Nikołaj Zaremba

rosyjski kompozytor i teoretyk muzyki

Nikołaj lub Nicolaus Ivanovich von Zaremba (ros. Никола́й Ива́нович Заре́мба; ur. 12 czerwca 1821, zm. 8 kwietnia 1879) – rosyjski teoretyk muzyki, nauczyciel i kompozytor. Jego najsłynniejszym uczniem był Piotr Iljicz Czajkowski. Uczył także siostrzeńców Fiodora Dostojewskiego[1].

Nikołaj Zaremba
Никола́й Ива́нович Заре́мба
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 12 czerwca 1821
Gubernia witebska, Imperium Rosyjskie (obecnie Gmina Lucyn, Łotwa)
Data śmierci 8 kwietnia 1879
Język rosyjski
Dziedzina sztuki muzyka klasyczna

Do 2010 roku jego kompozycje były praktycznie nieznane[1][2].

BiografiaEdytuj

Dzieciństwo i młodośćEdytuj

Zaremba urodził się w polskiej rodzinie szlacheckiej, w rodzinnym majątku Ozupiene na wsi w Guberni Witebskiej, dawnym województwie inflanckim, obecnej gminie Lucyn, na Łotwie. Uczęszczał do gimnazjum w Dyneburgu. Podczas studiów (1840–1844) na uniwersytecie w Sankt Petersburgu jego nauczycielem gry na fortepianie był Anton Gerke, natomiast teorii muzyki Johann Benjamin Gross. W 1842 skomponował uwerturę koncertową na orkiestrę symfoniczną, na styl Beethovenowski (premiera odbyła się w hali uniwersyteckiej, 28 grudnia 1842 r., pod batutą Karla Schuberta); około 1843 r. Zaremba skomponował mazurek inspirowany muzyką Chopina[2].

Początki kariery muzycznejEdytuj

Po studiach Zaremba został powołany na urzędnika Ministerstwa Spraw Wewnętrznych[1].

W 1852 roku przeniósł się do Berlina, gdzie studiował kompozycję pod kierunkiem Adolfa Bernharda Marxa. W Berlinie spotkał się z Franzem Lisztem i Hansem von Bülow[1]. W 1854 r. opuścił Niemcy[1].

Zaremba rozpoczął karierę jako kantor Kościoła Luterańskiego pod wezwaniem św. Piotra i Pawła w Sankt Petersburgu, po tym, jak poślubił luterankę, Philippine Adeleide von Klugen[1]. W 1860 r. wstąpił do Rosyjskiego Towarzystwa Muzycznego[1].

Konserwatorium PetersburskieEdytuj

Został mianowany jednym z profesorów Konserwatorium w Sankt Petersburgu, po jego założeniu w 1862 roku. Zaremba uczył kompozycji i harmonii. W 1867 roku zastąpił Antona Rubinsteina na stanowisku dyrektora konserwatorium[3]. W 1871 r. Zaremba przeprowadził się do Ludwigsburga, nastąpiło to po konflikcie z wielką księżną Heleną Romanową. Jego następcą na stanowisku dyrektora został Nikołaj Rimski-Korsakow.

Kariera kompozytorskaEdytuj

Podczas pobytu w Wirtembergii skomponował większość znanych dzisiaj kompozycji.

Po dwóch latach wrócił do Imperium Rosyjskiego. Jego uczniem został wtedy Wasilij Safonow.

Śmierć i upamiętnienieEdytuj

W 1878 r. Zaremba miał udar, zmarł rok później; został pochowany na Cmentarzu Wołkowskim. Jego żona i córki przeniosły się do Clarens w Szwajcarii, niedaleko Montreux. Zabrały ze sobą większość jego kompozycji, które zostały następnie przekazane Uniwersytetowi Bazylejskiemu. Zostały one odnalezione i przeanalizowane dopiero w 2010 roku.

Jego córka, Lidia Zaremba wyszła za mąż za holenderskiego polityka Theo Heemskerk.

Życie i twórczość Zaremby była obiektem studiów Andrey Alexeev-Boretsky, bibliotekarza i muzykologa na konserwatorium St. Peterburga.

