Otwórz menu główne

Niewierny Tomasz (obraz Caravaggia)

Niewierny Tomaszobraz olejny włoskiego malarza barokowego Caravaggia, który powstał na zamówienie Vincenza Giustinianiego.

Niewierny Tomasz
Ilustracja
Autor Michelangelo Merisi da Caravaggio
Rok wykonania ok. 1595–1596
Technika wykonania olej na płótnie
Rozmiar 107 × 146,1 cm
Muzeum Galeria Malarstwa (Sanssouci)

Motyw obrazu został zaczerpnięty z Nowego Testamentu, z Ewangelii Jana. Odnosił się do słów Tomasza Apostoła wypowiedzianych osiem dni wcześniej po pierwszym objawieniu Jezusa, przy którym nie był obecny Tomasz:

Quote-alpha.png
Jeżeli na rękach Jego nie zobaczę śladu gwoździ i nie włożę palca mego w miejsce gwoździ, i nie włożę ręki mojej do boku Jego, nie uwierzę (J 20, 25).

Po wydarzeniach wielkanocnych w Jerozolimie w domu Marka Ewangelisty zebrali się ponownie apostołowie. Wówczas po raz drugi ukazał się Jezus, zwracając się do swego ucznia:

Quote-alpha.png
Podnieś tutaj swój palec i zobacz moje ręce. Podnieś rękę i włóż do mego boku, i nie bądź niedowiarkiem, lecz wierzącym! (J 20, 27).

Mimo że Jan nie pisze, iż Tomasz uczynił to, o co prosił Jezus, późniejsi artyści wielokrotnie ukazywali właśnie gest „sprawdzającego palca”, a apostoł otrzymał przydomek „niewierny”.

Caravaggio, w odróżnieniu od pozostałych artystów, ukazał moment wsadzenia palca w ranę Jezusa w sposób wyjątkowo realistyczny. Jego postacie są skupione, stłoczone w jedną całość, która obejmuje jedno źródło światła. Chrystus odkrywa swą ranę w boku, a Tomasz wsadza wyciągnięty palec wskazujący głęboko w ranę. Jego dłoń prowadzona jest przez rękę Chrystusa, a na jego twarzy gości zdziwienie i zmieszanie. Za nim ukazane zostały postacie dwóch pozostałych apostołów z wielką ciekawością obserwujących wydarzenie. Caravaggio, malując postacie apostołów, zrywa z tradycyjnym ich przedstawieniem. Nie idealizuje wizerunków świętych. Podobnie jak w pierwszej wersji Świętego Mateusza i anioła modele apostołów to ludzie prości, naiwnie „zdziwieni rzemieślnicy i rybacy”[1]. Realizm sceny sprawia, iż widz widzi ból fizyczny Chrystusa po dotyku palca Tomasza.

Płótno Niewierny Tomasz było jednym z najczęściej kopiowanych obrazów Caravaggia w XVII wieku. Obecnie znane są dwadzieścia dwie kopie z tego okresu.

PrzypisyEdytuj

  1. R. Bergerhoff Caravaggio s. 26

BibliografiaEdytuj

  • Renate Bergerhoff: Caravaggio. Warszawa: Arkady, 1971.
  • Renate Zuffi: Nowy Testament. Postacie i epizody. Warszawa: Arkady, 2007. ISBN 978-83-213-4470-6.