten opierał się na niepotwierdzonych informacjach[15].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Anna Jarmuż, Anastazja Bezduszna: Uwaga! „Niebieski Wieloryb” grozi dzieciom. [w:] Głos Wielkopolski Plus [on-line]. 2017-03-22. [dostęp 2021-12-23]. (pol.).
  2. Niebieski wieloryb – internetowe zagrożenie czy plotka? | Systel Systemy Teleinformatyczne, systel.pl [dostęp 2021-07-16].
  3. a b FACT CHECK: Is the 'Blue Whale' Game Responsible for Dozens of Suicides in Russia?, Snopes.com [dostęp 2021-07-17] (ang.).
  4. Redakcja, Niebieski wieloryb - poznaj całą prawdę, Gazeta Wrocławska, 1 kwietnia 2017 [dostęp 2021-07-17] (pol.).
  5. Listonosz odpowiedzialny za śmierć 130 dzieci?, Fakt24.pl, 8 września 2018 [dostęp 2021-07-18] (pol.).
  6. Will Stewart, Russian held over ‘blue whale’ web game that pushes teens to suicide, www.standard.co.uk, 19 czerwca 2018 [dostęp 2021-12-03] (ang.).
  7. Jacek Pyzalski, Pyżalski, J. (2017). Jasna strona – partycypacja i zaangażowanie dzieci i młodzieży w korzystne rozwojowo i prospołeczne działania. Dziecko Krzywdzone. Teoria, badania, praktyka, 16(1), „Dziecko Krzywdzone. Teoria, badania, praktyka, 16(1), 288-302”, 2017 [dostęp 2022-06-04].
  8. Telewizja Polska S.A, Twórca niebezpiecznej gry "Niebieski Wieloryb" w Polsce został zatrzymany, polonia.tvp.pl [dostęp 2021-07-17] (pol.).
  9. Niebieski Wieloryb w Polsce. Dziewczynka miała pocięte całe ciało, www.tvp.info, 15 maja 2020 [dostęp 2021-07-17] (pol.).
  10. 12-year-old Egyptian schoolboy commits suicide to fulfill 'Blue Whale' challenge, Egypt Independent, 23 kwietnia 2018 [dostęp 2022-06-04] (ang.).
  11. 47 popularnych gier zakazanych po samobójstwie nastolatków. Na liście m.in. „Wiedźmin 3”, Wprost, 18 lipca 2018 [dostęp 2021-07-18] (pol.).
  12. GTA 5 i Wiedźmin 3 na liście 47 zakazanych gier przez Arabię Saudyjską, PlanetaGracza.pl, 17 lipca 2018 [dostęp 2021-07-18] (pol.).
  13. Saudi Arabia bans many video games after children's deaths, AP NEWS, 16 lipca 2018 [dostęp 2021-07-18] (ang.).
  14. Kompromitacja Ministerstwa Edukacji Narodowej ma konkretne imię. To Niebieski Wieloryb, Spider's Web, 22 marca 2017 [dostęp 2021-07-17] (pol.).
  15. Jeśli Niebieski Wieloryb rzeczywiście kogoś zabije, to krew na rękach będą mieli dziennikarze, Spider's Web, 22 marca 2017 [dostęp 2021-07-17] (pol.).