OcenaEdytuj

Pozostawał bardzo konserwatywny wobec kierunków w sztuce, zarówno w swoim nauczaniu, jak i w tym jak postrzegał swoich uczniów. Wraz z Antonem Rubinsteinem, w przeciwieństwie do wybiegających w przyszłość i nacjonalistycznych tendencji, Zaremba wrogo nastawiony do nowych trendów muzycznych. Zamiast tego starał się zachować to, co uważał za najlepsze w zachodniej tradycji[4]. Według Hermana Laroche, gdyby ktokolwiek zapytał Zarembę o Hektora Berlioza, Roberta Schumanna czy Michaiła Glinkę prawdopodobnie musiałby przyznać się do niewiedzy[5].

Biograf Czajkowskiego, David Brown pisze, że głównym problemem Zaremby był całkowity brak prawdziwej pomysłowości muzycznej lub jakiejkolwiek wyobraźni artystycznej. Bardzo trzymał się podręcznika kompozycji swojego nauczyciela, Adolfa Bernharda Marxa, Zaremba nakazywał swoim uczniom, aby ci przestudiowali ścisłe kontrapunkty i tryby kościelne. Z powodu braku pomysłowości jedynym sposobem nauczania Zaremby, było narzucenie prostych reguł kompozycji i harmonii[5].

Początkowo Zaremba zachęcał Czajkowskiego do studiowania podręczników Marxa, a także do bardzo prostych, tradycyjnych kompozycji[6].

TwórczośćEdytuj

Większość dzisiaj znanych kompozycji, to przechowane przez żonę i córki rękopisy Zaremby, najczęściej nie zawierają one dokładnej daty skomponowania[1]. Pięć z dziewięciu utworów fortepianowych przechowywanych jest w archiwum Biblioteki Uniwersyteckiej w Bazylei[1].

Kompozycje Zaremby
Rok Tytuł Uwagi
1842 Uwertura koncertowa na orkiestrę symfoniczną na styl Beethovenowski
1843 Mazurek na styl Chopinowski
1855 en Polacca
Méditation zbliżona do stylu Schumanna[1]
Gedanke na styl Chopinowski
Sonata E-dur bogata w dynamikę i wirtuozowskie ornamenty[1]
Johannes der Taufer oratorium na instrument solowy i orkiestrę
Kwartet smyczkowy
Dziewięć utworów na fortepian solo
Utwory chóralne
Nocturne

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i j k Nikolaj Zaremba (1821-1879), web.archive.org, 3 grudnia 2013 [dostęp 2020-05-03] [zarchiwizowane z adresu 2013-12-03].
  2. a b Rosa Newmarch, Edwin Evans, Tchaikovsky: His Life and Works, „The Musical Times”, 49 (784), 1908, s. 387, DOI10.2307/905212, ISSN 0027-4666, JSTOR905212 [dostęp 2020-05-03].
  3. Nikolay Zaremba - Tchaikovsky Research, en.tchaikovsky-research.net [dostęp 2020-05-03].
  4. Anthony Holden, Tchaikovsky : a biography, Random House, 1995, OCLC 681702785 [dostęp 2020-05-03].
  5. a b Roland John Wiley, Tchaikovsky: The Early Years, 1840-1874. By David Brown. New York: W. W. Norton & Company, 1978. 348 pp. $20.00., „Slavic Review”, 40 (2), 1981, s. 330–330, DOI10.2307/2497008, ISSN 0037-6779, JSTOR2497008 [dostęp 2020-05-03].
  6. Alexander Poznansky, Tchaikovsky : the quest for the inner man, Schirmer Books, 1991, ISBN 978-0-02-871885-9, OCLC 804840977 [dostęp 2020-05-03].

BibliografiaEdytuj

  • Nikolaj Zaremba (1821-1879) en zijn betekenis voor de Russische muziek, Olga de Kort
  • Alexejev-Boretski, Andrei, Nikolaj Ivanovitsj Zaremba. Sankt-Petersburg: Beresta, 2011. p. 49
  • Brown, David, Tchaikovsky: The Early Years, 1840-1874 (New York, W.W. Norton & Company, Inc., 1978)
  • Holden, Anthony, Tchaikovsky: A Biography (New York: Random House, 1995)
  • Poznansky, Alexander, Tchaikovsky: The Quest for the Inner Man (New York, Schirmer Books, 1991)
  • Strutte, Wilson, Tchaikovsky, His Life and Times (Speldhurst, Kent, United Kingdom: Midas Books, 1979)
  • Warrack, John, Tchaikovsky (New York: Charles Scribner's Sons, 1973)

Linki zewnętrzneEdytuj

Poprzednik
Anton Rubinstein
Dyrektor Konserwatorium Petersburskiego Następca
Nikołaj Rimski-Korsakow