Niewola – stan w którym pojedynczy człowiek lub społeczeństwo ludzkie (lud, naród) nie rozporządza sobą, lecz poddane jest przymusowi woli wyższej lub obcej[1]; brak wolności, niepodległości, suwerenności[2].

Aukcja niewolników w starożytnym Rzymie

Niewola jednostki może istnieć w stosunku do państwa, np. w razie kary więzienia lub przy braniu jeńców wojennych[1].

Niewola, uzależniająca człowieka od człowieka, w najskrajniejszej formie to niewolnictwem[1].

Niewola narodu może być natury wewnętrznej, np. przy despotycznych rządach panującego, lub natury zewnętrznej, jeśli naród traci swą niepodległość państwową[1].

Każda niewola wywiera wpływ demoralizujący, osłabia poczucie godności osobistej i narodowej, niszczy, zmysł odpowiedzialności, obniża odwagę, rodzi chęć zemsty i buntu[1].

Niewola na przestrzeni dziejów ludzkości przybierała różne kształty, od przetrzymywania w izolacji osób uznawanych za niebezpieczne w okresie toczącej się wojny, po niewolenie całych społeczności lub narodów.

W czasach od średniowiecza po nowożytne istniały (do początków XXI wieku) obok siebie dwa rodzaje niewoli:

  • wojenna, gdzie obowiązywała zasada wykupu (bogaty jeniec mógł się wykupić za umówioną kwotę pieniędzy, biednego czekały zazwyczaj ciężkie, dożywotnie roboty) lub pobytu w specjalnym obozie do zakończenia działań wojennych, względnie uzgodnionej przez strony konfliktu wymiany;
  • robocza, gdzie niewolnik nie miał żadnych praw i był sprzedawany lub kupowany dla wykonania określonych czynności (ta forma niewolnictwa istnieje do dzisiaj w niektórych krajach Afryki i Azji oraz, do zakończenia wojny secesyjnej, w USA).

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Jan Miś (red.): Słownik encyklopedyczny: Historia, Wydawnictwo Europa, Wrocław 1997/98, ​ISBN 83-85336-69-9​.
  • Józef Urbanowicz (red.): Mała encyklopedia wojskowa, Wydawnictwo MON, Warszawa 1970